แนวทางการพัฒนาโซ่คุณค่าการปลูกกัญชาทางการแพทย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

Main Article Content

วรวุฒิ รักพันธ์
นิรันดร์ ยิ่งยวด
จุฑาทิพย์ ถาวรรัตน์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการดำเนินงานและปัญหาการปลูกกัญชาทางการแพทย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี 2) เพื่อวิเคราะห์โซ่คุณค่าการปลูกกัญชาทางการแพทย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางพัฒนาโซ่คุณค่าการปลูกกัญชาทางการแพทย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 37 คน ประกอบด้วยประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 12 คน สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 12 คน และเจ้าหน้าที่ภาครัฐ จำนวน 13 คน มีแบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือ และมีการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ผลการตรวจสอบข้อคำถามครอบคลุมวัตถุประสงค์ของการวิจัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหานำเสนอแบบสถิติเชิงพรรณา ผลการวิจัย พบว่า 1) การปลูกกัญชาทางการแพทย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดำเนินตามข้อกฎหมายโดยมีหน่วยงานภาครัฐกำกับควบคุมเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ แต่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไม่สามารถดำเนินงานพัฒนาการปลูกและแปรรูปให้บรรลุเป้าหมายได้ 2) โซ่คุณค่าการปลูกกัญชาทางการแพทย์ประกอบด้วยกิจกรรมหลัก 5 กิจกรรม ได้แก่ การนำเข้าวัตถุดิบ การปฏิบัติการ การเก็บรักษา การส่งมอบ และการบริการ โดยมีกิจกรรมสนับสนุน 4 กิจกรรม ได้แก่ โครงสร้างองค์กร การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การพัฒนาเทคโนโลยี การจัดหาวัสดุ และ 3) แนวทางพัฒนาโซ่คุณค่าการปลูกกัญชาทางการแพทย์ ประกอบด้วย การพัฒนาศักยภาพผู้นำ การให้ความรู้ด้านกฎหมาย การสร้างความเข้มแข็งวิสาหกิจชุมชน การรวบรวมองค์ความรู้และภูมิปัญญา การสนับสนุนจากภาครัฐ และการนำนโยบายสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กฤตโชค กาญจนศิริปาน. (2565). นโยบายส่งเสริมการปลูกกัญชาในประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(2), 530-545.

กิตติกวินท์ เอี่ยมวิริยาวัฒน์. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกกัญชาทางการแพทย์และเชิงพาณิชย์ จังหวัดบุรีรัมย์ในระยะเริ่มต้น. วารสารศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ, 10(1), 147-166.

นิภาพร อามัสสา และคณะ (2563). องค์ความรู้และความเชื่อสู่พฤติกรรมการใช้กัญชาทางการแพทย์ในมุมมองของชุมชนไทลาวและชุมชนไทโคราช จังหวัดนครราชสีมา. สาขาวิชาเทคโนโลยีการเกษตรและสิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน, ทุนสนับสนุนโดยแผนงานศูนย์ศึกษาปัญหาการเสพติด (ศศก.) คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

ภูวกร อนันตรักษ์ และคณะ. (2566). การจัดการโซ่อุปทานต้นน้ำผลิตผลกัญชาของวิสาหกิจชุมชนสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 33(2), 213-226.

ยรรยง ศรีสม. (2553). ห่วงโซ่คุณค่า (value chain) ในงานโลจิสติกส์ (ตอนจบ). (Online). https://www.tpa.or.th/publisher/pdfFileDownloadS/ TN211A_p039-44.pdf. 15 ตุลาคม 2567.

วิสาหกิจชุมชนคนรักษ์บ้านไร่. (2567). สรุปผลการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนคนรักษ์บ้านไร่ ประจำปี พ.ศ.2566. อุทัยธานี.

วีรยา ถาอุปชิต และ นุศราพร เกษสมบูรณ์. (2564). นโยบายกัญชา: การวิเคราะห์เปรียบเทียบไทย สหรัฐอเมริกา แคนาดา เยอรมัน และอิสราเอล. วารสารเภสัชกรรมไทย, 13(1), 4-16.

พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562

พิทยา สุนทรประเวศ. (2564). การพัฒนากัญชาทางการแพทย์ในวิสาหกิจชุมชน. วารสารวิชาการไทยวิจัยและการจัดการ, 2(1), 86-102.

สำนักงานจัดการกัญชาและกระท่อมทางการแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2564). คู่มือการดำเนินงานการเก็บเกี่ยวการแปรรูปวัตถุดิบเบื้องต้นและการจัดส่งผลผลิตกัญชาทางการแพทย์แผนไทย และการแพทย์พื้นบ้านไทยในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและชุมชนระยะที่ 2. กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี.

