การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตรบนฐานนิเวศวัฒนธรรมท้องถิ่น ในชุมชนเกาะลัดอีแท่น จังหวัดนครปฐม
คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวเชิงเกษตร, การจัดการท่องเที่ยว, วัฒนธรรมท้องถิ่นบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ1) ศึกษาบริบทและทุนทางนิเวศ-วัฒนธรรมในชุมชนเกาะลัดอีแท่น และ2) ศึกษาแนวทางการจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตรบนฐานนิเวศวัฒนธรรมท้องถิ่นในชุมชนเกาะลัดอีแท่น จังหวัดนครปฐม การวิจัยนี้เป็นการตีความจากข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้นำชุมชน เกษตรกร และผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยว รวมถึงการสังเกตการณ์ภาคสนาม ผลการวิจัยพบว่า การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตรในชุมชนเกาะลัดอีแท่นสามารถพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพหากยึดโยงกับองค์ความรู้ท้องถิ่นและทุนทางวัฒนธรรมที่มีอยู่เดิม รูปแบบการท่องเที่ยวที่เหมาะสม ได้แก่ การท่องเที่ยวแบบโฮมสเตย์เชิงเกษตร การเรียนรู้วิถีเกษตรอินทรีย์ การล่องเรือชมระบบนิเวศแม่น้ำท่าจีน และการเข้าร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรมท้องถิ่น ผลการวิเคราะห์ SWOT พบว่า ชุมชนมีจุดแข็งด้านภูมิทัศน์ธรรมชาติ วิถีเกษตรแบบยั่งยืน และเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ขณะที่จุดอ่อนคือ ข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐานและการตลาด อย่างไรก็ตาม มีโอกาสจากกระแสการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และการสนับสนุนจากภาครัฐ ในขณะที่ภัยคุกคาม ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงทางสภาพแวดล้อม และการท่องเที่ยวที่ไม่ยั่งยืน ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายคือ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการท่องเที่ยว การพัฒนาศักยภาพคนในชุมชนให้เป็นมัคคุเทศก์ท้องถิ่น และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก เพื่อขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงเกษตรบนฐานนิเวศวัฒนธรรมให้ยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมการท่องเที่ยว. (2556). แนวทางการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเพื่อความยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
กรมการท่องเที่ยว. (2564). คู่มือการประเมินศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร. กรุงเทพฯ: กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2545). รายงานแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
ฐปณี รัตนถาวร และ พรชัย จิตติวสุรัตน์. (2567). การออกแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมโดยใช้เทคนิค Space Syntax: กรณีศึกษาเกาะลัดอีแท่น. วารสารศิลปกรรมศาสตร์, 32(1), 66–85.
ฐาวร บุญราศรี. (2564). ถอดบทเรียนท่องเที่ยวชีวภาพตลาดบ้านบ้าน (Bio Tourism) by BEDO ปี 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน).
ปาริชาติ อินทร์เพ็ง. (2564). รูปแบบการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน: กรณีศึกษาเกาะลัดอีแท่น จังหวัดนครปฐม. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 13(2), 45–58.
พระครูใบฎีกาวรินทร วีรชโย. (2566). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรอย่างยั่งยืนในพื้นที่เกาะลัดอีแท่น (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รัชนี ศรีสว่าง. (2560). การมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์: กรณีศึกษาเกาะลัดอีแท่น จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 25(1), 120–135.
ศุภชัย พรหมจันทร์. (2562). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนในจังหวัดนครปฐม (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สำนักงานเกษตรอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. (2563). ข้อมูลเกษตรกรอำเภอสามพรานจังหวัดนครปฐม. สืบค้น 18 เมษายน 2568, จาก http://samphran.nakhonpathom.doae.go.th
โสรัจ พฤฒิโกมล. (2565). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าวโดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ในชุมชนเกาะลัดอีแท่น. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
อัจฉรา ยะราไสย และคณะ. (2559). การฟื้นฟูภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจสังคม : กรณีศึกษาชุมชนบ้านเชียงเหียน จังหวัดมหาสารคาม. ใน The National and International Graduate Research Conference 2016(pp. 919-930). Khon Kaen, Thailand: Khon Kaen University.
Brocchi, D. (2008). The Cultural Dimension of Sustainability. In S. Kagan & V. Kirchberg (Eds.), Sustainability: A New Frontier for the Arts and Cultures (pp. 26–58). Frankfurt am Main, Germany: VAS–Verlag für Akademische Schriften.
Julian H. Steward. (1995). Theory of Culture Change: The Methodology of Multilinear evolution. Chicago: University of Illinois Press.
Murphy, P. E. (1985). Tourism: A Community Approach. New York: Methuen.
Phillip, S., Hunter, C., & Blackstock, K. (2010). A typology for defining agritourism. Tourism Management, 31(6), 754–758.
UNWTO. (2022). Mountain tourism–Towards a more sustainable path. The World Tourism
Organization (UNWTO). [Online]. Retrieved 13 June,13 2025, Availablefrom: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/f7257ef4-0b45-4c2b-b47f-80502c9e53f1/content.
