รูปแบบการขับเคลื่อนการขจัดความยากจนเชิงบูรณาการ: กรณีศึกษา อำเภองาว จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

          งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาความยากจนโดยใช้นวัตกรรมพร้อมใช้และเทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อยกระดับอาชีพและรายได้ และ (2) ศึกษาโอกาสและยกระดับฐานะทางสังคมของครัวเรือนยากจนด้วยการเข้าถึงทักษะ ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม เพื่อเชื่อมโยงสู่ห่วงโซ่การผลิต ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ดำเนินการใน 10 ตำบลของอำเภองาว จังหวัดลำปาง กลุ่มเป้าหมายคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย (1) ครัวเรือนยากจนในระบบ TPMAP และระบบ DSS ของมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง จำนวน 304 ครัวเรือน (2) ผู้ประกอบการในพื้นที่ และ (3) หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการประชุมกลุ่มย่อย ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณนำมาวิเคราะห์ด้วยระบบ DSS และนำเสนอในรูปแบบกราฟ

          ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการแก้ไขปัญหาความยากจน โดยสนับสนุนให้เกิด “ระบบพี่เลี้ยง” ซึ่งมีแกนนำชุมชนจิตอาสาเป็นกลไกหลัก ขับเคลื่อนผ่านกิจกรรม 3 ระดับเพื่อลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ได้แก่ OM เสริม สำหรับกลุ่มอยู่ยาก ที่เน้นผลิตเพื่อยังชีพ OM รอง สำหรับกลุ่มอยู่พอได้ ที่เน้นการแปรรูปเพิ่มมูลค่าผลผลิต ก่อเกิดรายได้ และ OM หลัก สำหรับกลุ่มอยู่ได้ ที่เน้นการรวมกลุ่มอาชีพสู่ห่วงโซ่การผลิต การดำเนินงานใช้ต้นทุนทรัพยากรพื้นที่ผสานภูมิปัญญาและนวัตกรรม โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นหน่วยงานหลัก และคณะกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนระดับอำเภอให้การสนับสนุน ส่งผลให้กลุ่มเป้าหมายได้รับการพัฒนาทักษะ และยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ข้อเสนอแนะคือ ส่งเสริมบทบาทผู้นำชุมชนร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สนับสนุนแก้ไขปัญหาความยากจนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม