การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning) เรื่อง ความหลากหลาย ทางชีวภาพ เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการเชื่อมโยงความรู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และ 2) การเชื่อมโยงความรู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 หลังการจัดการเรียนรู้โดยรูปแบบการเรียนรู้โครงงานเป็นฐาน เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพ โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงทดลอง กับกลุ่มตัวอย่างนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งหนึ่งในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 40 คน ได้มาจากการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยรูปแบบการเรียนรู้โครงงานเป็นฐาน เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพ จำนวน 1 แผน เวลาในการจัดการเรียนรู้ 12 ชั่วโมง, 2) แบบทดสอบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นข้อสอบเชิงสถานการณ์ชนิดเลือกตอบ 4 ตัวเลือก สร้างข้อสอบตามด้านการประเมินจำนวน 5 ด้าน ด้านละ 5 ข้อ รวมข้อสอบทั้งหมด 25 ข้อ และ 3) แบบประเมินการเชื่อมโยงความรู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สำหรับประเมินการเชื่อมโยงความรู้ของนักเรียน จำนวน 6 ด้าน ด้านละ 5 ข้อ รวม 30 ข้อ มีการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และคะแนน T ปกติ ผลการวิจัยการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 หลังได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน เมื่อพิจารณาการคิดอย่างมีวิจารณญาณรายด้าน พบว่า 1) นักเรียนมีความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ด้านการสรุปอ้างอิง (T = 48.91) ด้านการยอมรับข้อตกลงเบื้องต้น (T = 50.14) ด้านการนิรนัย (T = 50.14) ด้านการตีความ (T = 50.32) และด้านการประเมินข้อโต้แย้ง (T = 50.49) ซึ่งทุกด้านแปลผลอยู่ในระดับปานกลาง และ 2) นักเรียนมีการเชื่อมโยงความรู้ หลังได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน ด้านการสร้างและรักษาเครือข่ายกรองข้อมูล (T = 48.10) ด้านการเข้าถึงและกรองข้อมูล (T = 50.18) ด้านการเชื่อมโยงข้อมูล (T = 47.85) ด้านความหลากหลายของแหล่งข้อมูล (T = 49.85) ด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิต (T = 51.35) และด้านกระบวนการแบบไดนามิก (T = 52.68) โดยทุกด้านมีการแปลผลอยู่ในระดับค่าเฉลี่ย ซึ่งเป็นระดับคุณภาพปานกลาง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์ศึกษา (JSSE) เป็นผู้ถือลิสิทธิ์บทความทุกบทความที่เผยแพร่ใน JSSE นี้ ทั้งนี้ ผู้เขียนจะต้องส่งแบบโอนลิขสิทธิ์บทความฉบับที่มีรายมือชื่อของผู้เขียนหลักหรือผู้ที่ได้รับมอบอำนาจแทนผู้เขียนทุกนให้กับ JSSE ก่อนที่บทความจะมีการเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ของวารสาร
แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form)
ทางวารสาร JSSE ได้กำหนดให้มีการกรอกแบบโอนลิขสิทธิ์บทความให้ครบถ้วนและส่งมายังกองบรรณาธิการในข้อมูลเสริม (supplementary data) พร้อมกับนิพนธ์ต้นฉบับ (manuscript) ที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ ทั้งนี้ ผู้เขียนหลัก (corresponding authors) หรือผู้รับมอบอำนาจ (ในฐานะตัวแทนของผู้เขียนทุกคน) สามารถดำเนินการโอนลิขสิทธิ์บทความแทนผู้เขียนทั้งหมดได้ ซึ่งสามารถอัพโหลดไฟล์บทความต้นฉบับ (Manuscript) และไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form) ในเมนู “Upload Submission” ดังนี้
1. อัพโหลดไฟล์บทความต้นฉบับ (Manuscript) ในเมนูย่อย Article Component > Article Text
2. อัพโหลดไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form) ในเมนูย่อย Article Component > Other
ดาวน์โหลด ไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form)
เอกสารอ้างอิง
Abrami, P. C., Bernard, R. M., Borokhovski, E., Waddington, D. I., Wade, C. A. and Persson, T. (2015). Strategies for teaching students to think critically: A meta-analysis. Review of Educational Research, 85(2), 275–314.
Amer, A. A. and Moussa, M. A. (2022). Critical Thinking and its Relationship to the Knowledge Integration and Familiarity among University Students during Open-Book Tests. International Journal of Research in Educational Sciences, 5(2), 91–128.
Bell, S. (2010). Project-based learning for the 21st century: Skills for the future. The Clearing House, 83(2), 39–43.
Butrayathawon, P. (2021). Development of scientific analytical thinking skills among secondary school students (in Thai). Journal of Science Education, 15(2), 45–58.
Butwong, P., Nuangchalerm, P. and Prommarat, J. (2025). Developing systems thinking of Grade 10 science students through problem-based learning with causal maps. Journal of Practical Studies in Education, 6(4), 1–8.
