การคุ้มครองผู้บริโภคในประเทศสมาชิกอาเซียน: การศึกษาเปรียบเทียบกฎหมาย ความรับผิดในผลิตภัณฑ์และกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าในอาเซียน

บทคัดย่อ

กฎหมายความรับผิดในผลิตภัณฑ์และกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าของกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนมีระดับการคุ้มครองผู้บริโภคที่แตกต่างกัน บางประเทศมีกฎหมายเฉพาะโดยตรงสำหรับความรับผิดในผลิตภัณฑ์ที่มุ่งหมายเยียวยาผู้ที่ได้รับความเสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยหรือชำรุดบกพร่อง แต่บางประเทศไม่มีกฎหมายเฉพาะเกี่ยวกับความรับผิดในผลิตภัณฑ์โดยตรง แต่อาศัยกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค กฎหมายว่าด้วยการซื้อขาย กฎหมายละเมิดและกฎหมายเฉพาะอื่นๆ ตามรายประเภทสินค้าในการเยียวยาชดใช้ความเสียหายที่เกิดขึ้น ส่วนกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการป้องกันไม่ให้สินค้าที่ไม่ปลอดภัยถูกจำหน่ายในตลาดสินค้าแบ่งออกเป็นกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าเฉพาะอย่างและกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าทั่วไป โดยประเทศที่มีกฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าทั่วไปที่ให้ความคุ้มครองผู้บริโภคได้ในระดับดี คือ กฎหมายมาตรฐานความปลอดภัยของประเทศสิงคโปร์ เพราะมีการนำมาตรฐานระหว่างประเทศมาบังคับใช้กับสินค้าบางชนิดซึ่งช่วยยกระดับการคุ้มครองผู้บริโภคได้ เพราะมาตรฐานระหว่างประเทศมีการกำหนดระดับความปลอดภัยที่ชัดเจนและแน่นอน ส่วนประเทศมาเลเซียมีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าอุปโภคบริโภคโดยทั่วไปว่าต้องมีระดับความปลอดภัยที่เหมาะสม แต่ไม่ได้มีการกำหนดให้เทียบเคียงระดับความปลอดภัยกับมาตรฐานระหว่างประเทศ เช่น กฎหมายของสิงคโปร์ การรวมกลุ่มเป็นประชาคมอาเซียนตั้งเป้าหมายทางสังคมประการการหนึ่ง คือ การยกระดับความคุ้มครองผู้บริโภค เพิ่มความมั่นใจให้กับผู้บริโภคว่าสินค้าที่วางขายในตลาดเดียวของอาเซียนที่เกิดขึ้นนั้นมีความปลอดภัย ดังนั้นประเทศสมาชิกอาเซียนควรเร่งรัดให้เกิดการพัฒนาและปฏิรูปกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อยกระดับความคุ้มครองผู้บริโภค ผ่านทางการกลไกทางกฎหมายภายในทั้งในเชิงป้องกันไม่ให้สินค้าที่ไม่ปลอดภัยถูกจำหน่ายในตลาดและในเชิงการให้ความเยียวยาที่เหมาะสมในกรณีที่มีผู้ได้รับความเสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย การดำเนินคดีที่เกี่ยวข้องกับผู้บริโภคควรมีขั้นตอนที่ไม่ยุ่งยาก ภาระการพิสูจน์ไม่ยากลำบากจนเกินไป เพื่อกระตุ้นให้ผู้บริโภคใช้สิทธิในการเรียกร้องค่าเสียหายได้ง่ายขึ้น พร้อมกับการให้ความรู้และสร้างความตระหนักถึงสิทธิของผู้บริโภค และส่งเสริมให้เกิดการสร้างวัฒนธรรมการผลิตสินค้าที่ปลอดภัยในกลุ่มผู้ประกอบธุรกิจ