เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์:ผลกระทบเชิงลบต่อสิทธิขั้นพื้นฐานที่ถูกรับรองตามกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัญญาประดิษฐ์เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่กำลังเข้ามามีส่วนร่วมกับชีวิตประจำวันของมนุษย์อย่างแพร่หลายในบริบทต่าง ๆ เช่น ตอบคำถาม (Chatbots) การประเมินเครดิตจากฐานข้อมูล (Credit Scoring) การสร้างภาพ ตัดต่อวิดีโอกราฟฟิก (Image & Video Generation and Graphic Design) การผ่าตัดโดยหุ่นยนต์ไร้คนบังคับ (AI Robotic Surgery) และอื่น ๆ ถึงแม้ว่าปัญญาประดิษฐ์จะถูกมองว่าเป็นเทคโนโลยีที่อำนวยความสะดวกให้มนุษย์ในหลายแง่มุมได้อย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็วมากขึ้นก็ตาม ผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ก็สามารถก่อให้เกิดปัญหาต่าง ๆ ตามมาเช่นกัน ดังนั้น งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ (1) ชี้ให้เห็นว่าการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบจากวิธีการทำงานของปัญญาประดิษฐ์เอง ส่งผลให้เกิดการทำลายขอบเขตของข้อมูลและความเป็นส่วนตัวของมนุษย์ สร้างความลำเอียงและเลือกปฏิบัติและความไม่โปร่งใสของกลไกการทำงาน (2) อธิบายว่าการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ก่อให้เกิดการละเมิดกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ 5 ฉบับ ที่รับรองสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์อย่างไรบ้าง โดยข้อมูลที่ถูกใช้ในการวิจัยนี้เป็นข้อมูลที่ถูกเก็บและศึกษาภายในปี ค.ศ. 2024 คาบเกี่ยวถึงช่วงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 2025 ผลการวิจัยพบว่า การใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐาน โดยการวิจัยนี้ระบุผลกระทบเชิงลบที่มีต่อสิทธิขั้นพื้นฐานจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งพิจารณาจากกิจกรรมในการใช้ชีวิตประจำวันของมนุษย์ออกเป็น 6 กรณี กล่าวคือ (1) การใช้บริการสื่อออนไลน์ (Online Service Platforms Usage); (2) การขนส่งและโลจิสติกส์ (Transportation and Logistics); (3) การให้บริการทางการเงิน (Financial Services); (4) การศึกษาและการจ้างงาน (Education and Human Resources); (5) บริบทเกี่ยวกับสุขภาพ (Healthcare) และ (6) การปฏิบัติและบังคับใช้กฎหมายจากเจ้าหน้าที่รัฐ (Law Enforcement by State Officials) อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ก็พบพัฒนาการทางด้านนโยบายและกฎหมายของกลุ่มประเทศสหภาพยุโรป กล่าวคือ กฎหมายปัญญาประดิษฐ์ของสหภาพยุโรป ปี ค.ศ. 2024 ที่มีวัตถุประสงค์ในการร่างขึ้นเพื่อปกป้องสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ที่อาจได้รับผลกระทบจากการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ โดยสหภาพยุโรปมีการปูแนวทาง เงื่อนไขพื้นฐานต่าง ๆ อย่างน่าเอาเป็นเยี่ยงอย่าง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารกระบวนการยุติธรรม แต่ความคิดเห็นที่ปรากฏในเนื้อหาของบทความในวารสารกระบวนการยุติธรรม ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
Adwan, A. & Aladwan, R. (2022). Use of artificial intelligence system to predict consumers’behaviors.
International Journal of Data and Network Science, 6(4), 1223-1232 https://doi.org/10.5267/j.ijdns.2022.6.011
Bakiner, O. (2023). The promises and challenges of addressing artificial intelligence with human rights.
Big Data & Society, 10(2). https://doi.org/10.1177/20539517231205476
Black, J. (2023). Past, present and tackling the future of artificial intelligence (AI) in education: Maintaining agency and establishing AI laws. Open Journal of Social Sciences, 11(7), 442-464. https://doi.org/10.4236/jss.2023.117031
Carvalho, I. & Ivanov, S. (2024). ChatGPT for tourism: Applications, benefits and risks. Tourism Review,
(2), 290-303. https://doi.org/10.1108/TR-02-2023-0088
Chakraborty, C. & Joseph, A. (2017). Machine learning at central banks. Bank of England Staff Working
Paper No. 674. https://doi.org/10.2139/ssrn.3031796
Cordeschi, R. (2007). AI turns fifty: Revisiting its origins. Applied Artificial Intelligence, 21(4-5), 259-279.
