เมื่อผู้หญิงหลอกหลอนกลับ: การปรากฏร่างของความ น่าสะพรึงกลัวในภาพยนตร์สยองขวัญไทยเรื่อง “ร่างทรง”
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาพยนตร์เรื่อง “ร่างทรง” (บรรจง ปิสัญธนะกูล, 2564) โดยมุ่งศึกษาว่าภาพยนตร์เรื่องนี้ปรับประยุกต์และท้าทายแนวคิดจิตวิเคราะห์แบบตะวันตก (ทฤษฎี abjection, monstrous-feminine, และ fragmented body) อย่างไร เมื่อถูกนำมาใช้ในบริบทความเชื่อเรื่องผีและพิธีกรรมร่างทรงของชาวอีสาน การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยอาศัยการวิเคราะห์เนื้อหาภาพยนตร์และทบทวนงานวิชาการด้านคติชนอีสานและทฤษฎีจิตวิเคราะห์ เพื่อเปิดเผยคุณค่าเฉพาะตัวของภาพยนตร์ไทยในการผสานวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับวาทกรรมสากล
ผลการวิจัยพบว่า ภาพยนตร์ร่างทรงมีความโดดเด่นในการสร้างความสมดุลระหว่างความบันเทิงและการอนุรักษ์วัฒนธรรม โดย 1) การตีความ Abjection ใหม่ ผ่านความกังวลต่อการปนเปื้อนของร่างกายที่เชื่อมโยงกับกรรมในคติชนอีสาน ซึ่งแตกต่างจากความกังวลทางจิตวิทยาแบบตะวันตก 2) การเสริมพลังหญิง (Female Agency) ถูกนำเสนอผ่านอัตลักษณ์ของ monstrous-feminine และอำนาจทางจิตวิญญาณของผู้เป็นร่างทรงหญิงซึ่งท้าทายโครงสร้างอำนาจชายเป็นใหญ่
ในท้องถิ่น และ 3) การวิเคราะห์ผ่านเลนส์สตรีนิยม ช่วยสร้างมิติสากลที่เข้าถึงผู้ชมต่างชาติ โดยเน้นย้ำถึงประเด็นความกดขี่ทางเพศและความทุกข์ระทมของตัวละครหญิงในวัฒนธรรม
ภาพยนตร์เรื่องร่างทรง ประสบความสำเร็จในการนำเสนออัตลักษณ์ของคติชนอีสานสู่เวทีโลก ซึ่งถือเป็น Soft Power ทางวัฒนธรรมที่สำคัญ การวิเคราะห์นี้แสดงให้เห็นว่า ภาพยนตร์สยองขวัญที่มีรากฐานทางวัฒนธรรมและมีการวิเคราะห์เชิงทฤษฎีอย่างลุ่มลึก สามารถเป็นสื่อสร้างสรรค์ที่ส่งเสริมความรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) และการใคร่ครวญของผู้ชมเกี่ยวกับประเด็นทางสังคมและเพศสภาพ อันเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนานิเวศสื่อที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ของประเทศ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Ainslie, M. J. (2012). Contemporary Thai horror film: A monstrous hybrid. [Doctoral thesis], Manchester Metropolitan University.
Ainslie, M. (2016). The supernatural and post-war Thai film: Traditional monsters and social mobility. In P. J. Bräunlein & A. Lauser (Eds.), Ghost movies in Southeast Asia and beyond (pp. 201–220). Leiden: Brill.
Aldana Reyes, X. (2015). Reel Evil: A Critical Reassessment of Found Footage Horror. Gothic Studies, 17(2), 122–136.
Ancuta, K. (2011). Global spectrologies: Contemporary Thai horror films and the globalization of the supernatural. Horror Studies, 2(1), 131-144.
Atherton, L. (2021). Revisiting Kristeva's Abject: Identity and Social Order. Journal of Psychoanalytic Studies, 15(1), 5-20.
Boddy, J. (1994). Spirit possession revisited: Beyond instrumentality. Annual Review of Anthropology, 23, 407-434.
Butsayanon, S. (2021). Ghost beliefs in the modern IT era. Vanamdom Raek Phutthasart Paritat, 3(1), 42-55. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/247603
Butler, J. (1993). Bodies that matter: On the discursive limits of sex. New York: Routledge.
Chaipraditkul, S. (2013). Beauty and bodily integrity in Thai society. Journal of Southeast Asian Cultural Studies, 8(1), 20-35.
Chutikamoltham, C. (2015). Haunted Thailand: The village as a location of Thai horror. Plaridel, 12(2), 36-54.
Creed, B. (1993). The monstrous-feminine: Film, feminism, psychoanalysis. New York: Routledge.
Endres, K. W. (2011). Performing the divine: Mediums, markets and modernity in urban Vietnam. Asian Ethnology, 70(1), 1-32.
