นิเวศวิทยาประวัติศาสตร์เมืองสุรินทร์

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อการศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์เมืองสุรินทร์ และ2) เพื่อการเผยแพร่องค์ความรู้ประวัติศาสตร์เมืองสุรินทร์ โดยใช้กรอบแนวคิด “นิเวศวิทยาประวัติศาสตร์” ศึกษาวิจัยเชิงประวัติศาสตร์เพื่อให้เห็นบริบทของเมืองสุรินทร์ในระยะเปลี่ยนผ่านทางประวัติศาสตร์

          ผลการศึกษาพบว่า

          1) เมืองสุรินทร์มีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ตั้งแต่สมัยทวารวดี มีการตั้งชุมชนโบราณที่มีลักษณะของการวางผังเมืองแบบวงรี และการสร้างคูน้ำคันดินล้อมรอบเพื่อประโยชน์ทางด้านการอุปโภค บริโภค การป้องกันศัตรู รวมไปถึงแสดงให้เห็นการใช้เทคโนโลยีในการจัดการน้ำ เทคโนโลยีในการขุด การจัดการกำลังคน และสะท้อนให้เห็นถึงฐานะทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางการเมืองโบราณในห้วงเวลานั้น นอกจากนี้ยังมีการทับซ้อนทางวัฒนธรรมขอม ลาว เรื่อยมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะขอมที่ได้เข้ามาดัดแปลงผังเมืองสุรินทร์และแปรสภาพใหม่จนกลายเป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่กว่าเดิมหลังสมัยทวารวดี

          2) ผลจากการรวมรวมสถานภาพองค์ความรู้ประวัติศาสตร์สุรินทร์ ทำให้ทราบว่าความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นของผังเมืองสุรินทร์ เป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของประชากร ก่อให้เกิดการแปรสภาพผังเมืองสุรินทร์ โดยเฉพาะการรื้อทำลายสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และปรับปรุงเส้นทางคมนาคม สะท้อนให้เห็นว่าผู้คนยังขาดสำนึกทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นซึ่งเป็นปัญหาที่สมควรได้รับการแก้ไข