ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่จองพาราของชาติพันธุ์ไทใหญ่ บ้านเมืองปอน อำเภอขุนยวน จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาประวัติและความเป็นมาของประเพณีแห่จองพาราในจังหวัดแม่ฮ่องสอน 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่จองพาราของชาติพันธุ์ไตบ้านเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน และ 3. วิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่จองพาราของชาติพันธุ์ไตบ้านเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 26 คน และวิเคราะห์ข้อมูลเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1) ประวัติและความเป็นมาของประเพณีแห่จองพาราในจังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า เป็นพิธีกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไต จัดขึ้นช่วงออกพรรษา โดยมีการสร้าง “จองพารา” หรือศาลาจำลองที่ประดับตกแต่งอย่างสวยงาม เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ สะท้อนศรัทธา ความเชื่อ และภูมิปัญญาท้องถิ่น
2) หลักพุทธธรรมที่ปรากฏ ได้แก่ (1) ทาน คือ การร่วมแรงร่วมใจของชุมชนในการจัดงานและการแบ่งปันสิ่งของ (2) ศีล คือ การรักษาศีล ฟังธรรม ทำบุญ และปฏิบัติตามหลักพุทธศาสนา (3) ภาวนา (การฝึกจิต/เจริญปัญญา) คือ การที่ผู้เข้าร่วมพิธีสำรวมจิต ตั้งใจฟังบทสวดและคำสอนของพระสงฆ์ เพื่อพัฒนาสติ สมาธิ และปัญญาผ่านการพิจารณาธรรมะ (4) กตัญญูกตเวที คือ การอุทิศบุญให้บรรพบุรุษ แสดงความเคารพผู้มีพระคุณ และการร่วมกันดูแลชุมชนและงานบุญ (5) สังฆสามัคคี คือ ความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์และชาวบ้านในการจัดพิธีและตกแต่งจองพารา เสริมสร้างความสามัคคีและสายสัมพันธ์ในชุมชนผ่านการปฏิบัติธรรมร่วมกัน
3) วิเคราะห์หลักพุทธธรรมในประเพณี พบว่า ในประเพณีแห่จองพาราศรัทธามีบทบาทสำคัญ เป็นแรงขับเคลื่อนให้ชุมชนมุ่งมั่นสร้างสรรค์อนุรักษ์ประเพณีอย่างเต็มกำลัง ส่งผลให้คนรุ่นใหม่เกิดความภาคภูมิใจและตั้งใจดำรงรักษาไว้ หลักกตัญญูกตเวทีปรากฏอย่างชัดเจนต่อบรรพบุรุษ ครูบาอาจารย์ ผู้นำชุมชน พระสงฆ์ และทุกผู้มีพระคุณต่อวัดและหมู่บ้าน ชุมชนเห็นคุณค่าของการอยู่ร่วมกันแบบพึ่งพาอาศัย และมีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลแก่บรรพชนผู้ล่วงลับ หลักพุทธธรรมที่ปรากฏ ได้แก่ (1) ทาน คือ การร่วมแรงร่วมใจของชุมชน (2) ศีล คือ การรักษาศีล ฟังธรรม ทำบุญ และปฏิบัติตามหลักพุทธศาสนา (3) ภาวนา (การฝึกจิต/เจริญปัญญา) คือ การที่ผู้เข้าร่วมพิธีสำรวมจิต เพื่อพัฒนาสติ สมาธิ และปัญญา (4) กตัญญูกตเวที คือ การอุทิศบุญให้บรรพบุรุษ แสดงความเคารพผู้มีพระคุณ (5) สังฆสามัคคี คือ ความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์และชาวบ้านผ่านกิจกรรมและการปฏิบัติธรรมร่วมกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรกนก สนิทการ. (2560). “การศึกษาคุณลักษณะของสื่อประเพณีจองพาราและการนำไปใช้ในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดแม่ฮ่องสอน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิเทศศาสตร์และนวัตกรรม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จันทรกุล ศุภชัย. (2554). “การศึกษาเรื่องประเพณีและวัฒนธรรมของชาวไทใหญ่บ้านเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์และโบราณคดี. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จันทร์หอม จิตตินันท์. (2556). “การสืบทอดคติความเชื่อและการอนุรักษ์พื้นที่วัดร้างในชุมชนท้องถิ่น”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ณัฐวดี ภูษิตานนท์. (2566). “พลังศรัทธาในศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่นกับการพัฒนาเยาวชนในชุมชนชาติพันธุ์: กรณีศึกษาในจังหวัดแม่ฮ่องสอน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพัฒนาชุมชน. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
บุญมา ศรีสุข. (2558). “การศึกษาประเพณีและวัฒนธรรมของชาติพันธุ์ไทใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาศิลปะและวัฒนธรรม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ปรียาภรณ์ จันต๊ะรังสี. (2563). Wการศึกษาประเพณีไทลื้อกับการสะท้อนหลักพุทธธรรมในพิธีกรรมชุมชน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขามานุษยวิทยาและชาติพันธุ์วิทยา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พุทธธิดา เจียมวิจิตร. (2564). “ประเพณีออกหว่าในกลุ่มชาติพันธุ์ลัวะ: การหล่อหลอมศิลปกรรม ความเชื่อ และศาสนา”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาศิลปวัฒนธรรมศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วรรณพร วงศ์คำจันทร์. (2561). “การสร้างอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ไทใหญ่ผ่านโครงสร้างพิธีกรรมในประเพณีท้องถิ่น”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขามานุษยวิทยาและชาติพันธุ์วิทยา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วิภารัตน์ ติรพงศ์ไพบูลย์. (2565). “การศึกษาประเพณีตานก๋วยสลากของชาวล้านนา: การบ่มเพาะคุณธรรมผ่านพิธีกรรมท้องถิ่น”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิเทศศาสตร์และวัฒนธรรมศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศศิธร พุ่มแย้ม. (2561). “การฟื้นฟูคุณค่าทางจิตวิญญาณของชุมชนผ่านพิธีกรรมท้องถิ่น: กรณีศึกษาประเพณีในจังหวัดภาคเหนือ”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพุทธศาสนาและวัฒนธรรมศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2558). ศิลปวัฒนธรรมไทใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. เชียงใหม่ : ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2549). รายงานการศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีจังหวัดแม่ฮ่องสอน. แม่ฮ่องสอน : สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน.
อัจฉรา อ่อนพรม. (2565). “การฝึกคุณธรรมเมตตาและกตัญญูผ่านกิจกรรมทางศาสนาในชุมชนท้องถิ่น”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสังคมศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อิศรา ตันติมงคลชัย. (2562). “พิธีกรรมประเพณีออกพรรษาของชาวไทยพวน: การหลอมรวมพุทธธรรมและวัฒนธรรมท้องถิ่น”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
