กระบวนทัศน์การจัดสวัสดิการชุมชนภายใต้แนวคิดทุนทางสังคมในเชิงอุดมคติ
คำสำคัญ:
กระบวนทัศน์, สวัสดิการชุมชน, ทุนทางสังคมบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์สำคัญในการนำเสนอกระบวนทัศน์การจัดสวัสดิการชุมชนภายใต้แนวคิดทุนทางสังคมในเชิงอุดมคติ สำหรับวิธีการศึกษาในครั้งนี้ คือ การค้นคว้าข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ วารสารวิชาการ วิทยานิพนธ์ และรายงานวิจัย ทั้งนี้ผู้ศึกษามีจุดมุ่งหมายในการนำข้อมูลทุติยภูมิที่ได้รับมาจากการศึกษาค้นคว้าเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดทุนทางสังคมและการจัดสวัสดิการชุมชนทั้งภายในและภายนอกประเทศมาทำการสังเคราะห์เพื่อกำหนดเป็นกรอบกระบวนทัศน์ในเชิงอุดมคติ จากผลการศึกษา พบว่า แนวคิดทุนทางสังคมได้เกิดช่องว่างแห่งความแตกต่างกันในเชิงหลักการท่ามกลางกลุ่มนักคิดหลากหลายกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มนักคิดทุนทางสังคมบนฐานความไว้วางใจ การวิพากษ์ และการจัดการทรัพยากรร่วม ดังนั้นประเด็นความท้าทายของการกำหนดสร้างกระบวนทัศน์ว่าด้วยการจัดสวัสดิการชุมชนภายใต้แนวคิดทุนทางสังคมในยุคสมัยปัจจุบัน คือ การบูรณาการหลักคิดทุนทางสังคมทั้ง 3 หลักคิด อันได้แก่ 1. หลักคิดทุนทางสังคมบนฐานความไว้วางใจ ที่เชื่อว่าความไว้วางใจเป็นปัจจัยที่สำคัญสำหรับการส่งเสริมและสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชน 2. หลักคิดทุนทางสังคมบนฐานการวิพากษ์ ที่เชื่อว่าการวิพากษ์วิจารณ์ควรถูกให้ความสำคัญในกระบวนการจัดสวัสดิการชุมชน และ 3. หลักคิดทุนทางสังคมบนฐานการจัดการทรัพยากรส่วนรวมที่เชื่อว่าการจัดการทรัพยากรร่วมเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้สมาชิกในชุมชนทุกคนมาร่วมมือกันสร้างและรักษาหลักกติกาด้านการจัดสวัสดิการชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ คงประเสริฐอมร. (2548). กระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อการพัฒนาป่าชายเลนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาตำบลบางขุนไทร อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี. ปริญญานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ.
กรมการพัฒนาชุมชน. (2555). คู่มือการดำเนินงานโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ. กรุงเทพฯ: บริษัท เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น จำกัด.
กิติพัฒน์ นนทปัทมะดุลย์. (2550). ทฤษฎีวิพากษ์ในนโยบายและการวางแผนสังคม. ปทุมธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
โกวิทย์ พวงงาม. (2553). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์.
จุไรพร จิตพิทักษ์. (2559). 7 รูปแบบองค์กรสวัสดิการชุมชน ผู้สร้างสรรค์ความมั่นคง ตามแนวคิดของศาสตราจารย์ ดร. ป๋วย อึ๊งภากรณ์ “คุณภาพชีวิต ปฏิทินแห่งความหวังจากครรภ์มารดาถึงเชิงตระกอน”. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์กรมหาชน).
ชล บุนนาค. (2554). แนวคิดว่าด้วยการจัดการทรัพยากรร่วม: ประสบการณ์จากต่างประเทศและแนวคิดในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการสมัชชาปฏิรูป.
ชล บุนนาค. (2561). ยังมีความหมาย: แนวคิดเรื่องชุมชนของ Elinor Ostrom กับเศรษฐกิจในศตวรรษที่ 21. เอกสารประกอบการบรรยายในหัวข้อ ยังมีความหมาย: แนวคิดเรื่องชุมชนของ Elinor Ostrom กับเศรษฐกิจในศตวรรษที่ 21, 8 ตุลาคม 2561 ณ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์. กรุงเทพฯ: คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ไทยรัฐออนไลน์. (2559). ขนสำนวนยักยอกออมทรัพย์คลองเปียะ 240 ล้าน-43 ผู้ต้องหา ส่งอัยการนาทวี, 30 กันยายน 2565. https://www.thairath.co.th/news/local/south/652629.
