โมเดลสมการโครงสร้างปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพ ของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุในเขตจังหวัดปริมณฑล ประเทศไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพ 2) ตรวจสอบความสอดคล้องกลมกลืนของโมเดลสมการโครงสร้างกับข้อมูลเชิงประจักษ์ 3) เส้นทางอิทธิพลของปัจจัยเชิงสาเหตุต่อการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพ และ 4) หาแนวทางส่งเสริมสนับสนุนการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุในเขตจังหวัดปริมณฑล ประเทศไทย ใช้การวิจัยแบบผสมวิธี วิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง คือ สมาชิกชมรมผู้สูงอายุ จำนวน 450 คน วิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันและเส้นทางอิทธิพลด้วยโมเดลสมการโครงสร้าง วิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลักคือผู้เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของชมรม จำนวน 27 คน เลือกแบบเจาะจง เครื่องมือคือแบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุโดยรวมอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 68.22 2) โมเดลสมการโครงสร้างปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุที่พัฒนาขึ้นสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ มีดัชนีความสอดคล้อง ได้แก่ χ²/df = 1.97, CFI = 0.99, GFI = 0.96, AGFI = 0.95, RMSEA = 0.040 และ SRMR = 0.035 3) การสนับสนุนทางสังคม แรงจูงใจในการเข้าร่วมกิจกรรม การรับรู้คุณค่าของตนเอง สามารถอธิบายความแปรผันของการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุได้ร้อยละ 78 (R2=0.78) และ 4) แนวทางส่งเสริมสนับสนุนการมีส่วนร่วมกิจกรรมด้านสุขภาพ โดยให้สมาชิกมีการกำหนดกิจกรรม ส่งเสริมคุณค่าและบทบาทของตนเอง สร้างแรงจูงใจด้วยกิจกรรมที่มีความหลากหลาย ศึกษาดูงานต่างพื้นที่ การสนับสนุนจากครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ซึ่งสมาคมนักวิจัยไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป การนำเสนอผลงานวิจัยและบทความในวารสารนี้ไปเผยแพร่สามารถกระทำได้ โดยระบุแหล่งอ้างอิงจาก "วารสารสมาคมนักวิจัย"
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด
(มหาชน).
กองบริหารการสาธารณสุข. (2565). แผนปฏิบัติราชการแผนการบูรณาการเพื่อการพัฒนาสุขภาพผู้สูงอายุ
(พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
จิรานันท์ วงศ์สุวรรณ, ศิวพร อึ้งวัฒนา, และสุกฤตา สวนแก้ว. (2563). การสนับสนุนทางสังคมและพฤติกรรม
สุขภาพของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่. พยาบาลสาร, 47(3), 267–276.สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/view/245770
รัฐกานต์ พิพัฒน์วโรดม, และทิพย์วรรณ จูมแพง. (2567). การดำเนินงานและปัจจัยแห่งความสำเร็จในการ
ดำเนินงานชมรมผู้สูงอายุเทศบาลตำบลนาป่า อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษา
การแพทย์และสุขภาพ, 9(2), 514–524. สืบค้น จากhttps://so06.tcithaijo.org/index.php/ hej/article/view/275252
รัตนากาญจน์ เจริญศรีรุ่งเรือง. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤฒพลังด้านการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุใน
อำเภอโกรกพระ จังหวัดนครสวรรค์, วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัย
นเรศวร.
สมาคมสภาผู้สูงอายุแห่งประเทศไทย. (2566). คู่มือชมรมผู้สูงอายุ. สมาคมสภาผู้สูงอายุแห่งประเทศไทย.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุ พ.ศ. 2567 ระดับจังหวัด. กระทรวง
ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สิริวัลลิ์ พฤกษาอุดมชัย, และสวรรยา ธรรมอภิพล. (2560). ปัจจัยความสำเร็จในการดำเนินงานของชมรม
ผู้สูงอายุตำบลดอนแฝก จังหวัดนครปฐม. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(1),
–1453. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal
สุภมาส อังศุโชติ. (2557). การวิเคราะห์ข้อมูลวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนการสอน. ใน เอกสารการวิจัยเพื่อ
พัฒนาการเรียนการสอน (หน่วยที่ 6). เจริญดีมั่นคงการพิมพ์.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. (2565). คู่มือขับเคลื่อนการดำเนินงานชมรมผู้สูงอายุด้านสุขภาพ. กรมอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. (2567). รายงานประจำปีงบประมาณ 2566. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. (2568). ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. กรมอนามัย กระทรวง
สาธารณสุข. สืบค้นเมื่อ 25 เมษายน 2568.
อรรณพ นิยมเดชา, และสุเมษย์ หนกหลัง. (2566). แนวทางการสร้างการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในชุมชน.
