บทบาทรัฐกับการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ: ปรากฏการณ์สากลและของไทย

บทคัดย่อ

รัฐวิสาหกิจเป็นองค์กรเชิงธุรกิจของรัฐที่บริหารจัดการโดยคณะกรรมการบริหารแทนระบบราชการ รูปแบบการบริหารจัดการดังกล่าวนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้การบริหารรัฐวิสาหกิจสามารถดำเนินไปได้อย่างคล่องตัว สามารถตัดสินใจเพิ่มหรือลดหรือเปลี่ยนแปลงแนวทางการผลิตรวมทั้งการให้บริการได้อย่างรวดเร็ว  เพื่อให้สามารถสนองตอบความต้องการของสังคมได้ทันเวลาทั้งระดับชาติและระดับท้องถิ่น  รัฐวิสาหกิจส่วนใหญ่ในหลายๆประเทศจะครอบคลุมถึงหน่วยงานด้านพลังงงาน ด้านการขนส่ง ด้านการเงินและธนาคาร ด้านการประกันภัย และด้านสาธารณูปโภค สาธารณูปการทั่วไป  ในประเทศไทยในปัจจุบันมีรัฐวิสาหกิจประเภทต่าง ๆ  รวม 56 แห่ง โดยสังกัดอยู่หลายๆกระทรวง โดยมีสาเหตุหลักในการจัดตั้ง คือ เพื่อหารายได้เข้ารัฐ และบริการสังคม  อย่างไรก็ตาม รัฐวิสาหกิจเหล่านั้นต้องประสบกับการขาดทุนหรือขาดประสิทธิภาพทางการบริหาร โดยส่วนใหญ่ไม่สามารถจะบริหารให้บรรลุเป้าหมายหลักที่ตั้งไว้ ได้มีความพยายามแก้ไขเริ่มตั้งแต่กำหนดรูปแบบการบริหาร  รูปแบบการควบคุมจากภาครัฐไปจนถึงการแปรรูปให้ภาคเอกชนดำเนินการแทน  แต่ก็ยังคงไม่สามารถแก้ไขปัญหาให้รัฐวิสาหกิจบรรลุเป้าหมายอย่างแท้จริงได้ทั้งหมด  เนื่องจากเงื่อนไขทางการบริหารและโครงสร้างเชิงสถาบันในตลาดการเงินในประเทศ

            การศึกษาและนำเสนอในเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบและให้ข้อสังเกตุเกี่ยวกับประสิทธิผลการบริหารรัฐวิสาหกิจและแนวทางการให้ภาคเอกชนดำเนินการที่เป็นปรากฏการณ์สากลและของประเทศไทย โดยวิเคราะห์จากข้อมูลเชิงคุณภาพที่ปรากฏจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง