การประยุกต์ใช้ทฤษฎีสังคมวัฒนธรรมเพื่ออธิบายพัฒนาการทางพุทธิปัญญาของคนทรงเพศหลากหลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาจุดตัดระหว่างการเกิดขึ้นของภววิทยาสรรพสิ่งล้วนมีวิญญาณยุคใหม่ ทฤษฎีสังคมวัฒนธรรมและพัฒนาการทางพุทธิปัญญาในกลุ่มคนทรงเพศหลากหลายในพิธีกรรมเข้าทรงของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท่ามกลางการวิพากษ์วิจารณ์วาระการพัฒนาที่ยั่งยืน ค.ศ.2030 ขององค์การสหประชาชาติที่มุ่งเน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลางและการเติบโตทางเศรษฐกิจ จนอาจละเลยความความหลากหลายทางเพศและความสัมพันธ์เชิงภววิทยาระหว่างมนุษย์และสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ การศึกษานี้บูรณาการทฤษฎีสังคมวัฒนธรรมของไวกอตสกีเข้ากับประสาทวิทยาศาสตร์เชิงสังคมวัฒนธรรมร่วมสมัย เพื่อวิเคราะห์พื้นที่พิธีกรรมการเข้าทรงในฐานะ “พื้นที่รอยต่อแห่งพัฒนาการ” ที่เอื้อต่อการสร้างเสริมศักยภาพทางพุทธิปัญญาในกลุ่มคนหลากหลายทางเพศ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบทฤษฎีฐานรากเชิงสร้างสรรค์ ผ่านกรณีศึกษาจากประเทศไทย เวียดนาม อินโดนีเซีย และเมียนมา ผลการวิจัยพบว่า 1) การเป็นร่างทรงทำหน้าที่เป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมที่ซับซ้อนซึ่งช่วยปรับโครงสร้างพุทธิปัญญา ปรับเปลี่ยนอัตลักษณ์ทางสังคมจากกลุ่มคนชายขอบสู่การเป็นผู้มีอำนาจศักดิ์สิทธิ์ 2) การปฏิบัติพิธีกรรมช่วยลดความขัดแย้งทางพุทธิปัญญาด้านจิตวิญญาณ และสร้างกลไกป้องกันทางประสาทให้แก่สมองส่วนหน้าและต่อมอะมิกดาลา ซึ่งช่วยลดความเครียดสะสมในคนกลุ่มน้อยในสังคม โดยการควบคุมระดับคอร์ติซอลและเสริมสร้างหน้าที่การบริหารจัดการของสมอง 3) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึง
การปรับโครงสร้างการรับรู้ตนเองอย่างลึกซึ้ง โดยการเปลี่ยนผ่านจากความรู้สึกแปลกแยกไปสู่ “ความรู้สึกเชื่อมโยงผูกพัน” 4) ผลการศึกษาพบการเกิดขึ้นของ “ผู้มีความรู้มากกว่าในรูปแบบดิจิทัล (Digital More Knowledgeable Others: DMKOs)” บนสื่อออนไลน์ ซึ่งช่วยให้การเข้าถึงทางจิตวิญญาณเฉพาะทางเป็นไปอย่างแพร่หลายมากขึ้น โดยสรุป การศึกษานี้ท้าทายกระบวนทัศน์การแยกโลกทางธรรมออกจากทางโลกตามแบบตะวันตก โดยยืนยันว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต้องก้าวข้ามแบบจำลองที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ระบบความเชื่อท้องถิ่นไม่ใช่เพียงกลไกการปรับตัว แต่เป็นโครงสร้างค้ำจุนทางพุทธิปัญญาที่สำคัญในการสร้างความยืดหยุ่นทางจิตวิญญาณและการกระจายอำนาจทางสังคม ข้อค้นพบนี้เป็นแนวคิดสำคัญในการใช้ต้นทุนทางวัฒนธรรมเป็นแรงขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ครอบคลุมและคำนึงถึงความละเอียดอ่อนทางเพศสภาพ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Adler, E., & Pouliot, V. (2011). International practices. International Theory, 3(1), 1-36. https://doi.org/10.1017/S175297191000031X
Arnould, E. J. (2022). Ontology and circulation: Towards an eco-economy of persons. Journal of Marketing Management, 38(1-2), 71-97. https://doi.org/10.1080/0267257X.2021.2000007
Bénédicte, B. P., & Jackson, P. A. (2022). Spirit possession in Buddhist Southeast Asia: Worlds ever more enchanted. Copenhagen: NIAS Press.
Charmaz, K. (2014). Constructing grounded theory (2nd ed.). Thousand Oaks: SAGE.
Chaves, M. (1999). What if the secularization thesis is correct? Journal for the Scientific Study of Religion, 38(4), 543–552. https://doi.org/10.2307/1387527
Chauvet, C. (2012). Sous le voile rouge: Rituels de possession et reseaux culturels a Ha Noi (Viet Nam). Paris: Les Indes Savantes.
Davies, S. G. (2002, November). Sex, gender, and priests in South Sulawesi, Indonesia. IAS Newsletter, p. 27.
Davies, S. G. (2007). Challenging gender norms: Five genders among bugis in Indonesia. Belmont, CA: Thomson Wadsworth.
Descola, P. (2013). Beyond nature and culture (J. Lloyd, Trans). Chicago: University of Chicago Press.
Descola, P. (2014). Modes of being and forms of predication. HAU: Journal of Ethnographic Theory, 4(1), 271-280. https://doi.org/10.14318/hau4.1.012
Durkheim, É. (1995 [1915]). The elementary forms of religious life (K. E. Fields, Trans.). New York :Free Press.
Endres, K. W. (2011). Performing the divine: Mediums, markets and modernity in urban Vietnam. Copenhagen: NIAS Press.
Furseth, I., & Repstad, P. (2017). An introduction to the sociology of religion: Classical and contemporary perspectives. Farnham, England: Ashgate Publishing.
Guthrie, E. (2004). A Study of the history and cult of the Buddhist earth deity in Mainland Southeast Asia (Doctoral Dissertation). Christchurch, New Zealand: University of Canterbury, Christchurch.
Harvey, G. (2017). Animism: Respecting the living world (2nd ed.). New York: Columbia University Press.
Helkkula, A. & Arnould, E. J. (2022). Using Neo-animism to Revisit Actors for Sustainable Development Goals (SDGs) in S-D logic. Journal of Business Research, 149, 860-868. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.05.031
Jackson, P. A., & