บทบาทในการพัฒนาสังคมขององค์กรชุมชน
คำสำคัญ:
การพัฒนาสังคม, องค์กรชุมชน, บทบาทองค์กรชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งศึกษาบทบาทขององค์กรชุมชนในการพัฒนาขับเคลื่อนสังคมภายใต้บริบทการเปลี่ยนแปลงในมิติเศรษฐกิจ มิติสุขภาพ มิติสิ่งแวดล้อม มิติการเมืองและวัฒนธรรม ที่มีความซับซ้อนและยิ่งทวีความเข้มข้น มีเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน ประชาชนทุกคนมีความเสมอภาคเท่าเทียมกัน รวมถึงได้รับการพัฒนาศักยภาพอย่างครอบคลุมทุกชนชั้น ผ่านการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม (Participatory Development) นำใช้ทุนทางสังคม (Social Capital) องค์กรชุมชนในฐานะกลไกสำคัญที่ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและมีความหลากหลายและมีพลวัต 4 องค์กรชุมชน ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรท้องที่ หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาชน โดยแต่ละกลุ่มมีบทบาท หน้าที่ โครงสร้าง และขอบเขตการทำงานที่แตกต่างกัน แต่สามารถเชื่อมโยงขับเคลื่อนร่วมกันได้อย่างเป็นระบบ ผ่านความร่วมมือแบบพหุภาคี (multi-sectoral collaboration) เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเป็นธรรม และเสริมสร้างสังคมให้มีความเข้มแข็ง มั่นคง และยั่งยืน
บทความนี้ ผู้เขียนสังเคราะห์แล้วว่าปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน สามารถบริหารจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน คือ การบูรณาการบทบาทของ 4 องค์กรชุมชน ภายใต้แนวทางการมีส่วนร่วมที่แท้จริง การกระจายอำนาจอย่างสมดุล และการใช้พื้นที่เป็นฐานการพัฒนา (place-based development)
เอกสารอ้างอิง
สมพันธ์ เตชะอธิก และคณะ. (2540). การพัฒนาแบบมีส่วนร่วม: แนวทางและประสบการณ์. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาการศึกษา.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560–2564). กรุงเทพฯ: สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
ภิศักดิ์ กัลยาณมิตร. (2559). การพัฒนาอย่างยั่งยืน: แนวคิดและบทเรียนเชิงนโยบาย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
Barca, F. (2009). An agenda for a reformed cohesion policy: A place-based approach to meeting European Union challenges and expectations. European Commission.
Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Durkheim, É. (1997). The division of labor in society (W. D. Halls, Trans.; originally published 1893). Free Press.
Fowler, A. (2000). NGO futures: Beyond aid. London: Routledge.
Giddens, A. (1990). The consequences of modernity. Polity Press.
Parsons, T. (1951). The social system. Free Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
