ตลาด กับ ชาติพันธุ์ กำเนิดและลีลาของเชียงใหม่บาซาร์

บทคัดย่อ

บทความนี้กล่าวถึงกำเนิดความเป็นมาและสภาพในปัจจุบันของเชียงใหม่ไนท์บาซาร์ ตลาดของฝากยามราตรีที่มากไปด้วยความสัมพันธ์ทางอำนาจของผู้ประกอบการหลายกลุ่ม การขับเคี่ยวแข่งขันกันของผู้ประกอบการกลุ่มต่างๆ ผู้มีทุนต่างกันได้ส่งผลโดยตรงต่อ “รูปลักษณ์ทางพื้นที่” ของตลาดแห่งนี้ กลุ่มผู้ประกอบการที่เป็นทุนขนาดใหญ่คือผู้ที่ได้ครอบครองศูนย์การค้าที่มีค่าทางเศรษฐกิจสูง กลุ่มผู้ประกอบการที่พอมีทุนทางเศรษฐกิจอยู่บ้างเช่น ผู้ประกอบการร้านล้อเข็น คือ ผู้ที่ได้ครอบครองริมทางเท้าทั้ง 2 ฝั่งของถนนช้างคลาน แต่ก็ไม่ได้ หมายความว่าผู้ที่ได้ครอบครองพื้นที่ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงกว่าจะต้องค้าขายได้ดีกว่าเสมอไป เพราะในเชียงใหม่ไนท์บาซ่าร์ร้านล้อเข็นริมทางที่มีการลงทุนน้อยกว่าคือร้านค้าที่มีโอกาสจะจำหน่ายสินค้าได้มากกว่าและนี่ก็คือที่มาของความขัดแย้งระหว่างผู้ประกอบการที่เป็นทุนขนาดใหญ่กับผู้ประกอบการร้านล้อเข็นริมทาง แต่ในขณะที่ผู้ประกอบการร้านล้อเข็นริมทางกำลังได้รับแรงกดดันจากทุนขนาดใหญ่ ผู้ประกอบการอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งมีทุนเพียงน้อยนิด เช่นชาวอ่าข่าเร่ขายกลับยังคงเดินเร่ขายได้ตามปกติ ปรากฏการณ์นี้สะท้อนว่าสิ่งที่มีความสำคัญต่อการดำรงอยู่ ในเชียงใหม่ไนท์บาซาร์ไม่ได้มีเพียงทุนทางเศรษฐกิจ ความหมายของตัวผู้ค้าที่แม้จะถูกนิยามให้ในเชิงที่ด้อยกว่า ก็นับว่ามีความสำคัญไม่แพ้กัน