การพัฒนารูปแบบการจัดการขยะมูลฝอยในชุมชน ด้วยกระบวนการทางสิ่งแวดล้อมศึกษา

บทคัดย่อ

การเกษตรกรรมเป็นอาชีพหลักของชุมชนตำบลสุคิริน อำเภอสุคิริน จังหวัดนราธิวาส จึงก่อให้เกิดวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรและขยะมูลฝอยจำนวนมาก ก่อให้เกิดปัญหาทางสิ่งแวดล้อมทางอากาศ น้ำ ดินและสุขอนามัยของคนในชุมชน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการจัดการขยะมูลฝอยอย่างเหมาะสม การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการประกอบอาชีพ ชนิด และปริมาณขยะที่เกิดขึ้นในชุมชน ด้วยการทดสอบไคสแควร์ และศึกษาหารูปแบบที่เหมาะสมของสื่อการถ่ายทอดในการจัดการขยะมูลฝอยของชุมชนด้วยกระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษา และทำการศึกษาในพื้นที่ชุมชนตำบลสุคิริน จำนวน 100 คน ด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบสะดวก ผลการศึกษาพบว่า อาชีพเกษตรกรรมมีความสัมพันธ์กับขยะอินทรีย์อย่างมีนัยสำคัญ โดยอาชีพเกษตรกรรมร้อยละ 85 ก่อให้เกิดขยะอินทรีย์ถึงร้อยละ 47 จากการศึกษาแนวทาง ในการจัดการขยะอินทรีย์ด้วยกระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษา พบว่า การพัฒนาขยะเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เป็นปุ๋ยน้ำชีวภาพ ปุ๋ยหมักจากเศษอาหารและปุ๋ยอัดเม็ด โดยรูปแบบการถ่ายทอดผ่านแผ่นพับมีความเหมาะสมมากที่สุด ร้อยละ 80 เมื่อเปรียบเทียบกับสื่อโปสเตอร์และวิดีโอ ซึ่งสื่อแผ่นพับสามารถถ่ายทอดความรู้ได้อย่างกระชับและเข้าใจได้ง่าย ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.01) และสามารถทำให้คนในชุมชนมีความรู้ในการจัดการขยะมูลฝอยได้ดีขึ้นถึงร้อยละ 50 นอกจากนี้ยังพบว่าสื่อองค์ความรู้ทั้ง 3 รูปแบบ ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมในการที่จะนำองค์ความรู้ที่ได้รับไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง จนสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปถ่ายทอดให้กับบุคคลอื่นได้