กระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมเพื่อฟื้นฟูพื้นที่รกร้างในเขตเทศบาลเมืองนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
พื้นที่รกร้างในชุมชนเมือง มีความสำคัญต่อการนำมาใช้พัฒนาเมืองเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ กระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมสามารถช่วยสร้างสรรค์การฟื้นฟูพื้นที่รกร้างได้ โดยมีประชาชนในพื้นที่เป็นผู้ใช้งานกับผู้ออกแบบ ร่วมคิด ร่วมทำ กรณีศึกษา พื้นที่ใต้ทางยกระดับในที่ดินของรัฐ อยู่ในเขตเทศบาลเมืองนครรราชสีมา เพื่อเสนอแนวทางฟื้นฟูเป็นพื้นที่สาธารณะเพื่อสุขภาพของชุมชน ดำเนินการวิจัยด้วยวิธีสำรวจพื้นที่รกร้างในเขตเทศบาล เพื่อหาตำแหน่งที่ตั้งของพื้นที่รกร้างที่มีความเป็นไปได้ต่อการฟื้นฟู ร่วมกับการเก็บข้อมูลแบบสอบถามจำนวน 400 ชุด เพื่อหาปัจจัยการใช้งานของพื้นที่นำไปออกแบบสร้างสรรค์พื้นที่สุขภาวะต้นแบบด้วยกระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมกับชุมชนเป้าหมาย ผลการศึกษาพบว่า เขตเทศบาลนคร นครรราชสีมา มีพื้นที่รกร้างเป็นที่ดินของรัฐเป็นผู้ถือครองกรรมสิทธิ์ ได้แก่ กรมธนารักษ์ (กระทรวงการคลัง) กรมทางหลวง การรถไฟแห่งประเทศไทย กองทัพบก และธรณีสงฆ์ คือ 160.72 ไร่ โดยเป็นพื้นที่รกร้างใน 2 ลักษณะ คือ 1) ชุมชนที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงการใช้งาน หมายถึง ที่ดินของกรมธนารักษ์ (กระทรวงการคลัง) ที่ดินของกรมทางหลวง และ 2) ชุมชนที่มีการเปลี่ยนแปลงการใช้งาน หมายถึง ที่ดินของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้เป็นอาคารราชการ บ้านพักราชการและที่ว่าง โดยเฉพาะพื้นที่ใต้ทางยกระดับซึ่งเป็นที่ดินของกรมทางหลวง อยู่ในตำแหน่งที่สามารถฟื้นฟูให้รองรับการใช้งานของชุมชนที่ยังขาดแคลนพื้นที่สาธารณะ ดังนั้นจึงเลือกเป็นพื้นที่ต้นแบบ ด้วยกระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมกับชุมชน จากการระดมความคิดแบบสนทนากลุ่ม ทดลองออกแบบ นำเสนอผลออกแบบ ผลการศึกษาสรุปได้ว่า กระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วม ทำให้ประชาชนในพื้นที่เป็นผู้ร่วมออกแบบ เกิดบทสนทนาในชุมชนและมองเห็นโอกาสพัฒนาพื้นที่ร่วมกัน พบว่าปัจจัยในการออกแบบฟื้นฟูพื้นที่รกร้าง ได้แก่ ปัจจัยภายใน การใช้งานควรรองรับทุกช่วงวัย จัดกิจกรรมต่อเนื่อง ปัจจัยภายนอก การนำที่ดินของรัฐที่รกร้างควรเป็นนโยบายการใช้พื้นที่รกร้างเพื่อประโยชน์สาธารณะ ในด้านฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและส่งเสริมกิจกรรมทางสังคมให้มีคุณภาพชีวิต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
Aruninta, A. (2005). Managing Publicly Owned Urban Vacant Land Redevelopment Projects in Bangkok, Thailand. https://www.land.arch.chula.ac.th/data/file_20090921165323.pdf
Binder, T., Brandt, E., & Gregory, J. (2008). Design participation-a creative commons for ongoing change. Co Design, 4(2), 79–83. http://dx.doi.org/10.1080/15710880802114458
Carmona, M., Tiesdell, S., Heath, T., & Oc, T. (2003). Public Place Urban Space. Elsevier.
CharoenMueang, D. A. (2002). Sustainable City: Western Ideas and Experiences. Chiang Mai Rong Phim Saeng Sin. (in Thai)
Chomphaisal, J. (2017). Development Guidelines for Public Spaces from Residual Areas in the City: A Case Study of Areas Under Expressways. [Bachelor’s thesis, Thammasat University]. (in Thai)
Janthariwong, S. (2017). Developing the Quality of Life for the Elderly. Printed at the Faculty of Humanities and Social Sciences, Surin Rajabhat University. (in Thai)
Kokpol, O. (2009). Partners in Thought and Action: A Handbook for Public Participation for Local Administrators. S. Charoen Press.
Kulsrisombat, N., & Siri, Y. (2009). Abandoned Areas and Urban Revitalization: A Case Study of Under-Expressway Areas in Bangkok. Journal of Architecture, Faculty of Architecture, Chulalongkorn University, 58(2), 77-92. (in Thai)
Legal Reform Committee (LRC). (2014). Legal Reform: Rights and Welfare of the Elderly. Legal Reform Committee Office. (in Thai)
National Statistical Office Ministry of Digital Economy and Society. (2017). Thai Elderly Power Index. Text and Journal Publication Limited Company. (in Thai)
National Economic and Social Development Office. (2021). Guidelines for Sustainable Urban Development Planning in the Future. Academic Service Center, Chulalongkorn University. (in Thai)
Department of Public Works and Town & Country Planning. (2023a). Development Goals for Nakhon Ratchasima Province, 20 Year Plan (2023-2042). https://www2.nakhonratchasima.go.th/files/com_ebook_strategy/2023-06_16cad18ed19277c.pdf (in Thai)
Department of Public Works and Town & Country Planning. (2023b). Urban Planning Criteria and Standards 2006. https://www.dpt.go.th/th/dpt-standard/831#wow-book/ (in Thai)
Phujinda, P., Wongtawilap, T., Darikarnnon, S., Sae-io, K., Areepong, R., Hetanurak, P., Damrongkitkan, J., & Faungyong, P. (2021). Guide to Creating Community Health Spaces. Urban Health Promotion Center. (in Thai)
Ratchananthonkul, P. (2022). Guidelines for Developing Abandoned Areas into Community Public Parks: A Case Study of Wat Hua Lamphong Rukkhamin Park, Bangkok. [Master's Thesis Thammasat University]. (in Thai)
Sanoff, H. (2000). Community Participation Methods in Design and Planning. John Wiley & Sons.
Isarasena Na Ayutthaya, P. & Tree-rattanapan, C. (2017). Design Thinking: Learning by Doing. https://resource.tcdc.or.th/ebook/Design.Thingking.Learning.by.Doing.pdf
Woraratnachaiyapan, J. (2017). Green Spaces and Biodiversity in Cities: Coping with Local Government Climate Change Strategies. Sun Packaging Limited Company (2014). (in Thai)
Wangpatcharapon, S. (2020, February 12). Co-Creation: The Process of Collaborative Architecture Creation. http://asacrew.asa.or.th/feature19/ (in Thai)
