นวัตกรรมสื่อชุมชนร่วมสมัยเพื่อสร้างอัตลักษณ์สุขภาวะ ในยุคดิจิทัล: การพัฒนาโมเดลการสื่อสารแบบมีส่วนร่วม สําหรับชุมชนลักษณะกึ่งเมืองกึ่งชนบท
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การสื่อสารสุขภาพในชุมชนไทยยุคดิจิทัลเผชิญความท้าทายเชิงโครงสร้าง ทั้งจากความหลากหลายของประชากร บริบทกึ่งเมืองกึ่งชนบท และพลวัตของ ระบบนิเวศสื่อที่ส่งผลให้การสื่อสารแบบบนลงล่างไม่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมสุขภาพที่ยั่งยืนได้ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนานวัตกรรมสื่อชุมชนร่วมสมัยสําหรับสร้างอัตลักษณ์สุขภาวะ (2) ประเมินสัมฤทธิผลด้านความรู้ พฤติกรรม และอัตลักษณ์ชุมชน และ (3) สังเคราะห์โมเดลการสื่อสารสุขภาวะชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบทแบบมีส่วนร่วม (PRHCM) ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ชนิดอธิบายตามลําดับ บูรณาการการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับกระบวนการคิดเชิงออกแบบ พื้นที่ศึกษาคือชุมชนเคหะคลองหก จังหวัดปทุมธานี กลุ่มตัวอย่าง เชิงปริมาณจํานวน 283 คน และกลุ่มข้อมูลเชิงคุณภาพจํานวน 17 คน เครื่องมือเชิง คุณภาพ ได้แก่ แนวสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้าง การสนทนากลุ่ม 5 กลุ่ม และแบบบันทึกสังเกตภาคสนาม
ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนานวัตกรรมสื่อสุขภาวะแบบพหุช่องทางที่ชุมชนมีส่วนร่วมออกแบบและบริหารจัดการ สามารถยกระดับการรับรู้ ความรู้ และพฤติกรรมสุขภาพของประชาชนอย่างมีนัยสําคัญ พร้อมทั้งเสริมสร้าง
อัตลักษณ์ร่วมภายใต้แนวคิด “ตลาดสุขภาวะ” งานวิจัยได้นําเสนอโมเดลการสื่อสารสุขภาวะชุมชนเมืองแบบมีส่วนร่วม ซึ่งเน้นวงจรการมีส่วนร่วม การสะท้อนคิด และการปฏิบัติพร้อมกลไกการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เพื่อรองรับความยั่งยืนของการสื่อสารสุขภาพในบริบทชุมชนเมืองไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Airhihenbuwa, C. O., & Obregon, R. (2000). A critical assessment of theories/ models used in health communication for AIDS. Journal of Health Communication, 5(Suppl 1), 5-15. From https://doi.org/10.1080/10810730050019528
Brown, T. (2009). Change by design: How design thinking transforms organizations and inspires innovation. New York, NY: HarperBusiness.
Carpentier, N. (2011). Media and participation: A site of ideological democratic struggle. Bristol, England: Intellect.
Couldry, N., & McCarthy, A. (Eds.). (2004). MediaSpace: Place, scale and culture in a media age. London, England: Routledge.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York, Continuum.
Guttman, N., & Ressler, W. H. (2001). On being responsible: Ethical issues in appeals to personal responsibility in health campaigns. Journal of Health Communication, 6(2), 117-136. From https://doi.org/10.1080/108107301750254294
Jansson, A. (2013). Mediatization and social space: Reconstructing mediatization for the transmedia age. Communication Theory, 23(3), 279-296. From https://doi.org/10.1111/comt.12015
Kreps, G. L., Bonaguro, E. W., & Query, J. L., Jr. (1998). The history and development of the field of health communication. In L. D. Jackson, & B. K. Duffy (Eds.), Health communication research: A guide to developments and directions
(pp. 1-15). Greenwood Press.
McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.
Melewar, T. C., & Jenkins, E. (2002). Defining the corporate identity construct. Corporate Reputation Review, 5(1), 76-90. https://doi.org/10.1057/palgrave.crr.1540166
Melewar, T. C., Bassett, K., & Simões, C. (2006). The role of communication and visual identity in modern organisations. Corporate Communications: An International Journal, 11(2), 138-147. From https://doi.org/10.1108/13563280610661679
Pengprang, K. (2005). Community communication for development. Chulalongkorn University.
Pituk, P., Chutipattana, N., Laor, P., Sukdee, T., Kittikun, J., Jitwiratnukool, W., Fajriyah, R., & Saisanan Na Ayudhaya, W. (2025). Digital media victimization among older adults in upper-southern Thailand. Informatics, 12(1), 24. https://doi.org/10.3390/informatics12010024
Postman, N. (1970). The reformed English curriculum. In A. C. Eurich (Ed.), High school 1980: The shape of the future in American secondary education (pp. 160-168). New York, NY: Pitman.
Rennie, E. (2006). Community media: A global introduction. Lanham, MD: Rowman & Littlefield.
Rodriguez, C. (2001). Fissures in the mediascape: An international study of citizens' media. Cresskill, NJ: Hampton Press.
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York, NY: Free Press.
Sanders, E. B.-N., & Stappers, P. J. (2008). Co-creation and the new landscapes of design. CoDesign, 4(1), 5-18. https://doi.org/10.1080/15710880701875068
Stover, J., Avadhanula, L., & Sood, S. (2024). A review of strategies and levels of community engagement in strengths-based and needs-based health communication interventions. Frontiers in Public Health, 12, 1231827. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1231827
Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33-47). Brooks/Cole.
Tufte, T., & Mefalopulos, P. (2009). Participatory communication: A practical guide. World Bank.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge, England: Cambridge University Press.
