สัปเหร่อ : พิธีกรรมกับชีวิตหลังความตาย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อวิเคราะห์พิธีกรรมกับชีวิตหลังความตายมนุษย์ที่เกิดมาอาศัยอยู่บนโลกใบนี้ ไม่มีใครสามารถหลีกหนีซึ่งความตายไปได้  พระพุทธศาสนาสอนให้พิจารณาถึงความตาย เมื่อมีการเกิดเป็นจุดเริ่มต้น ย่อมมีความตายเป็นที่สุด พิจารณาถึงความตายด้วยมรณานุสติ และเห็นความจริงของชีวิตย่อมไม่มีความกลัวในความตายที่จะเกิดขึ้น เมื่อพูดถึงความตาย ส่วนหนึ่งที่จะไม่พูดถึงไม่ได้ นั่นก็คือ บุคคลที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการจัดการผู้ที่เสียชีวิต หรือที่เรียกกันว่า “สัปเหร่อ” ผู้ประกอบพิธีกรรมเกี่ยวกับคนตาย เช่น การอาบน้ำศพ การแต่งหน้า การเปลี่ยนเสื้อผ้า การมัดตราสัง การล้างหน้าด้วยน้ำมะพร้าว  การกระทำดังกล่าว คนทั่วไปมองว่าเป็นสิ่งที่ไม่บันเทิงรื่นเริงใจ แต่สิ่งที่  “สัปเหร่อ” แสดงถึงการเคารพคนตาย และมองความตายว่าเป็นเรื่องธรรมดา 

          สังคมในอดีตมีความเชื่อและความขลาดกลัวในเรื่องของความตายอยู่อย่างไร ความเชื่อเหล่านั้นยังมีอิทธิพลและถูกถ่ายโอนมาถึงสังคมในยุคปัจจุบัน เห็นได้จากกระแสของภาพยนตร์ เรื่อง “สัปเหร่อ” ที่ผ่านมา ซึ่งได้เปิดโลกทัศน์ให้กับสังคมไทยเป็นวงกว้าง  และได้สร้างมุมมองแง่คิดเกี่ยวกับการมีอยู่ของชีวิต การดำเนินชีวิต และชีวิตหลังความตาย จากปรากฏการณ์ดังกล่าว ทำให้สังคมนำไปเชื่อมโยงและตีความหมายไปต่างๆ นานาให้เข้ากับบริบทของสังคมร่วมสมัย อาทิเช่น มองว่า “สัปเหร่อ” คือ “Soft Power” บ้าง “Events Soft Power” บ้าง “นักส่งวิญญาณ” บ้าง หรือแท้จริงแล้ว “สัปเหร่อ”เป็นแค่เพียงประเพณีและวัฒนธรรมทางความเชื่อของสังคมเท่านั้น