รถแห่กระแสวัฒนธรรมร่วมสมัย : เอกลักษณ์ อิทธิพลและการขยายพื้นที่ทางดนตรีสมัยใหม่ในไทย

บทคัดย่อ

งานเขียนนี้มุ่งศึกษารถแห่ในฐานะปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมร่วมสมัยที่มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างและนิยามเอกลักษณ์ใหม่ของความเป็นไทย รถแห่เป็นพื้นที่ ที่สะท้อนพลวัตของสังคมไทยในโลกยุคโลกาภิวัตน์ ผ่านการผสมผสานดนตรีพื้นบ้านเข้ากับดนตรีสมัยใหม่ อันเป็นการเชื่อมโยงวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับความบันเทิงรูปแบบใหม่ที่สอดคล้องกับรสนิยมของคนโดยการทำให้เป็นท้องถิ่น  ในขณะเดียวกันรถแห่ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่สาธารณะชั่วคราวที่เปิดโอกาสให้ผู้คนเข้ามามีส่วนร่วม ทั้งการร้องรำทำเพลง การพบปะพูดคุย และการสร้างเครือข่ายทางสังคม ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด พื้นที่สาม (Third Place) ของ Ray Oldenburg ที่ชี้ว่ามนุษย์จำเป็นต้องมีพื้นที่พบปะนอกเหนือจากบ้านและที่ทำงาน เพื่อเสริมสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนเเละผ่อนคลายอารมณ์จากความเหนื่อยล้าในการใช้ชีวิตในสังคมเมืองที่เร่งรีบภายใต้ระบบทุนนิยมนอกจากนี้ รถแห่ยังมีมิติทางเศรษฐกิจที่สำคัญ เนื่องจากการจัดงานรถแห่มักเป็นส่วนหนึ่งของงานประเพณีเช่น ประเพณีเเห่เทียน งานประเพณีผีตาโขนเเละงานมงคลต่างๆ ถือเป็นการกระตุ้นการค้าขายในท้องถิ่น  ตั้งแต่ร้านอาหาร เครื่องดื่ม ไปจนถึงสินค้าพื้นบ้าน สร้างรายได้และความคึกคักแก่ชุมชนไปพร้อมกับมิติทางวัฒนธรรมและสังคม พบว่ารถแห่จึงไม่เพียงทำหน้าที่เป็นเครื่องมือสืบทอดวัฒนธรรม วัฒนธรรมรถแห่นั้นยังคงต่อรองความหมายของความเป็นไทยในมิติใหม่ ที่เปิดกว้าง ยืดหยุ่น และหลากหลายมากขึ้นโดยสะท้อนภาพความเป็นไทยที่ไม่ได้หยุดนิ่งหากแต่เปลี่ยนแปลงและปรับตัวไปตามบริบทของสังคมร่วมสมัยผ่านคนรุ่นใหม่ในการนิยามคุณค่าที่ไม่ได้ถูกยึดโยงอยู่กับอำนาจรัฐ