ความหลากหลายทางเพศในโลกมุสลิม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ตั้งคำถามว่า ความหลากหลายทางเพศในโลกมุสลิมถูกทำให้มีความหมายและถูกจัดวางภายใต้โครงสร้างศาสนา กฎหมาย วัฒนธรรม และรัฐชาติสมัยใหม่ที่ทับซ้อนกันอย่างไร โดยเสนอให้ทำความเข้าใจความหลากหลายทางเพศมิใช่เพียงในฐานะคุณลักษณะของปัจเจก แต่ในฐานะผลของการต่อรองระหว่างสามระนาบของระเบียบสังคม ได้แก่ ระดับตัวบทและกฎหมายอิสลามที่จัดระเบียบเพศบนฐานระบบเพศคู่ตรงข้ามแบบรักต่างเพศ ระดับระเบียบเพศและมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่นก่อนการเข้ามาของศาสนาอิสลามในพื้นที่ และระดับระบอบกฎหมายและศีลธรรมของรัฐชาติสมัยใหม่ที่ดึงข้อห้ามทางศาสนาเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายอาญาและวาทกรรมศีลธรรมสาธารณะ
การวิเคราะห์อาศัยการอ่านตัวบทกฎหมายอิสลามควบคู่กับงานประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์วรรณนา ผ่านกรณีศึกษาเชิงเปรียบเทียบสี่กรณี ได้แก่ ผู้มีภาวะเพศก้ำกึ่ง แบบปฏิบัติบาชาโพชในอัฟกานิสถาน เพศศักดิ์สิทธิ์ในสังคมบูกิส และความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกันภายใต้กรอบลิวาต์ ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ความหลากหลายทางเพศในโลกมุสลิมดำรงอยู่ในฐานะ “ความหลากหลายแบบมีลำดับชั้น” กล่าวคือ กรณีที่มีฐานตัวบทรองรับ เช่น เพศก้ำกึ่ง มักได้รับการยอมรับแบบมีเงื่อนไขให้กลับเข้าสู่กรอบเพศชาย–หญิง ส่วนกรณีบาชาโพชและบิสสุถูกจัดวางอยู่ในฐานะทุนทางวัฒนธรรมและพิธีกรรม ขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกันภายใต้กรอบลิวาต์ถูกทำให้เป็น “ภัยเชิงศีลธรรม” ที่ต้องควบคุมและลงโทษ
ในเชิงทฤษฎี บทความเสนอว่า การทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างศาสนาอิสลามกับความหลากหลายทางเพศไม่อาจจำกัดอยู่เพียงคำถามเชิงทวิภาคว่า “ยอมรับหรือไม่ยอมรับ” หากควรมองในฐานะกระบวนการต่อรองระหว่างผู้มีอำนาจทางศาสนา ผู้กระทำการทางวัฒนธรรม และสถาบันของรัฐ ที่ร่วมกันกำหนดขอบเขตการมองเห็น การจัดวางตำแหน่ง และระดับความชอบธรรมของเพศภาวะและภาวะทางเพศแบบต่าง ๆ ในสังคมมุสลิมร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อเขียนทั้งหมดทีปรากฏในวารสารสังคมศาสตร์ เป็นความคิดเห็นของผู้เขียนโดยเฉพาะ มิใช่ทัศนคติของคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หรือกองบรรณาธิการวารสารสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
Abdulhadi, Rabab. 2009. “Sexualities and the Social Order in Arab and Muslim Communities.” In Islam and Homosexuality, Vol. 2, edited by Samar Habib, 462–487. Westport, CT: Praeger.
Ali, Kecia. 2006. Sexual Ethics and Islam: Feminist Reflections on Qur’an, Hadith and Jurisprudence. Oxford: Oneworld.
Almarai, Akeel. 2023. “Homosexuality in the Arab-Muslim World from Lakhi’a to al-Mukhannathūn.” Religions 14(2): 186. https://doi.org/10.3390/rel14020186.
Almarai, Akeel, and Alessandra Persichetti. 2023. “From Power to Pleasure: Homosexuality in the Arab-Muslim World from Lakhi’a to al mukhannathun.” Religions 14(2): 186. https://doi.org/10.3390/rel14020186.
April, Muhammad, and Asrizal Saiin. 2021. “Perfection of Sex for the Intersex (Khunṡa) to Get Married: Maqasid Syariah Perspective on Corrective Surgery.” Al-Ahwal: Jurnal Hukum Keluarga Islam 14(2): 173–184. https://doi.org/10.14421/ahwal.2021.14205.
Attorney General’s Chambers (Brunei). 2013. Syariah Penal Code Order 2013. Bandar Seri Begawan: Attorney General’s Chambers. http://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LOB/2013/EN/Syariah%20Penal%20Code%20Order2013.pdf.