ธร ปีติดล. (2557). แนวคิดเรื่องชุมชนนิยมกับการสร้างเสริมเสรีภาพ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ.
ผู้จัดการออนไลน์. (2558). จ.สงขลา สั่งตั้งกรรมการฟื้นฟู “กลุ่มออมทรัพย์คลองเปียะ” สถาบันการเงินชาวบ้านชื่อดังที่เคยถูกเชิดให้เป็นต้นแบบ ก่อนระบอบทักษิณลอกไปทำนโยบายกองทุนหมู่บ้าน หลังถูกคนในยักยอกเงินไปถึง 76 ล้าน จนปัญหาบานปลายสมาชิกเบิกถอนเงินไม่ได้ เผยมีการขอเรียนและแฉข้อมูล ถึงขั้นส่งเรื่องให้ DSI, 30 กันยายน 2565. https://mgronline.com/south/detail/9580000132732.
ระพีพรรณ คำหอม. (2551). รายงานศึกษาการสังเคราะห์องค์ความรู้การพัฒนารูปแบบการบูรณาการเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับอำเภอ 12 พื้นที่. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เทพเพ็ญวานิสย์.
ระพีพรรณ คำหอม. (2557). สวัสดิการสังคมกับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัดสามลดา.
รุ้งนภา ยรรยงเกษมสุข. (2556). มโนทัศน์ชนชั้นและทุนของปิ แอร์บูร์ดิเออ. วารสารเศรษฐศาสตร์การเมืองบูรพา, 2(1), 29-44.
วัลลภัช สุขสวัสดิ์. (2557). แนวคิดทุนทางสังคมของโรเบิร์ต ดี พัตนัม และข้อท้าทาย. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนาสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(11), 281-298.
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (2552). คู่มือการดำเนินงานโครงการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แอ๊ปป้า พริ้นติ้ง กรุ๊ป จำกัด.
สิริยา รัตนช่วย. (2560). การพัฒนาชุมชนท้องถิ่นภายใต้พลวัตรโลกยุคใหม่. วารสารการเมืองการปกครอง, 7(1), 72-87.
สุรางครัตน จําเนียรพล. (2555). สาระสําคัญจาก Robert D. Putnam Democracy and Social Capital: What’s the Connection?. วารสารวิจัยสังคม, 35(1), 1-21.
แสน กีรตินวนันท์ และสิริยา รัตนช่วย. (2562). กลไกการสร้างความเข้มแข็งสวัสดิการชุมชนเมือง กรณีศึกษา ชุมชนชาวไทยเกาะกลาง ชุมชนชาวจีนโบ๊เบ๊ ชุมชนคริสต์กุฎีจีน และชุมชนมุสลิมมัสยิดกามาลุลอิสลาม กรุงเทพมหานคร. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์. 7(5), 1253-1268.
อภิรดี วงศ์ศิริ. (2561). ทุนทางสังคมภายนอกชุมชน: การมีส่วนร่วมของประชาชนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์. 3(35), 152-175.
อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2559). ทุนทางสังคมกับการพัฒนาเมือง. นนทบุรี: มูลนิธิสถาบันสร้างสรรค์ปัญญาสาธารณะ.
Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital pp. 241-258 in Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education, edited by J. G. Richardson. New York: Greenwood Press.
Bourdieu, P. (1997). The Forms of Capital in Halsey, A.H., H. Lauder, P. Brown and A.S. Wells (eds). Education: Culture, Economy, Society. Oxford: Oxford University Press.
Coleman, J. (1988). Social Capital in the Creation of Human Capital. The American Journal of Sociology, 94, 95-120.
Ostrom, E. 1990. Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge: Cambridge University Press.
Ostrom, E. (2010). Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems. American Economic Review, 100(3), 641-672.
Putnam, R. D. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton: Princeton University Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ขอสงวนสิทธิในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ในแบบรูปเล่มและทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นใด
บทความหรือข้อความคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนโดยเฉพาะ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