Davies, M. (2014). A model of critical thinking in higher education. In Higher Education: Handbook of Theory and Research (Vol. 30, pp. 41-92). Cham: Springer International Publishing.
Downes, S. (2012). Connectivism and connective knowledge: Essays on meaning and learning networks. Ottawa: National Research Council Canada.
Duangsong, P., Pansuppawat, T. and Khamhaengpol, A. (2022). Development of Critical Thinking Abilities and Learning Achievement of Mathayomsuksa 1 Students Entitled Substances Around Us by Using Problem-Based Learning and Graphic Organizers (in Thai). Journal of Education Rajabhat Maha Sarakham University, 19(2), 165–177.
Dunaway, M. K. (2011). Connectivism: Learning theory and pedagogical practice. Reference Services Review, 39(4), 675–685.
Ennis, R. H. (2011). The nature of critical thinking: An outline of critical thinking dispositions and abilities.
University of Illinois at Urbana-Champaign. https://education.illinois.edu/docs/default-source/faculty-documents/robert-ennis/thenatureofcriticalthinking_51711_000.pdf
Facione, P. A. (1990). Critical thinking: A statement of expert consensus for purposes of educational assessment and instruction-The Delphi report. Millbrae. CA: California Academic Press.
Goldie, J. G. S. (2016). Connectivism: A knowledge learning theory for the digital age?. Medical Teacher, 38(10), 1064–1069.
Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn?. Educational Psychology Review, 16(3), 235–266.
Himkao, S. (2018). The development of analytical thinking skills using inquiry-based learning (in Thai). Journal of Educational Research, 13(1), 77–89.
Hongkhunthod, A. (2015). Instructional systems design based on connectivism theory for learning in the digital age. Master’s Thesis. Nakhon Pathom: Silpakorn University.
Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology (IPST). (2020). PISA 2018 results: Reading, mathematics and science (in Thai). Bangkok: IPST.
Jongkolklang, S. (2017). Project-based learning management in Thai classrooms. Journal of Education, 28(3), 15–28.
Lai, E. R. (2011). Critical Thinking: A Literature Review. Pearson.
Meesamran, N. and Polyiem, T. (2024). The development of critical thinking in grade 11 biology students through problem-based learning with forensic science issues. Journal of Green Learning, 4(2), 68–81.
Ministry of Education. (2017). Basic Education Core Curriculum B.E. 2551 (A.D. 2008) (in Thai). Bangkok: The Agricultural Cooperative Federation of Thailand Printing House.
Nantasukhon, P. and Yuthong, C. (2014). Project-based learning: Process and classroom implementation. Journal of Curriculum Studies, 9(2), 55–70.
Office of the Education Council. (2019). State of Thai education 2018–2019 (in Thai). Bangkok: Prigwhan Graphic.
OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing.
Pakapol, P. (2022). The development of an instructional model based on connectivism theory and phenomenon-based learning to enhance characteristics of active citizenship and media literacy skills of undergraduate students (in Thai). Doctoral Dissertation. Nakhon Pathom: Silpakorn University.
Panich, V. (2012). Ways of learning for students in the 21st century (in Thai). Bangkok: Sodsri–Saridwong Foundation.
Phaerattakul, C. (1977). Theknik kan khian khosop (Techniques of test construction). Bangkok: Phithak Akson.
Piaget, J. (1972). The psychology of the child. New York: Basic Books.
Ruamsuk, C. (2017). The development of mathematical connection and problem-solving skills through inquiry-based and project-based learning. Master’s thesis. Ubon Ratchathani: Ubon Ratchathani University.
Siemens, G. (2005). Connectivism: A learning theory for the digital age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 2(1), 3–10.
Srimeechai, T. and Erawan, W. (2025). The Development of Critical Thinking and Science Creativity of Grade 9 Students with Project-Based Learning on STEM Education (in Thai). Journal of Education Rajabhat Maha Sarakham University, 22(2), 133–146.
Srisaat, B. (2010). Introduction to research (in Thai) (8th ed.). Suweeriyasarn.
Schumacher, R. and Stern, E. (2022). Promoting the construction of intelligent knowledge with the help of various methods of cognitively activating instruction. Frontiers in Education, 7, 979430.
Thomas, J. W. (2000). A review of research on project-based learning. San Rafael, CA: Autodesk Foundation.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris: UNESCO.
Watson and Glaser. (1980). Watson–Glaser critical thinking appraisal. New York: Harcourt Brace Jovanovich.
Worakham, P. (2024). Educational research (in Thai). Taksila Printing.
Yodklang, K., Sonsanit, S. and Sakorn, W. (2022). The Promoting of Students’ Computational Thinking Ability by Using Blended Learning with Project-Based Learning in Computing Science Subject for Mattayom Suksa 4 Students, Phadungnari School (in Thai). Journal of Education Rajabhat Maha Sarakham University, 19(2), 42–51.