Banerjee, Ritika, and Sharon J. 2023. “‘Bacha Posh’: Gender Construct in Afghan Culture Examined through the Lens of Children in Literature.” IAFOR Journal of Cultural Studies 8(2): 65–80.
El-Rouayheb, Khaled. 2005. Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800. Chicago: University of Chicago Press.
Hallaq, Wael B. 2009. An Introduction to Islamic Law. Cambridge: Cambridge University Press.
Haneef, Sayed Sikandar Shahn, and Ali Ahmed Zahir. 2016. “Gender Categorization between Islam and Science.” IIUM Journal of Revival 1(1): 25–40.
Human Dignity Trust. 2019. Briefing on Brunei’s Implementation of the Syariah Penal Code Order 2013. London: Human Dignity Trust. https://www.humandignitytrust.org/wp-content/uploads/resources/2019.04.08-Briefing-on-Bruneis-implementation-of-the-Syariah-Penal-Code-Order-2013-WS.pdf.
__________. 2024. Saudi Arabia Country Profile. London: Human Dignity Trust.
Human Rights Watch. 2014. “I’m Scared to Be a Woman”: Human Rights Abuses against Transgender People in Malaysia. New York: Human Rights Watch. https://www.hrw.org/report/2014/09/24/im-scared-be-woman/human-rights-abuses-against-transgender-people-malaysia.
Immigration and Refugee Board of Canada. 2011. Sudan: Laws on Homosexuality and Their Application. Ottawa: Immigration and Refugee Board of Canada.
Kasmani, Omar. 2022. Queer Companions: Religion, Public Intimacy, and Saintly Affects in Pakistan. Durham, NC: Duke University Press.
Kamali, Mohammad Hashim. 2018. “Stoning as Punishment of Zina: Is It Valid?” Islam and Civilisational Renewal 9(3): 304–321.
Kugle, Scott Siraj al-Haqq. 2010. Homosexuality in Islam: Critical Reflection on Gay, Lesbian, and Transgender Muslims. Oxford: Oneworld.
__________. 2014. Living Out Islam: Voices of Gay, Lesbian, and Transgender Muslims. New York: New York University Press.
Manoori, Ukmina. 2013. I Am a Bacha Posh. Kabul.
Mufti of Federal Territory’s Office. 2017. Irsyad al-Fatwa Series 202: The Rulings Regarding Intersex (Disorders of Sex Development, DSD). https://muftiwp.gov.my/en/artikel/irsyad-fatwa/irsyad-fatwa-umum-cat/751-irsyad-al-fatwa-ke-202-hukum-hakam-berkaitan-khunsa.
Najmabadi, Afsaneh. 2005. Women with Mustaches and Men without Beards: Gender and Sexual Anxieties of Iranian Modernity. Berkeley: University of California Press.
Omar, Sara. 2012. “From Semantics to Normative Law: Perceptions of Liwat (Sodomy) and Sihaq (Tribadism) in Islamic Jurisprudence (8th–15th Century CE).” Islamic Law and Society 19(3): 222–256.
Pavlovitch, Pavel. 2012. “The Islamic Penalty for Adultery in the Third Century AH and al-Shafiʿi’s Risaala.” Bulletin of the School of Oriental and African Studies 75(3): 473–497.
Peletz, Michael G. 2009. Islam and the Cultural Politics of Legitimacy: Southeast Asia and the Middle East. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Rahman, Momin. 2014. Homosexualities, Muslim Cultures and Modernity. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Rispler-Chaim, Vardit. 2007. Disability in Islamic Law. Dordrecht: Springer.
Rowson, Everett K. 1991. “The Effeminates of Early Medina.” Journal of the American Oriental Society 111(4): 671–693.
Sanders, Paula. 1991. “Gendering the Ungendered Body: Hermaphrodites in Medieval Islamic Law.” In Women in Middle Eastern History, edited by Nikki R. Keddie and Beth Baron. 74–96. New Haven, CT: Yale University Press.
Siraj, Asifa. 2016. “British Muslim Lesbians: Reclaiming Islam and Reconfiguring Religious Identity.” Contemporary Islam 10(2): 185–200.
Uddin, Mohi. 2017. “Inheritance of Hermaphrodite (Khuntha) under the Muslim Law: An Overview.” Beijing Law Review 8(2): 226–237. https://doi.org/10.4236/blr.2017.82013.
Zabidi, Taqwa. 2019. “Analytical Review of Contemporary Fatwas in Resolving Biomedical Issues over Gender Ambiguity.” Journal of Religion and Health 58(1): 153–167.
Zainuddin, Ani Amelia, and Zaleha Abdullah Mahdy. 2017. “The Islamic Perspectives of Gender-Related Issues in the Management of Patients with Disorders of Sex Development.” Archives of Sexual Behavior 46(2): 353–360. https://doi.org/10.1007/s10508-016-0737-7.
