การลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการยุติธรรมของไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเหลื่อมล้ำในกระบวนการพิจารณาให้ปล่อยชั่วคราวเป็นปัญหาหนึ่งในกระบวนการยุติธรรมของประเทศไทย สำนักงานศาลยุติธรรมจึงได้จัดทำโครงการประเมินความเสี่ยงและกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราว โครงการนี้ได้เริ่มทดลองมาตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2560 นับเป็นเวลาประมาณ 2 ปีผ่านมา แต่ยังไม่มีการประเมินผลว่า สามารถลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการปล่อยชั่วคราวได้หรือไม่และอย่างไร เพื่อตอบคำถามดังกล่าว ผู้วิจัยจึงได้ทำการประเมินโครงการนี้ในจังหวัดหนองบัวลำภู โดยใช้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก อันได้แก่ ผู้บริหารศาลจังหวัดหนองบัวลำภู ผู้ปฏิบัติงานในศาลจังหวัดหนองบัวลำภู และผู้ใหญ่บ้านที่ศาลจังหวัดหนองบัวลำภูแต่งตั้งให้เป็นผู้กำกับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราว ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ได้ถูกนำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการสรุปเพื่อให้ได้แก่นสาระ โดยผลจากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า โครงการสามารถลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการปล่อยชั่วคราวของจำเลยที่เข้าร่วมโครงการได้อย่างชัดเจน เมื่อวิเคราะห์จากสถานภาพทางสภาพทางเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งวัดจากตัวแปร 4 ตัวอันได้แก่ 1) รายได้ 2) การประกอบอาชีพ 3) การศึกษา และ 4) ความห่างไกลของที่อยู่อาศัยจากตัวเมือง จะไม่พบความแตกต่างกันในโอกาสการเข้าถึงกระบวนการปล่อยชั่วคราว ตามสถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคมที่แตกต่างกัน ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า สำนักงานศาลยุติธรรมควรสนับสนุนโครงการประเมินความเสี่ยงและกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราวของศาลยุติธรรมให้มีการดำเนินต่อไป เนื่องจากโครงการนี้สามารถช่วยลดความเหลื่อมล้ำได้ แต่ในอนาคต จะต้องสร้างความเข้าใจที่ตรงกันของผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องต่อจุดมุ่งหมายของการนำโครงการไปปฏิบัติ เพื่อให้สามารถให้บริการทางด้านกระบวนการยุติธรรมอย่างเท่าเทียมกัน
Article Details
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารกระบวนการยุติธรรม แต่ความคิดเห็นที่ปรากฏในเนื้อหาของบทความในวารสารกระบวนการยุติธรรม ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
ดุษฎี โยเหลา, นริสรา พึ่งโพธิ์สภ, ฐาศุกร์ จันประเสริฐ, ณภัทรรัตน์ ไชยอัครกัลป์ และธนวัฒ พิสิฐจินดา. (2561). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง การนำวิทยาการบริหารความเสี่ยงในเชิงพฤติกรรมศาสตร์มาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปล่อยชั่วคราว. ค้นจาก https://rabi.coj.go.th/th/content/category/detail/id/8217/iid/129518
ธัญญานุช ตันติกุล. (กันยายน – ธันวาคม 2557). อิสรภาพราคาแพงสำหรับคนจน : การปล่อยชั่วคราว สภาพปัญหาและหนทางการแก้ไข. ดุลพาห, 61(1), 151-179.
นงนุช สิงหเดชะ. (กันยายน 2560). ข้ออ้างที่ดูดี (ของรัฐบาล) กรณี ‘ยิ่งลักษณ์’ หนี. มติชนสุดสัปดาห์, 54.
ปาลิดา มณีโชติ. (2559). ปัญหาการนำเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์มาใช้กับการปล่อยชั่วคราวจำเลยในชั้นพิจารณาของศาล. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(2), 65-83.
ภิรมย์ จีนธาดา, เอกรินทร์ สังข์ทอง, และเรชา ชูสุวรรณ. (2559). ความยุติธรรมทางสังคมกับการจัดการศึกษา. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 27(3), 171-181.
มุขเมธิน กลั่นนุรักษ์, ประพิณ ประดิษฐากร และ ธัญญานุช ตันติกุล. (พฤษภาคม – สิงหาคม 2559). เงินไม่ใช่คำตอบ (อีกต่อไป) : การปล่อยชั่วคราวที่ไม่ยึดโยงกับฐานะหรือทรัพย์สิน กรณีศึกษาของศาลในระดับท้องถิ่นและระดับสหพันธรัฐ ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศสหรัฐอเมริกา. ดุลพาห, 63(2), 38-79.
ยงยุทธ บุราสิทธิ์. (2556). ชุมชนคนอีสานกับปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคมในกรุงเทพมหานคร : กรณีศึกษาชุมชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร. วารสารภาษาและวัฒนธรรม, 32(1), 67-92.
วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร. (2561). ทำความเข้าใจ “ความเหลื่อมล้ำ”. ค้นจาก https://www.prachachat.net/columns/news-168380
สถาบันวิจัยและพัฒนารพีพัฒนศักดิ์. (2561ก). คู่มือสำหรับการประสานความร่วมมือระหว่างศาลยุติธรรมกับหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมในการนำร่องปฏิรูปการปล่อยชั่วคราวด้วยระบบประเมินความเสี่ยงและการกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราว. ค้นจาก https://iadopa.org/kn/rabi_1524822479.pdf
สถาบันวิจัยและพัฒนารพีพัฒนศักดิ์. (2561ข). แนวทางการปฏิบัติงานเพื่อประสานงานระหว่างศาลยุติธรรมกับฝ่ายปกครอง (กำนันผู้ใหญ่บ้าน) ในโครงการพัฒนาระบบประเมินความเสี่ยงและการกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราวของศาลยุติธรรม. ค้นจาก https://rabi.coj.go.th/th/file/get/file/201809251fb3a1d025a809fca8f29de3745ac838194512.pdf
สำนักพัฒนาฐานข้อมูลและตัวชี้วัดภาวะสังคม สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2558). รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2556. ค้นจาก https://social.nesdb.go.th/social/Portals/0/Documents/Report%20Poverty%202556_207.pdf
สุรินทร์ มากชูชิต. (2555). ระบบปล่อยชั่วคราวผู้ถูกกล่าวหา : ศึกษาการใช้หลักประกันในคดีอาญา. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology [Electronic version]. Qualitative research in psychology. 3(2), 77-1.
Miller, D. (1999). Principle of social justice. Cambridge: Harvard University Press.
