การพัฒนาทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ : กรณีศึกษานโยบายการจัดการมลพิษทางน้ำเนื่องจากน้ำมัน จากเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลที่หาดอ่าวพร้าว จังหวัดระยอง ประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ ปัญหาและข้อจำกัด นำเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาทฤษฎีการนำนโยบายการจัดการมลพิษทางน้ำเนื่องจากน้ำมันของประเทศไทยไปสู่การปฏิบัติ โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed method research) ซึ่งเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณในทำการวิเคราะห์และอภิปรายผลร่วมกัน เพื่อให้ข้อค้นพบที่มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น จากข้อมูลทุติยภูมิโดยการสำรวจข้อมูลเอกสาร รายงานต่าง ๆ และข้อมูลปฐมภูมิจากการสำรวจข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างในประชากร 4 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินนโยบาย 2) กลุ่มผู้ประกอบการที่ก่อให้เกิดมลพิษ 3) กลุ่มผู้นำชุมชนในพื้นที่ได้รับผลกระทบ และ 4) กลุ่มประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ

ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาและข้อจำกัดที่สำคัญในการนำนโยบายการป้องกันและขจัดมลพิษทางน้ำเนื่องจากน้ำมันของประเทศไทยไปสู่การปฏิบัติในกรณีศึกษาเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลบริเวณอ่าวพร้าวครั้งนี้ คือ ขาดพลังในการขับเคลื่อนนโยบายอย่างเต็มประสิทธิภาพ ถึงแม้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินนโยบายจะดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ในแผนป้องกันและขจัดมลพิษเนื่องจากน้ำมันแห่งชาติ รวมทั้งมีปัญหาอุปสรรคและข้อจำกัดในการนำนโยบายไปปฏิบัติจากปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ ปัจจัยด้านนโยบาย ปัจจัยด้านผู้บริหารและผู้กำหนดนโยบาย ซึ่งมิได้กำหนดความสำคัญในเรื่องปัจจัยด้านสภาพพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบกรณีที่มีความอ่อนไหวทางด้านสิ่งแวดล้อมสูงไว้เป็นการเฉพาะ ประกอบกับการดำเนินนโยบายมีความซับซ้อนของการปฏิสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานดำเนินนโยบายมาก ส่งผลให้เกิดความล่าช้าในการดำเนินการในบางขั้นตอน ทำให้การนำนโยบายการป้องกันและขจัดมลพิษทางน้ำเนื่องจากน้ำมันแห่งชาติไปสู่การปฏิบัติ ในกรณีน้ำมันรั่วไหลบริเวณหาดอ่าวพร้าว จังหวัดระยอง ยังไม่ประสบความสำเร็จตามเป้าหมายและวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ เมื่อพิจารณาในด้านของผลผลิต ผลลัพธ์และผลลัพธ์บั้นปลาย