การหายไปของคน-ผีจากการเรียนสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ ใต้ร่มเงาชีวะ-การแพทย์ในบริบทสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความชิ้นนี้เกิดจากความสนใจในทฤษฎีเครือข่าย-ผู้กระทำการ (Actor-Network Theory) ซึ่งเกิดขึ้นช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยเป็นการพยายามสร้างกรอบในการวิเคราะห์ใหม่ที่ก้าวผ่านการยึดเอามนุษย์เป็นศูนย์กลาง ซึ่งต่างจากสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ซึ่งถือกำเนิดมาในบริบทของโรงพยาบาลในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ทำให้จำเป็นต้องคิดและปฏิบัติภายใต้กรอบของการแพทย์สมัยใหม่หรือที่เรียกว่าชีวะ-การแพทย์และแนวคิดมนุษยนิยม ซึ่งได้ตัดขาดมนุษย์ออกจากอิทธิพลของอำนาจเหนือธรรมชาติอย่างสิ้นเชิงและมองว่ามนุษย์คือผู้กระทำเพียงฝ่ายเดียว ส่งผลให้สังคมสงเคราะห์ที่จริง ๆ ควรให้ความสำคัญกับมิติทางสังคม วัฒนธรรม กลับต้องปฏิบัติงานภายใต้เงื่อนไขที่จำกัด ส่งผลต่อการละเลยและผลักไสองค์ความรู้ชุดอื่นที่ไม่เป็นวิทยาศาสตร์ออกไป ในขณะที่ในต่างประเทศเริ่มมีการกล่าวถึงการใช้ประโยชน์จากอำนาจเหนือธรรมชาติของนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ ดังนั้นผู้เขียนจึงเสนอว่ามีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการจัดการเรียนการสอนความรู้ชุดอื่น และบทบาทของผู้กระทำการที่ไม่ใช้มนุษย์ในชีวิตมนุษย์ท่ามกลางวัฒนธรรมและเทคโนโลยีเพื่อให้สามารถให้บริการกับมนุษย์ได้อย่างครอบคลุมทุกมิติอย่างแท้จริง