การศึกษากระบวนท่ารำนาฏยศัพท์ และภาษาท่าที่ใช้ในการแสดงชุดรำสีนวลออกวรเชษฐ์ เพื่อการพัฒนาทักษะนาฏศิลป์ไทยสู่การเชื่อมโยงสุขภาวะผู้สูงอายุ: ชมรมรักษ์รำวงมาตรฐานรำวงพื้นบ้านเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนท่ารำนาฏยศัพท์และภาษาท่าที่ใช้ในการแสดงชุดรำสีนวลออกวรเชษฐ์ และ 2) วิเคราะห์กระบวนท่ารำนาฏยศัพท์และภาษาท่าการแสดงชุดรำสีนวลออกวรเชษฐ์สำหรับผู้สูงอายุ ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกชมรมรักษ์รำวงมาตรฐาน รำวงพื้นบ้านเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือคือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก นำเสนอผลโดยรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์ ประกอบตารางสรุปและภาพถ่ายเชิงระบบ ผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนท่ารำสีนวลออกวรเชษฐ์ ลีลาการร่ายรำมีลักษณะเป็นระบบแบบแผนประณีตตามจารีตนาฏศิลป์ไทย ภาษาท่าและนาฏยศัพท์ส่วนใหญ่ ใช้การตีบทตรงตามความหมายของบทร้อง เพื่อสื่อความหมายที่เป็นสากลในวัฒนธรรมไทย เช่น การประเท้าและยกเท้าในท่าออกดั้งเดิม การใช้ท่าตัวเสื้อระดับปากประสานกับการก้าวเท้าซ้ายในคำร้องว่า “สีนวล” และการประสานมือไขว้กันระดับอกในคำร้องว่า “รัก” รูปแบบดั้งเดิมนี้มีจุดเด่นด้านความอ่อนช้อยและสะท้อนความงดงามเชิงสุนทรียศาสตร์อย่างชัดเจน และ 2) โครงสร้างท่ารำส่วนบนมีความงดงาม มีการเคลื่อนไหวที่ช่วยฝึกการจดจ่อ มีสมาธิ และช่วยฝึกความจำในการเปลี่ยนท่ารำตามทำนองเพลง แต่โครงสร้างท่ารำส่วนล่าง
ตามแบบเรียนมาตรฐานดั้งเดิม มีความซับซ้อนและต้องใช้ความแข็งแรงของระบบโครงร่างสูง ท่ารำหลายท่ากำหนดให้ต้องซอยเท้าถี่ ถัดเท้าอย่างรวดเร็ว ยกเท้าหน้า และกระดกเท้าหลัง การเคลื่อนไหวเหล่านี้นำไปสู่การเกิดภาระหนักบนข้อเข่าและข้อสะโพก ซึ่งเกินขีดความสามารถทางสรีระของผู้สูงอายุและสร้างความเสี่ยงต่อการเสียการทรงตัวรวมถึงการเกิดอุบัติเหตุระหว่างรำ หลังจากปรับปรุงคงเหลือกระบวนท่ารำหลัก จำนวน 21 กระบวนท่า การปรับปรุงใหม่ยึดหลักการลดจังหวะที่ซับซ้อนและปรับเปลี่ยนการเคลื่อนไหวของเท้าเพื่อความปลอดภัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ซึ่งสมาคมนักวิจัยไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป การนำเสนอผลงานวิจัยและบทความในวารสารนี้ไปเผยแพร่สามารถกระทำได้ โดยระบุแหล่งอ้างอิงจาก "วารสารสมาคมนักวิจัย"
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2552). แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545-2564) ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2552. กรมกิจการผู้สูงอายุ.
พระปริยัติกิจวิธาน, พระมหาสุพร รกฺขิตฺตธมฺโม และ สิรภพ สวนดง. (2564). รูปแบบการพัฒนาสุขภาวะผู้สูงอายุองค์รวมเชิงพุทธบูรณาการ ในอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 6(2), 1–15. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/view/247748/171089
ภาณุรัชต์ บุญส่ง. (2560). การดำรงอยู่ของนาฏศิลป์ไทยในยุคประเทศไทย 4.0. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม, 5(1), 107–116. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/94967/74198
สถาบันปวริศิลป์. (2568). รำสีนวล. สืบค้นจาก https://www.pawarisilp.com
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดฉะเชิงเทรา. (2564). ชมรมรักษ์รำวงมาตรฐาน รำวงพื้นบ้าน เทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา. สืบค้นจาก http://m-culture.in.th/album/193292
อัมพร ใจเด็จ. (2567). การพัฒนากระบวนการสอนนาฏศิลป์ไทยเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการสร้างสรรค์ทางนาฏศิลป์ไทยประเภทรำเดี่ยวมาตรฐานของนักศึกษาครูสาขาวิชานาฏศิลป์ศึกษา. วารสารวิพิธพัฒนศิลป์ บัณฑิตศึกษา, 4(1), 16–30. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/WIPIT/article/view/264748/180005
Fancourt, D., Aughterson, H., Finn, S., Walker, E., & Steptoe, A. (2021). How leisure activities affect health: A narrative review and multi-level theoretical framework of mechanisms of action. The Lancet Psychiatry, 8(4), 329–339. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(20)30384-9
Kim, E. S., Whillans, A. V., Lee, M. T., Chen, Y., & VanderWeele, T. J. (2020). Volunteering and subsequent health and well-being in older adults: An outcome-wide longitudinal approach. American Journal of Preventive Medicine, 59(2), 176–186. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2020.03.004
Lee, S. B., Oh, J. H., Park, J. H., Choi, S. P., & Wee, J. H. (2018). Differences in youngest-old, middle-old, and oldest-old patients who visit the emergency department. Clinical and Experimental Emergency Medicine, 5(4), 249–255. https://doi.org/10.15441/ceem.17.261
Translated Thai References
Boonsong, P. (2017). Existence of current Thai dance and Thailand 4.0. The Journal of Social Communication Innovation, 5(1), 107–116. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/94967/74198 (In Thai)
Chachoengsao Provincial Cultural Office. (2021). Rak Ramwong standard and folk dance club of Chachoengsao Municipality. Retrieved from http://mculture.in.th/album/193292 (In Thai)
Chaided, A. (2024). The development of Thai classical dance teaching process to enhance the creative ability of Thai classical dance in the standard solo dance of student teachers in Thai classical dance education major. Wipitpatanasilpa Journal of Arts, Graduate School, 4(1), 16–30. Retrieved from https://so02.tci-thaijo.org/index.php/WIPIT/article/view/264748/180005 (In Thai)
Department of Elderly Affairs. (2009). National Elderly Plan, Volume 2 (2002-2021), Revised Edition 1, 2009. Department of Elderly Affairs. (In Thai)
Department of Older Persons. (2009). The 2nd National Plan for the Elderly (2002-2021), 1st revised edition 2009. Department of Older Persons. (In Thai)
Pawarisilp Institute. (2025). Ram Sri-nuan. Retrieved from https://www.pawarisilp.com/%e0%b8%a3%e0%b8%b3%e0%b8%aa%e0%b8%b5%e0%b8%99%e0%b8%a7%e0%b8%a5 (In Thai)
Phrapariyatkitvithan, Phramaha Suporn Rakkhittadhammo, & Suandong, S. (2021). The model for the development of the Buddhist integrative holistic elderly’s health in Muang district, Chaiyaphum province. MCU Buriram Academic Journal, 6(2), 1–15. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/view/247748/171089 (In Thai)