วารสารวิจยวิชาการ, 6(6), 115–130. https://doi.org/10.14456/jra.2023.133
อนุตตรา อนุเรือง. (2560). การรับรู้ ทัศนคติ และการมีส่วนร่วมในการพัฒนากิจกรรมของชมรมผู้สูงอายุ เขต
ราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร, วิทยานิพนธ์สังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อัศนี วันชัย, นันทา พิริยะกุลกิจ, และกัลยา ศรีมหันต์. (2563). ประสบการณ์การตัดสินใจเข้าร่วมและไม่เข้า
ร่วมกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในเขตเมือง: การวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 13(1), 116–128. สืบค้นจาก https://he02.tcithaijo.org/index.php/trcnj/ article/view/243820
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of
Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Bloom, B. S. (1975). Handbook on formative and summative evaluation of student learning.
McGraw-Hill Book Company.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation's place in rural development: Seeking clarity
through specificity. World Development, 8, 213–235.
Coopersmith, S. (1981). The antecedents of self-esteem. Consulting Psychologists Press.
Fitriani, S., et al. (2021). Literature review: Determinant factors of elderly participation to
Posbindu in Indonesia. Journal of Ageing and Family (JOAF), 1(1), 1-11 https://doi.org/10.52643/joaf.v1i1.1687
Hair, J. F., Jr., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis
(8th ed.). Cengage Learning EMEA.
Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The motivation to work (2nd ed.). John
Wiley & Sons.
House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.
Kang, H.-W., Park, M., & Wallace Hernandez, J. P. (2018). The impact of perceived social
support, loneliness, and physical activity on quality of life in South Korean older
adults. Journal of Sport and Health Science, 7(2), 237–244.https://doi.org/10.1016/ j.jshs.2016.05.003
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development,
(8), 1247–1263. https://doi.org/10.1016/0305-750X(95)00046-F
Rodrigues, F., Jacinto, M., Couto, N., Monteiro, D., Monteiro, A. M., Forte, P., & Antunes, R.
(2023). Motivational correlates, satisfaction with life, and physical activity in older
adults: A structural equation analysis. Medicina, 59(3).https://doi.org/10.3390/ medicina59030599
Translated Thai References
Angsuchoti, S. (2014). Research data analysis for instructional development. In Research for
instructional development (Unit 6). Charoendee Mankhong Printing. (In Thai)
Anuruang, A. (2017). Perception, attitudes, and participation in the development of elderly
club activities in Rat Burana District, Bangkok [Master’s thesis in Social Work,
Thammasat University. (In Thai)
Bureau of Elderly Health. (2022). Guidelines for driving the implementation of health-
oriented elderly clubs. Department of Health, Ministry of Public Health. .(In Thai)
Bureau of Elderly Health. (2024). Annual report for fiscal year 2023. Department of Health,
Ministry of Public Health. .(In Thai)
Bureau of Elderly Health. (2025). Medical and health data repository. Department of Health,
Ministry of Public Health. Retrieved April 25, 2025. .(In Thai)
Charoensrirungrueang, R. (2020). Factors associated with active ageing in the participation
dimension among older adults in Krok Phra District, Nakhon Sawan Province
[Master’s thesis in Public Health, Naresuan University. .(In Thai)
Department of Older Persons. (2023). Situation of the Thai older persons 2022. Amarin
Corporations Public Company Limited.(In Thai)
Health Administration Division. (2022). Integrated action plan for older persons’ health
development (2023–2027). Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public
Health. (In Thai)
National Statistical Office. (2024). Survey of the older persons in Thailand 2024: Provincial
level. Ministry of Digital Economy and Society. .(In Thai)
Niyomdecha, A., & Noklang, S. (2023). Guidelines for promoting participation of older adults
in the community. Journal of Research and Academics, 6(6), 115–130. https://doi.org/10.14456/jra.2023.133 .(In Thai)
Pipatwarodom, R., & Joompaeng, T. (2024). Operations and success factors in the
implementation of the Na Pa Subdistrict Municipality Elderly Club, Mueang District,
Chonburi Province. Journal of Environmental Education, Medical and Health, 9(2),
–524. Retrieved from https://so06.tcithaijo.org/index.php/hej/article/ view/275252 .(In Thai)
Pruksaudomchai, S., & Thammaaphiphol, S. (2017). Success factors in the operation of the
Don Faek Subdistrict Elderly Club, Nakhon Pathom Province. Veridian E-Journal,
Silpakorn University, 10(1), 1439–1453. Retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal. (In Thai)
Senior Citizens Council of Thailand. (2023). Elderly club handbook. Senior Citizens Council of
Thailand. .(In Thai)
Wanchai, A., Piriyakulkit, N., & Srimahant, K. (2020). Experiences of decision-making to
participate and not participate in elderly club activities among older adults living in
urban areas: A qualitative study. Thai Red Cross Nursing Journal, 13(1), 116–128. Retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/trcnj/article/view/243820
.(In Thai)
Wongsuwan, J., Oungwattana, S., & Suankaew, S. (2020). Social support and health behaviors
among older adults in an elderly club in Sung Men District, Phrae Province. Nursing
Journal, 47(3), 267–276. Retrieved from https://he02.tcithaijo.org/index.php/ cmunursing/article/view/245770 .(In Thai)
