การเรียบเรียงเรื่องเล่าความหลากหลายทางเพศจากการสนทนากลุ่ม: โอกาส ความท้าทาย และจริยธรรมในการนำเสนอเสียงของผู้คนในงานวิจัยเชิงคุณภาพ
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งทบทวนและวิเคราะห์ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ในการศึกษาประเด็น
ความหลากหลายทางเพศ ในบริบทสังคมไทย โดยชี้ให้เห็นว่า "เรื่องเล่า" ไม่ใช่เพียงข้อมูลดิบที่เป็นกลาง แต่เป็นเครื่องมือทางการเมืองวัฒนธรรมในการรื้อถอนวาทกรรมหลักและคืนตัวตน ให้แก่กลุ่มคนชายขอบ เมื่อนำเรื่องเล่ามาผสานกับวิธี "การสนทนากลุ่ม" เครื่องมือนี้ได้เปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็น "พื้นที่ปลอดภัยกึ่งสาธารณะ" ที่เอื้อให้เกิดการร่วมถักทอเรื่องเล่าร่วมกัน เผยให้เห็นอัตลักษณ์ที่ลื่นไหลและทับซ้อนและมากกว่าการสัมภาษณ์เดี่ยว และใช้การวิเคราะห์และนำเสนอแบบเชิงพรรณนา อย่างไรก็ตาม การใช้เครื่องมือดังกล่าวต้องเผชิญกับความท้าทายทางวิธีวิทยาในบริบทวัฒนธรรมไทย เช่น ปรากฏการณ์การคล้อยตามกลุ่ม และการเซ็นเซอร์ตัวเอง รวมถึงรอยร้าวภายในกลุ่มที่ไม่ได้เป็นเนื้อเดียวกัน ที่มักถูกบดบังด้วยวาระหลักของคนเมืองและชนชั้นกลาง นอกจากนี้ ณ จุดตัดระหว่างกระบวนการกลุ่มกับจริยธรรมการวิจัย นักวิจัยยังคงเผชิญหน้ากับความสัมพันธ์เชิงอำนาจในการตีความและการนำเสนอภาพแทน บทความนี้จึงเสนอทางออกเชิงวิธีวิทยาผ่านการตรวจสอบสามเส้า การใช้ฉากชีวิตและบทสนทนาโต้ตอบเพื่อรักษาเสียงเดิมของผู้ให้ข้อมูล ควบคู่กับการสะท้อนคิด เพื่อหลีกเลี่ยงการเป็นผู้ขาดการสร้างความจริงในผลงานวิจัย และยกระดับการสร้างเรื่องเล่าให้เป็นพันธกิจทางการเมืองและจริยธรรมที่เคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ซึ่งสมาคมนักวิจัยไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป การนำเสนอผลงานวิจัยและบทความในวารสารนี้ไปเผยแพร่สามารถกระทำได้ โดยระบุแหล่งอ้างอิงจาก "วารสารสมาคมนักวิจัย"
เอกสารอ้างอิง
กิตติวินท์ เดชชวนากร และ รังสิมา วิวัฒน์วงศ์วนา. (2560). เพศวิถีกับการสร้างอัตลักษณ์ในพื้นที่โรงเรียน. ใน เอกสารประกอบการประชุมวิชาการระดับบัณฑิตศึกษา ระดับชาติ และนานาชาติ (NIGRT 2017), น. 63-73. สืบค้นจาก https://gsbooks.gs.kku.ac.th/60/nigrc2017/pdf/HDO2.pdf
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2565). มานุษยวิทยาการแพทย์กับการเยียวยาบาดแผลทางสังคม. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรมและพัฒนศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2564). รายงานการศึกษารูปแบบการสนับสนุน LGBTI+ และ 4P: โครงการพัฒนาข้อเสนอแนะต่อการพัฒนารูปแบบและระบบการสนับสนุนสมาชิกครอบครัว เพื่อน คู่ชีวิต และผู้ให้บริการสุขภาพ
เพื่อส่งเสริมสุขภาวะของประชากรกลุ่มความหลากหลายทางเพศ. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
จารุวรรณ คงยศ. (2560). เพศภาวะ เพศวิถี ประสบการณ์ชีวิตของกะเทยในคุก. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เฉลิมขวัญ เมฆสุข และ พิทักษ์ ศิริวงศ์. (2561). คนข้ามเพศ: การใช้ชีวิตคู่ การสร้างครอบครัว และการเลี้ยงดูบุตร. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย, 10(1), 37-51. สืบค้นจากhttps://www.repository.rmutsv.ac.th/handle/123456789/1093
ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์. (2551). ประวัติศาสตร์ของเพศวิถี: ประวัติศาสตร์เรื่องเพศ/เรื่องเพศในประวัติศาสตร์ไทย. มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง.
