สื่อลวงลึก (Deepfake): การยึดครองการรับรู้ในสงครามข้อมูลยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้อธิบายสื่อลวงลึก (Deepfake) ในฐานะอาวุธทางวัฒนธรรมที่สามารถยึดครองการรับรู้ของสังคมได้ด้วยการบงการเวลาและความน่าเชื่อถือในสนามข้อมูลร่วมสมัย โดยอาศัยกรอบแนวคิดทางมานุษยวิทยาว่าด้วยอำนาจและทุนสัญลักษณ์ ในบริบทที่เทคโนโลยีสื่อลวงลึกกำลังถูกใช้เพื่อบิดเบือนข้อมูล สร้างความสับสน และบั่นทอนความเชื่อถือของสถาบันและบุคคลสาธารณะในสังคมดิจิทัลร่วมสมัย การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์เอกสาร งานวิจัย และกรณีศึกษาของคลิปปลอมของเซเลนสกี้ และการปลอมเสียงของมาร์โค รูบิโอ ซึ่งสะท้อนรูปแบบการใช้สื่อลวงลึกที่แตกต่างกัน กล่าวคือ กรณีเซเลนสกี้เป็นการปลอมภาพและวิดีโอเพื่อสร้างเหตุการณ์ทางการเมืองที่ไม่เคยเกิดขึ้น ขณะที่กรณีรูบิโอเป็นการปลอมเสียงเพื่อเลียนแบบตัวตนของบุคคลและแทรกแซงการสื่อสารทางการเมือง บทความชี้ว่าความเร็วของการเผยแพร่และทุนความเชื่อถือของบุคคลหรือแพลตฟอร์ม เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้สื่อลวงลึกสามารถสร้างความจริงชั่วคราวที่มีพลังเหนือข้อเท็จจริง ผลการวิเคราะห์ชี้ว่าสื่อลวงลึกไม่ได้เพียงบิดเบือนข้อมูล แต่ยังสนับสนุนการยึดครองพื้นที่การรับรู้
และความทรงจำทางสังคม ซึ่งบั่นทอนทุนสัญลักษณ์ของสถาบันและสร้างความเปราะบางต่อโครงสร้างความจริงในสังคมดิจิทัล บทความเสนอให้การรับมือกับสื่อลวงลึกต้องผสานมิติเทคโนโลยีกับความเข้าใจเชิงวัฒนธรรม เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมต่อการโจมตีเชิงการรับรู้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Andrejevic, M. (2020). Automated media. Routledge.
Arendt, H. (1971). Thinking and moral considerations: A lecture. Social Research, 38(3), 417–446.
Benkler, Y., Faris, R., & Roberts, H. (2018). Network propaganda: Manipulation, disinformation, and radicalization in American politics. Oxford University Press..
Bharath, M., et al. (2024). A comprehensive review of deep fake detection techniques. International Journal of Scientific Research & Engineering Trends, 10(4), 1163–1167.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). New York, NY: Greenwood.
Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed. & Intro.; G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Cambridge, MA: Harvard University Press.
Bradshaw, S., & Howard, P. N. (2019). The global disinformation order: 2019 global inventory of organised social media manipulation. University of Oxford.
Chesney, R., & Citron, D. (2019). Deep fakes: A looming challenge for privacy, democracy, and national security. California Law Review, 107(6), 1753–1820.
Euronews. (2022, March 16). Deepfake Zelenskyy surrender video is the “first intentionally used” in Ukraine war. https://www.euronews.com/my-europe/2022/03/16/deepfake-zelenskyy-surrender-video-is-the-first-intentionally-used-in-ukraine-war
Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
Haraway, D. J. (1985). A cyborg manifesto: Science, technology, and socialist-feminism in the late twentieth century. Socialist Review, 80, 65–108.
Haraway, D. J. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
Lempert, M., & Silverstein, M. (2012). Creatures of politics: Media, message, and the American presidency. Indiana University Press.
Lewandowsky, S., Ecker, U. K. H., Seifert, C. M., Schwarz, N., & Cook, J. (2012). Misinformation and its correction: Continued influence and successful debiasing. Psychological Science in the Public Interest, 13(3), 106–131. https://doi.org/10.1177/1529100612451018
Marwick, A., & Rebecca L. (2017). Media Manipulation and Disinformation Online. Data & Society Research Institute.
Paris, B., & Donovan, J. (2019). Deepfakes and cheap fakes: The manipulation of audio and visual evidence. Data & Society Research Institute.
Reuters. (2025, July 10). Rubio says he generally uses official channels to avoid impersonators. https://www.reuters.com/world/us/rubio-says-he-generally-uses-official-channels-avoid-impersonators-2025-07-10/
Sharma, S. (2014). In the meantime: Temporality and cultural politics. Duke University Press.
The Washington Post. (2025, July 8). A Marco Rubio impostor is using AI voice to call high-level officials. https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/07/08/marco-rubio-ai-imposter-signal/
Time. (2023, March 15). Inside the Kremlin’s year of Ukraine propaganda. https://time.com/6257372/russia-ukraine-war-disinformation/
Vaccari, C. & Chadwick, A. (2020) Deepfakes and Disinformation: Exploring the Impact of Synthetic Political Video on Deception, Uncertainty, and Trust in News. Social Media + Society, 6, 1-13.
Vosoughi, S., Roy, D., & Aral, S. (2018). The spread of true and false news online. Science, 359(6380), 1146–1151. https://doi.org/10.1126/science.aap9559
West, S. M. (2021). Deepfakes and democracy: The future of truth in an age of synthetic media. Brookings Institution Press.
Wired. (2023, March 16). A Zelensky deepfake was quickly defeated. The next one might not be. https://www.wired.com/story/zelensky-deepfake-facebook-twitter-playbook/
Zelizer, B. (2004). Taking journalism seriously: News and the academy. Sage Publications.