Freeland, C. (2000). The naked and the undead: Evil and the appeal of horror. New York: Routledge.
Fuhrmann, A. (2009). Nang Nak—Ghost wife: Desire, embodiment, and Buddhist melancholia in a contemporary Thai ghost film. Discourse, 31(3), 220-247.
Gailey, A. (2014). The abject and identity: A study of social repudiation. In J. Smith (Ed.), Gender and Identity (pp. 50-65). New York: Routledge.
Haviland, W. A. (1983). The makings of a local spirit cult in northeast Thailand. Journal of Southeast Asian Studies, 14(1), 1-20.
Heller-Nicholas, A. (2014). Found footage horror films: Fear and the appearance of reality. Jefferson, NC: McFarland.
Hoskins, J. (2014). The spirits you see in the mirror: Spirit possession in the Vietnamese American diaspora. In Jonathan H. X. Lee (Ed.), Southeast Asian Diaspora in the United States: Memories and Visions,Yesterday, Today, and Tomorrow (pp. 76-100). Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing
Irvine, J. T. (1984). Spirit medium cults and ancestral worship in northeast Thailand. Asian Folklore Studies, 43(2), 123-140.
Ji, G. (2021). The impact of storytelling techniques on the religious beliefs and values among Thai audience: A case study on Thai horror film “The Medium” [Unpublished master's thesis]. Bangkok University.
Keyes, C. F. (1983). Khwan and social integration in northeast Thailand. American Ethnologist, 10(2), 329-345.
Kristeva, J. (1982). Powers of horror: An essay on abjection. New York: Columbia University Press.
Lacan, J. (1977). Écrits: A selection (A. Sheridan, Trans.). London: Tavistock.
Lacan, J. (2006). Écrits: The first complete edition in English (B. Fink, Trans.). W. W. Norton & Company.
McCargo, D., & Hongladarom, K. (2004). Contesting Isan‐ness: discourses of politics and identity in northeast Thailand. Asian Ethnicity, 5(2), 219-234.
Meethaisong, T. (2021). An adaptation of culture and beliefs in Isan society. Sripatum Review of Humanities and Social Sciences, 21(2), 56-70.
Mougne, C. 1978. An ethnography of reproduction: Changing Pat-terns of Fertility in a Northern Thai Village,’ in. P. Stott (ed.), Nature and Man in South East Asia (pp.68-106). London: SOAS
Muecke, M. A. (1984). Matrilineal descent and spirit cults in Northern Thailand. In G. W. Skinner & A. T. Kirsch (Eds.), Change and Persistence in Thai Society (pp. 465-485). Ithaca: Cornell University Press.
Patamajorn, R. (2008). Spirit mediumship in Thailand [Doctoral dissertation], Heidelberg University.
Pinthongvijayakul, V. (2012). “I Am Not Your Mother! I Am Phaengsri, the Goddess!”: A Medium’s Failure to Be a Good Daughter and Her Reconstruction of the Self. Rian Thai: International Journal of Thai Studies, 5, 275-302.
Pinthongvijayakul, V. (2015). Performing the Isan subject: Spirit mediums and ritual embodiment in a transitional agrarian society [Doctoral dissertation], University of Oxford.
Poshakrishna, P. (2023). Animism in Thai society. MCU Haripunchai Review, 7(1), 45-60.
Poshakrishna, P. (2023). The belief in animism towards village people’s way of life: A case study of ritual ancestor spirit worship in Mae Mao Khee Lek Village, Mon Pin Sub-district, Fang District, Chiang Mai Province. Journal of Social Sciences Mahamakut Buddhist University, 6(1), 1-25.
Sanpinit, T. (2023). The Medium: The roles and reflections on the transmission of folk religion in Thai film. Journal of Cultural Approach, 24(45), 57-75.
Sathiankoset. (1997). Phi Sang Thewada [Ghosts and angels]. Athens Books. (Original work published 1997, reprinted 2006)
Stone, B. (2016). The sanctification of fear: Images of the religious in horror films. Journal of Religion and Film, 5(2), 7.
Tantiwiramanond, D., & Pandey, S. (1987). The status and role of thai women in the pre-modern period: A historical and cultural perspective. Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia, 2(1), 125-149.
Terwiel, B. J. (2023). The ‘Soul’ of the Tai Re-Examined: The Khwan concept and Tham Khwan ceremony of the Tai-Speaking peoples. Current Anthropology, 64(2), 205-230.
Turton, A. (1972). Matrilineal descent groups and spirit cults of the Thai-yuan in northern Thailand. Journal of the Siam Society, 60(2), 253-276.
Wang, D. (2021). Pop culture and the sacred: The blurring of boundaries in contemporary southeast asian media. Journal of Southeast Asian Media Studies, 3(2), 55-70.
