แนวคิดและต้นแบบการจัดการกองทุนประกันสังคมแนวใหม่: กองทุนอิสระกึ่งรัฐ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และนำเสนอกรอบแนวคิดต้นแบบของการบริหารจัดการกองทุนอิสระกึ่งรัฐ โดยใช้การบูรณาการแนวคิดทางทฤษฎีที่สำคัญ ได้แก่ การจัดการภาครัฐแนวใหม่ ทฤษฎีทางเลือกสาธารณะ และหลักธรรมาภิบาล เพื่อเป็นพื้นฐานในการอธิบายและพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการกองทุนสาธารณะที่มีความซับซ้อน ชื่อว่า “ต้นแบบการสร้างความมั่นคงรูปแบบใหม่ของกองทุนประกันสังคม” ซึ่งมุ่งเน้นการเสริมสร้างประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และความยั่งยืนของกองทุนในระยะยาว ประกอบด้วยองค์ประกอบหลักที่สำคัญ ได้แก่ โครงสร้างการกำกับดูแลตามหลักธรรมาภิบาลที่เป็นอิสระจากการแทรกแซงทางการเมือง การบริหารการลงทุนและการจัดการทางการเงินเชิงรุก การกำหนดกรอบกฎหมายที่รองรับสถานสถานะนิติบุคคลมหาชน กลไกการตรวจสอบและความรับผิดชอบที่โปร่งใส การคุ้มครองความมั่นคงของผู้ประกันตน การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีรูปธรรม ผลการวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินระหว่างปี พ.ศ. 2558-2567 ชี้ให้เห็นถึงความเปราะบางของกองทุนที่รายจ่ายมีอัตราการเติบโตสูงถึงร้อยละ 177 ขณะที่รายรับเติบโตเพียงร้อยละ 38 ซึ่งเมื่อคำนวณตามอัตราการเติบโตแบบทบต้น บ่งชี้หากไม่มีการปฏิรูปเชิงโครงสร้างเชิงประจักษ์ กองทุนอาจก้าวเข้าสู่ภาวะขาดสภาพคล่องอย่างรุนแรงและหมดสิ้นไปภายในปี พ.ศ. 2597 การศึกษาครั้งนี้จึงสรุปว่าการเปลี่ยนผ่านสถานะของสำนักงานประกันสังคมไปสู่หน่วยงานในกำกับของรัฐที่มีความคล่องตัวสูง มีการบริหารการลงทุนที่เป็นมืออาชีพ เช่นเดียวกับกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) เพื่อรักษาสวัสดิภาพของแรงงานไทยอย่างยั่งยืน