Chairuangwut, J., et.al. (2019). Value chain management of Black-Bone Chickens. The National academic conference business administration, 6, February 15, 2019 Chiang Mai: Maejo University. (in Thai)

Eksirichaikul, N. (2013). The Value chain management model of catering business for Nakhon Pathom Province related to creative economy concept, Graduate school. Bangkok: Silpakorn University. (in Thai)

Porter, M.E. (1985) Competitive Advantage. Creating and Sustaining Superior Performance. Free Press, New York.

Theppitak, K. (2016). A study of the value chain affecting the efficiency of the processed fruit export business of Thai entrepreneurs in the global market. Master of Business Administration Thesis. Bangkok University. (in Thai)

Theepapal, P. (2008). Strategic Management. Bangkok: A-morn printing. (in Thai)

การสัมภาษณ์

ประธานวิสาหกิจชุมชน 1, (สัมภาษณ์ 8 มกราคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 1, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 3, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 5, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 5, (สัมภาษณ์ 16 มีนาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 6, (สัมภาษณ์ 20 มกราคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 6, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 10, (สัมภาษณ์ 20 มกราคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 10, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

ประธานวิสาหกิจชุมชน 12, (สัมภาษณ์ 25 มีนาคม 2567)

สมาชิกวิสาหกิจชุมชน 10, (สัมภาษณ์ 20 มกราคม 2567)

สมาชิกวิสาหกิจชุมชน 5, (สัมภาษณ์ 16 มีนาคม 2567)

เจ้าหน้าที่ภาครัฐ 1, (สัมภาษณ์ 18 สิงหาคม 2567)

เจ้าหน้าที่ภาครัฐ 2, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

เจ้าหน้าที่ภาครัฐ 3, (สนทนากลุ่ม 20 ธันวาคม 2567)

Translated Thai References

Aimwiriyawat, K. (2023). Factors affecting the success of the community enterprise groups of medical and commercial cannabis growers in Buriram Province in the initial phase. Journal of Liberal Arts and Management Science, 10(1), 147-166. (In Thai)

Amassa, N., et.al. (2020). Knowledge and beliefs leading to medical cannabis use behavior from the perspective of the Tai Lao and Tai Korat communities, Nakhon Ratchasima Province. Department of Agricultural and Environmental Technology, Faculty of Science and Liberal Arts, Rajamangala University of Technology Isan, funded by the Addiction Studies Center (ADSC), Faculty of Medicine, Prince of Songkla University. (In Thai)

Anantrak, P., et.al. (2023). Management of the upstream supply chain of cannabis products of community enterprises towards sustainable development. Payap University Journal, 33(2), 213-226. (In Thai)

Community Enterprise of People who Love Ban Rai. (2024). Summary of the performance of the Community Enterprise of People who Love Ban Rai for the year 2023. Uthai Thani. (In Thai)

Kanchanasiripan, K. (2022). Policy to promote cannabis cultivation in Thailand. Journal of Social Science and Buddhist Anthropology, 7(2), 530-545. (In Thai)

Office of Cannabis and Thai Traditional Medical Cannabis and Kratom Management, Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. (2021). Manual for harvesting, processing raw materials and delivering Thai traditional medical cannabis and Thai traditional medicine products in sub-district and community health promotion hospitals, Phase 2. Ministry of Public Health. Nonthaburi. (In Thai)

Narcotics Act (No. 7) B.E. 2019 (In Thai)

Srisom, Y. (2010). Value chain in logistics (final part). (Online).https://www.tpa.or.th/publisher /pdfFileDownloadS/ TN211A_p039-44.pdf. 15 October 2024.

Sunthonprawet, P. (2021). Development of medical cannabis in community enterprises. Thai Journal of Research and Management, 2(1), 86-102. (In Thai)

Interviews

Community Enterprise President 1, (Interview 8 January 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 1, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 3, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 5, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 5, (Interview 16 March 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 6, (Interview 20 January 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 6, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 10, (Interview 20 January 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 10, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Community Enterprise President 12, (Interview 25 March 2024) (In Thai)

Community Enterprise Member 10, (Interview 20 January 2024) (In Thai)

Community Enterprise Member 5, (Interview 16 March 2024) (In Thai)

Government Official 1, (Interview 18 August 2024) (In Thai)

Government Official 2, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)

Government Official 3, (Group Discussion 20 December 2024) (In Thai)