ลักษณะเด่นด้านกลวิธีการประพันธ์ ของบทละครเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนของกรมศิลปากร: การสืบสานผสานการสร้างสรรค์

Main Article Content

พิรชัช สถิตยุทธการ
ธานีรัตน์ จัตุทะศรี

บทคัดย่อ

              บทความนี้มุ่งศึกษาภูมิหลังและกลวิธีการแต่งบทละครเสภาเร่ือง ขุนช้างขุนแผนของกรมศิลปากรในฐานะวรรณคดีการแสดง ผลการศึกษา พบว่า บทละครเสภาเร่ืองขุนช้างขุนแผนของกรมศิลปากรใช้เป็นตัวบทส าหรับ แสดงละครเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนของกรมศิลปากร ปรากฏตั้งแต่ พ.ศ.2492 -ปัจจุบัน กลวิธีการแต่ง หรือ “การปรุงบท” เร่ืองน้ีของกรมศิลปากร มี 3 ด้าน ได้แก่ การปรุงเนื้อหา การปรุงบทประพันธ์ และการปรุงองค์ประกอบต่าง ๆ ให้ เหมาะแก่การแสดง การปรุงบททั้ง 3 ด้านแสดงให้เห็นแนวทางการสืบสาน องค์ความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมหลากหลายแขนงประกอบเข้ากับองค์ประกอบ ใหม่ท่ีกรมศิลปากรสร้างสรรค์ข้ึน กลวิธีการประพันธ์บทละครเร่ืองนี้ของกรม ศิลปากรเป็นปัจจัยส าคัญต่อความส าเร็จของการแสดงละครเสภาเร่ืองขุนช้าง ขุนแผนของกรมศิลปากร รวมถึงสะท้อนความนิยมวรรณคดีเร่ืองขุนช้าง ขุนแผนของสังคมไทยท่ียังคงปรากฏอยู่ในปัจจุบัน

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2492). บทละครเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนพระไวยแตกทัพ. มปท.

กรมศิลปากร. (2543). ละครวังสวนกุหลาบ. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร. (2546ก). เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 20. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

กรมศิลปากร. (2546ข). เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน เล่ม 2. พิมพ์ครั้งที่ 20. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

กรมศิลปากร. (2546ค). เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน เล่ม 3. พิมพ์ครั้งที่ 20. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

กรมศิลปากร. (2555). อ่าน เขียน เรียน “ฝรั่ง” รู้เท่าทันตะวันตก. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร. (2556). สารานุกรมศิลปากร (ฉบับปฐมฤกษ์). กรุงเทพฯ: ศิลปากรสมาคม.

กรมศิลปากร. (2562). 108 ปี แห่งการสถาปนากรมศิลปากร. กรุงเทพฯ : สำนักบริหารกลาง กรมศิลปากร.

คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว. (2514). “ละครใน ละครนอก ละครดึกดำบรรพ์” ใน นาฏศิลป์ 13. พระนคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

จตุพร สีม่วง. (2543). ลีลาการขับเสภาไทย. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาดุริยางคศิลป์ไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชุมสาย สุวรรณชมพู. (2534). การศึกษาเปรียบเทียบบทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ สำหรับพระนครกับฉบับสำนวนอื่น (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2464) ตำนาน เรื่อง ลครอิเหนา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2546). ตำนานเสภา. ใน เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน. (น. [1] – [32]). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

เบญจวรรณ ส่งสมบูรณ์. (2540). บทละครเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน : การศึกษาในเชิงวรรณคดีวิเคราะห์. (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยบูรพา, ชลบุรี.

พลอย หอพระสมุด. (2534). เรื่องเล่นละคร ใน ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล (บรรณาธิการ). เบิกโรง: ข้อพิจารณานาฏกรรมในสังคมไทย (น. 37-45). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ไพโรจน์ ทองคำสุก. (2549). ครูศิริวัฒน์ ดิษยนันท์ ศิลปินแห่งชาติ ต้นแบบของศิลปินชั้นครู ผู้ถ่ายทอดและสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทย. กรุงเทพฯ: ดอกเบี้ย. มนตรี ตราโมท และ วิเชียร กุลตัณฑ์. (2555). ฟังและเข้าใจเพลงไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทยเขษม

สัมพันธ์ สุวรรณเลิศ. (2550). กลวิธีการดัดแปลงวรรณกรรมต้นฉบับเป็นบทละครนอกของกรมศิลปากร. (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.

สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2554). นาฏยศิลป์สมัยรัชกาลที่ 5. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค.ลาดพร้าว.

เสาวณิต วิงวอน. (2555). วรรณคดีการแสดง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ภาควิชาวรรณคดี และคณะกรรมการฝ่ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์