พุทธกระบวนทัศน์กับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมชาวไทยอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เพื่อ 1) ศึกษาพุทธกระบวนทัศน์ในสังคมไทยอง 2) วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมของชาวไทยอง และ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพุทธกระบวนทัศน์กับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมของชาวไทยอง การวิจัยเชิงคุณภาพ ดำเนินการศึกษาเชิงเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 30 คน และการสนทนากลุ่มจำนวน 10 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า
1) พุทธกระบวนทัศน์ในสังคมไทยอง พบว่า บทบาทสำคัญต่อการดำรงอยู่และการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยองผ่านสามลักษณะหลัก ได้แก่ (1) การสืบทอดกระบวนทัศน์พุทธศาสนา เช่น การรักษานามสกุลไทยอง ความสัมพันธ์ในชุมชน การเคารพผีบรรพบุรุษ และการบูชาเทวบุตรหลวง (2) การผสมผสานแนวคิดพุทธศาสนากับองค์ประกอบทางสังคมใหม่ และ (3) การปรับเปลี่ยนพุทธกระบวนทัศน์เพื่อรองรับบริบทสมัยใหม่
2) การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชาวไทยอง พบว่าแม้ว่าชาวไทยองจะต้องเผชิญกับแรงกดดันจากกระแสโลกาภิวัตน์และอิทธิพลของเศรษฐกิจแบบทุนนิยม แต่กลุ่มชาติพันธุ์ไทยองยังสามารถรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมผ่านรูปแบบของประเพณี ความเชื่อ และวิถีชีวิตที่สะท้อนอัตลักษณ์ของตนเอง ขณะเดียวกันก็มีการปรับตัวเพื่อตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงทางสังคม
3) ความสัมพันธ์ระหว่างพุทธกระบวนทัศน์กับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมไทยอง พบว่ามีสองมิติสำคัญ ได้แก่ (1) มิติทางนามธรรม ซึ่งหมายถึงแนวคิดและความเชื่อเกี่ยวกับศาสนาและจิตวิญญาณที่ยังคงได้รับการรักษาไว้ และ (2) มิติทางรูปธรรม ซึ่งหมายถึงรูปแบบวิถีชีวิต พิธีกรรม และสิ่งก่อสร้างทางวัฒนธรรมที่มีการปรับเปลี่ยนไปตามบริบทสมัยใหม่ โดยเฉพาะภายใต้อิทธิพลของเทคโนโลยีและกระบวนการพัฒนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
รัชพล กองศรี, (2563). การเปลี่ยนแปลงอัตลักษณ์ชุมชนเมืองสามไตในบ้านธิ จังหวัดลำพูน. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 27(2), :45-60.
พิชญ์สินี จารุวรรณ, (2565). การเปลี่ยนแปลงพิธีกรรมไทยองในบริบทของสังคมปัจจุบัน. วารสารมานุษยวิทยาไทย, 31(1), 67-85.
สุภาวดี จุฑามาศ, & พิเชฐ, อรรถสิทธิ์. (2020). ความสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชนไทยองในบริบทของโลกาภิวัตน์. วารสารวิจัยสังคมและวัฒนธรรม, 8(1),: 23-42.
อภินันท์ ธรรมเสนา (2553 (2530-2540). การประกอบสร้างอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ของลุ่มคนยองในจังหวัดลำพูน. กรุงเทพมหานคร : สำนักวิชาวัฒนธรรมศึกษา.
นครินทร์, วรากร. (2566). พุทธกระบวนทัศน์ของชาวไทยองกับการปรับตัวต่อสังคมสมัยใหม่. วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ปราณี, ตันตยานุบุตร. (2550). วัฒนธรรมพื้นบ้าน. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
พิพิธกุล, ทวีศักดิ์. (2560). การอนุรักษ์และการประยุกต์ภูมิปัญญาหัตถกรรมผ้าทอของคนยองในจังหวัดลำพูน. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พระอธิการจำลอง สุเมโธ (ทุนกาศ). (2015). พุทธกระบวนทัศน์ของชาวยองในอำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2552). พุทธธรรม: ฉบับปรับปรุงและขยายความ. กรุงเทพมหานคร : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชปริยัติ . (2561). วัฒนธรรมทางศาสนาและอัตลักษณ์ของชาวไทลื้อ. วารสารศาสนาและวัฒนธรรม, 16(2), :112-130.
ประสิทธิ์ มาวงศ์,. (2562). ไตยอง: ประวัติศาสตร์เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอาหารที่ยาวนานของบ้านดอนหลวง. วารสารมานุษยวิทยาไทย, 29(1), : 95-112.
รัตนาพร, เศรษฐกุล. (2538). ชาวไทยองในล้านนา. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยพายัพ.
กัญญารัตน์. รัตนาภรณ์, (2023). กระแสท้องถิ่นนิยมกับการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ของชาวไทยอง. วารสารวิจัยทางวัฒนธรรม, 11(3), : 211-225.
ศรีศักร, วัลลิโภดม. (2560). แคว้นหริภุญชัย. กรุงเทพมหานคร : กรมศิลปากร.
อัจฉราภรณ์, วรรณวิภา. (2060). กระบวนการวิจัยเพื่อรื้อฟื้นวัฒนธรรมของชาวไทยองผ่านนวัตกรรมทางสังคม. วารสารสังคมศาสตร์, 35(2), : 54-76.
อภินันท์, ธนาวุฒิ. (2022). การผลิตซ้ำและการสร้างใหม่ของอัตลักษณ์ไทยองผ่านกระบวนการสื่อสารในชุมชน. วารสารวัฒนธรรมศึกษา, 14 (1), : 89-105.
ยรรยง, จิระนคร & รัตนาพร, เศรษฐกุล. (2551). ประวัติศาสตร์และสังคมวัฒนธรรมสิบสองปันนา. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์สร้างสรรค์.
แสวง, มาละแซม. (2556). ฅนยอง: ตำนาน การเดินทางและการสร้างบ้านแปลงเมือง. จังหวัดลำพูน: สมาคมชาวยอง.