ชาย โพธิสิตา. (2562). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ: คู่มือนักศึกษาและนักวิจัยสังคมศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 8). อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2545). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทวีลักษณ์ พลราชม และ วิลาสินี โสภาพล. (2566). มิติเพศสภาพกับเสียงที่หล่นหายของเพศหลากหลายในกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 21(2), 43-65. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/kpi_journal/article/view/265243
ธนาพร ผ่องแผ้ว.(2565) ประสบการณ์การเปลี่ยนผ่านของกลุ่มผู้สูงอายุ LGBT ในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นภาภรณ์ หะวานนท์. (2552). วิธีการศึกษาเรื่องเล่า: จุดเปลี่ยนของการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์. วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง, 5(2), 1-20.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2565). มานุษยวิทยาเควียร์และเพศหลากหลาย. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2569). เควียร์ศึกษากับมานุษยวิทยา. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ศุภณัฐ เดชวิถี. (2563). การสื่อสารเพื่อการเปิดเผยตัวตนของผู้ที่มีอัตลักษณ์หลากหลายทางเพศในหน่วยงานราชการ: กรณีศึกษาข้าราชการกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุภางค์ จันทวานิช. (2561). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 24). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุไลพร ชลวิไล. (2551). หญิงรักหญิง. ใน สุไลพร ชลวิไล และพิมพ์วัลย์ บุญมงคล (บรรณาธิการ.), ภาษาเพศในสังคมไทย: อำนาจ สิทธิ และสุขภาวะทางเพศ (น. 166-174). กรุงเทพฯ: ภาคีความร่วมมือในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้านเพศภาวะเพศวิถีและสุขภาพ.
Altman, D. (2001). Global sex. University of Chicago Press.
Bakhtin, M. (1984). Problems of dostoevsky’s poetics (C. Emerson, Ed. & Trans.). University of Minnesota.
Barbour, R. (2007). Doing focus groups. SAGE.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. J. (1992). An invitation to reflexive sociology. University of Chicago.
Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
Clifford, J., & Marcus, G. E. (Eds.). (1986). Writing culture: The poetics and politics of ethnography. University of California.
Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: a black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory and antiracist politics. University of Chicago Legal Forum, (1), 139-167.
Crenshaw, K. (1991). Mapping the margins: intersectionality, identity politics, and violence against women of color. Stanford Law Review, 43(6), 1241–1299.
Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The sage handbook of qualitative research. (5th ed.). Los Angeles, CA: SAGE.
Finlay, L. (2002). "Outing" the researcher: The provenance, principles, and practice of reflexivity. Qualitative Health Research, 12(4), 531-545.
Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge. Harper & Row.
Jackson, P. A. (2003). Performative genders, perverse spaces: A history of queer Thailand. Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context, 9.
Kitzinger, J. (1994). The methodology of focus groups: The importance of interaction between research participants. Sociology of Health & Illness, 16(1), 103-121.
Krueger, R. A., & Casey, M. A. (2015). Focus groups: A practical guide for applied research. (5th ed.). SAGE.
Lassiter, L. E. (2005). The Chicago guide to collaborative ethnography. University of Chicago.
Liamputtong, P. (2007). Researching the vulnerable: A guide to sensitive research methods. SAGE.
Liamputtong, P. (2020). Qualitative research methods. (5th ed.). Oxford University.