https://doi.org/10.1080/08839510701252304
Costa, E. B., Fonseca, B., Santana, M. A., Araújo, F. F. D., & Rego, J. (2017). Evaluating the effectiveness of
educational data mining techniques for early prediction of students’ academic failure in introductory programming courses. Computers in Human Behavior, 73, 247–256. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.01.047
Curtis, N. (2023). To ChatGPT or not to ChatGPT? The impact of artificial intelligence on academic publishing. Pediatric Infectious Disease Journal, 42(4), 275. https://doi.org/10.1097/INF.0000000000003852
Daley, S. (2024, June 14). AI in healthcare: Uses, examples and benefits. Built In. https://builtin.com/artificial-intelligence/artificial-intelligence-healthcare
Dodd, V. (2022, October 27). UK police use of live facial recognition unlawful and unethical, report finds. The Guardian. https://www.theguardian.com/technology/2022/oct/27/live-facial-recognition-police-study-uk
European Commission. (2025). Shaping Europe’s digital future: AI Act. https://digital strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai
European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending various regulations and directives (Artificial Intelligence Act). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng
European Union Agency for Fundamental Rights (FRA). (2020). Getting the future right – Artificial intelligence and fundamental rights. https://fra.europa.eu/en/publication/2020/artificial-intelligence-and-fundamental-rights
Gil De Zúñiga, H., Goyanes, M., & Durotoye, T. (2024). A scholarly definition of artificial intelligence (AI): Advancing AI as a conceptual framework in communication research. Political Communication, 41(2), 317-334. https://doi.org/10.1080/10584609.2023.2290497
Gugerty, L. (2006). Newell and Simon's Logic Theorist: Historical background and impact on cognitive
modeling. Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting, 50(9), 880-
https://doi.org/10.1177/154193120605000904
Harrison, J. (2023). Human rights due diligence: Challenges of method, power and competition. CHRiP
Working Paper Series, 2023(2). School of Law, Coventry.https://wrap.warwick.ac.uk/id/eprint/174876/
Independence. (2022, March 5). Police jailed a man for murder; Algorithm was key evidence. The Independent.https://www.independent.co.uk/news/michael-williams-police-chicago-cook-county- jail-herring-b2029463.html
Jason. (2024). AI in eCommerce statistics (2025). Sellers commerce. https://www.sellerscommerce.com/blog/ai-in-ecommerce-statistics/
Jungherr, A. (2023). Artificial intelligence and democracy: A conceptual framework. Social Media + Society, 9(3), 20563051231186353. https://doi.org/10.1177/20563051231186353
Kaur, D., Sahdev, S. L., Sharma, D., & Siddiqui, L. (2020). Banking 4.0: The influence of artificial
intelligence on the banking industry & how AI is changing the face of modern-day banks.
International Journal of Management, 11(6), 577-585.
Knudsen, J. E., Ghaffar, U., Ma, R., & Hung, A. J. (2024). Clinical applications of artificial intelligence in
robotic surgery. Journal of Robotic Surgery, 18(1), 102. https://doi.org/10.1007/s11701-024-01867-0
Krizhevsky, A., Sutskever, I., & Hinton, G. E. (2017). ImageNet classification with deep convolutional
neural networks. Communications of the ACM, 60(6), 84-90. https://doi.org/10.1145/3065386
Kubica, M. L. (2022). Autonomous vehicles and liability law. The American Journal of Comparative Law,
(Supplement_1), i39-i69. https://doi.org/10.1093/ajcl/avac015
LeCun, Y., Bengio, Y., & Hinton, G. (2015). Deep learning. Nature, 521(7553), 436-444.
https://doi.org/10.1038/nature14539
Mittal, A., Chaturvedi, D. D., Chaturvedi, S., & Singh, P. K. (2024). Impact of Negative Aspects of Artificial
Intelligence on Customer Purchase Intention: An Empirical Study of Online Retail Customers
Towards AI-Enabled E-Retail Platforms. In S. Dadwal, S. Goyal, P. Kumar, & R. Verma (Eds.),
Demystifying the Dark Side of AI in Business (pp. 159-173). IGI Global Scientific Publishing.
https://doi.org/10.4018/979- 8-3693-0724-3.ch010
Pshychenko, D. (2024). Automation and optimization of logistics process using AI. Sciences of Europe,
, 64-67. https://doi.org/10.5281/zenodo.12910522
Rodrigues, R. (2020). Legal and human rights issues of AI: Gaps, challenges and vulnerabilities. Journal
of Responsible Technology, 4, 100005. https://doi.org/ 10.1016/j.jrt.2020.100005
Roser, M. (2022, December 6). The brief history of artificial intelligence: The world has changed fast —
what might be next? Our World in Data. https://ourworldindata.org/brief-history-of-ai
Schrittwieser, J., Antonoglou, I., & Hubert, T. (2019). Mastering Atari, Go, Chess and Shogi by planning
with a learned model. arXiv reprint. https://doi.org/10.48550 /arXiv 1911.08265
Srinadi, N. L. P., Hermawan, D., & Jaya, A. A. N. A. (2023). Advancement of banking and financial services
employing AI. JoWUA, 14(1), 106-117. https://doi. org/ 10.58346/JOWUA.2023.I1.009
Thanawala, S. (2023, September 25). Facial recognition technology jailed a man for days. AP News.
https://apnews.com/article/mistaken-arrests-facial-recognition-technology-lawsuits
Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2024). Artificial intelligence in education: A
systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124167
Zakaria, M. G. (2023). AI applications in the criminal justice system. Journal of Law and Emerging Technologies, 3(2), 233-257. https://doi.org/10.54873/jolets.v3i2.124
Zhuang, K. V. & Goggin, G. (2024). New possibilities or problems for disability and inclusion? The case of
AI and ADMs across work. Telematics and Informatics, 92, 102156.
