การศึกษาการนำนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐไปปฏิบัติ กรณีศึกษาอำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการนำนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐไปปฏิบัติในระดับพื้นที่ ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จหรือข้อจำกัดในการดำเนินงาน และเสนอแนวทางพัฒนาการนำนโยบายไปปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยมีขอบเขตการศึกษาเน้นที่หน่วยงานผู้รับผิดชอบหลักคือสำนักงานคลังจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งทำหน้าที่เป็นหน่วยงานหลักในการถ่ายทอดนโยบายจากส่วนกลางสู่การปฏิบัติจริงในระดับจังหวัด งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 14 คน ซึ่งประกอบด้วยบุคลากรของสำนักงานคลังจังหวัดในระดับบริหารและระดับปฏิบัติการ โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างผ่านการประเมินด้วยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน เป็นเครื่องมือหลักในการเก็บข้อมูล ทั้งนี้ได้ดำเนินการศึกษาข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ รายงานการวิจัย หนังสือราชการ กฎหมาย ระเบียบ และบทความทางวิชาการ เพื่อใช้ประกอบการวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลภาคสนาม การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล วิเคราะห์และนำเสนอผลแบบเชิงพรรณา  ผลการวิจัยพบว่า สำนักงานคลังจังหวัดฉะเชิงเทรามีบทบาทสำคัญในฐานะ “ศูนย์กลางการบริหารจัดการนโยบาย” ครอบคลุม 3 มิติหลัก ได้แก่ 1) การกำกับดูแล ทำหน้าที่เชื่อมโยงนโยบายจากส่วนกลางสู่การปฏิบัติในพื้นที่ ดูแลการดำเนินงานให้เป็นไปตามกรอบนโยบายและเป้าหมายของรัฐบาล 2) การปฏิบัติการจัดการข้อมูล โดยเฉพาะขั้นตอนการลงทะเบียน ตรวจสอบสิทธิ์ และการจัดการฐานข้อมูลผู้มีสิทธิ์ ซึ่งต้องอาศัยความรู้เฉพาะด้านการเงินการคลังและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ และ 3) การบริการประชาชน ทำหน้าที่ให้คำปรึกษา รับเรื่องร้องเรียน และประชาสัมพันธ์นโยบาย ถือเป็นด่านหน้าในการสร้างความเข้าใจและความเชื่อมั่นให้กับประชาชน