Morgan, D. L. (1996). Focus groups. Annual Review of Sociology, 22, 129-152.
Plummer, K. (1995). Telling sexual stories: Power, change and social worlds. Routledge.
Plummer, K. (2001). The square of intimate citizenship: Some fragments on a contemporary sociology. Citizenship Studies, 5(3), 237-253.
Sanders, D. (2002). Flying the pink flag: Southeast Asia’s tourism and gay communities. Journal of Homosexuality, 42(3), 89-107.
Smith, L. T. (2012). Decolonizing methodologies: Research and indigenous peoples. (2nd ed.). Zed Books.
Tolich, M. (2009). What are the internal confidentiality risks to focus group research and how can they be mitigated?. Qualitative Research, 9(1), 99-108.
Wilkinson, S. (1998). Focus groups in feminist research: power, interaction, and the co-construction of meaning. Women's Studies International Forum, 21(1), 111-125.
Wilkinson, S. (2019). Focus groups in feminist research. In Researching gender and sexuality. Routledge.
Translated Thai References
Chungsathienprasert, K. (2022). Medical anthropology and healing social wounds. (3rd ed.). Institute for Health System Research. (In Thai)
Charoensin-Olar, C. (2002). The discourse of development: Power, knowledge, truth, identity, and otherness. Thammasat University. (In Thai)
Chantavanich, S. (2018). Qualitative research methods. (24th ed.). Chulalongkorn University. (In Thai)
Chuangwilai, S. (2002). Identity in narratives: Negotiating identity of lesbian women. women and youth studies project. Thammasat University. (In Thai)
Dechchawanakorn, K., & Vivatwongwana, R. (2017). Sexuality and identity construction in schools. In Proceedings of the National and International Graduate Research Conference (NIGRT 2017), pp. 63-73. Retrieved from https://gsbooks.gs.kku.ac.th/60/nigrc2017/pdf/HDO2.pdf (In Thai)
Dechawithi, S. (2020). Communication for the disclosure of identity of individuals with diverse gender identities in government agencies: A case study of Bangkok Metropolitan Administration officials. (Master’s Thesis). Thammasat University. (In Thai)
Duangwiset, N. (2019). Anthropology and transgender people: Anthropological perspectives on gender and sexuality. Sirindhorn Anthropology Centre (Public Organization). (In Thai)
Duangwiset, N. (2021). Queer studies and anthropology. Sirindhorn Anthropology Centre (Public Organization). (In Thai)
Faculty of Industrial Education and Development Studies, King Mongkut's University of Technology Thonburi and Thammasat University. (2021). Study report on LGBTI+ and 4p support models: A project to develop recommendations for developing models and systems for supporting family members, friends, partners, and healthcare providers to promote the well-being of the LGBTQ+ population. Thai Health Promotion Foundation (ThaiHPF). (In Thai)
Hawanon, N. (2009). Narrative study methods: A turning point in social science research. Mekong Social Journal, 5(2), 1-20. (In Thai)
Kongyot, J. (2017). Gender, sexuality, and life experiences of transgender people in prison. (Master’s Thesis). Thammasat University.
Meksuk, C., & Siriwong, P. (2018). Life partner, family formation, and child parenting of the transgender. RMUTSV Research Journal, 10(1), 37-51. Retrieved from https://www.repository.rmutsv.ac.th/handle/123456789/1093 (In Thai)
Phongphaew, T. (2022). Transition experiences of LGBT older adults in Thailand. (Master’s Thesis). Thammasat University.
Pollachom, T., & Sopapol, W. (2023). Gender perspectives and the missing voices in LGBTIQ+ within the peacebuilding process in the southern border provinces. Journal of the King Prajadhipok Institute, 21(2), 43-65. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ kpi_journal/article/view/265243 (In Thai)
Podhita, C. (2007). Science and arts of qualitative research. (3rd ed.). Bangkok: Amarin Printing and Publishing Public. (In Thai)
Songsamphan, C. (2008). History of sexuality: History of sex/sex in Thai history. Foundation for Understanding Women’s Health. (In Thai)
