ประสบการณ์การเปลี่ยนแปลงของบุคคลที่เรียนรู้ตามแนวคิดจิตตปัญญาศึกษา: การวิจัยแนวปรากฏการณ์วิทยา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การเปลี่ยนแปลงของบุคคลที่เรียนรู้ตามแนวคิดจิตตปัญญาศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแนวปรากฏการณ์วิทยา กลุ่มตัวอย่างคือผู้เรียนรู้ที่มีประสบการณ์เรียนรู้ตามแนวทางจิตตปัญญาศึกษาอย่างต่อเนื่อง จำนวน 12 คน ซึ่งผ่านการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงและแบบก้อนหิมะ เครื่องมือหลักคือการสัมภาษณ์เชิงลึก และการวิเคราะห์ข้อมูลตามแนวทางของ Van Manen (2014) ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงภายในไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเป็นเส้นตรง แต่ดำเนินไปอย่างมีพลวัตผ่านกระบวนการที่มีความเชื่อมโยงเป็นองค์รวม โดยสามารถแบ่งออกเป็นหกขั้นตอน ได้แก่ (1) การเกิดความทุกข์และเจตจำนงภายใน (2) การฟังเสียงจากภายใน (3) การเข้าใจตนเอง (4) การยอมรับและคืนดีกับตนเอง (5) การคืนอำนาจภายใน และ (6) การเกิดความหมายใหม่ นอกจากนี้ยังพบว่าสภาวะภายในระหว่างการเปลี่ยนผ่าน เช่น ความไม่รู้และความเปราะบาง การหยุดนิ่งและไม่กระทำ และ การเว้นว่างและการเปิดพื้นที่ใหม่ภายใน ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการก่อเกิดความหมายใหม่ ขณะเดียวกัน ปัจจัยภายนอก ได้แก่ ผู้ชี้ทาง เพื่อน/สังฆะ พื้นที่ปลอดภัย และเครื่องมือในการเรียนรู้ ก็ทำหน้าที่เอื้อและประคับประคองกระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในได้อย่างมีนัยยะ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชลลดา ทองทวี, และคณะ. (2551). รายงานผลการดำเนินงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยและจัดการความรู้จิตตปัญญาศึกษา. ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล.
ชาย โพธิสิตา. (2552). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 4.). อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด.
ธนา นิลชัยโกวิทย์ และ อดิศร จันทรสุข. (2552). ศิลปะการจัดกระบวนการเรียนรู้ เพื่อการเปลี่ยนแปลง: คู่มือกระบวนกรจิตตปัญญา. ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล.
ประเวศ วะสี. (2550). ปาฐกถาสวัสดิ์ สกุลไทย์ มหาวิทยาลัยกับจิตตปัญญาศึกษาและไตรยางค์แห่งการศึกษา. ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิศิษฐ์ วังวิญญู. (2552). สุนทรียสนทนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). สวนเงินมีมา.
ออตโต ชาร์เมอร์. (2563). หัวใจทฤษฎีตัวยู: หลักการและการประยุกต์ใช้สู่การตื่นรู้และการสร้างขบวนการทางสังคม. มูลนิธิโกมลคีมทอง.
Barbezat, D. P., & Bush, M. (2013). Contemplative practices in higher education: Powerful methods to transform teaching and learning. John Wiley & Sons.
Baumgartner, L. M. (2019). Fostering transformative learning in educational settings. Adult Literacy Education, 1(1), 69–74.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3 ed.). Sage publications.
Dunuwila, E., Lockerby, E. C., Mackenzie, E. R., & Patel, D. M. (2025). Integrating mindfulness into the academic curriculum: A qualitative study. Journal of American College Health, 1-9.
Grace, F. (2011). Learning as a path, not a goal: Contemplative pedagogy–its principles and practices. Teaching Theology & Religion, 14(2), 99–124.
Hanh, T. N. (2014). No mud, no lotus: The art of transforming suffering. Parallax Press.
Kegan, R. (1982). The evolving self: Problem and process in human development. Harvard University Press.
McCaw, C. T. (2025). Contemplative practices and teacher professional becoming. Educational Review, 77(2), 446-474.
Mezirow, J., & Taylor, E. W. (Eds.). (2009). Transformative learning in practice: Insights from community, workplace, and higher education. John Wiley & Sons.
Palmer, P. J. (2017). Courage to teach: Exploring the inner landscape of a teacher’s life. Jossey-Bass.
Taylor, E. W. (1994). Intercultural competency: A transformative learning process. Adult Education Quarterly, 44(3), 154–174.
Van Manen, M. (2014). Phenomenology of practice: Meaning-giving methods in phenomenological research and writing. Left Coast Press.
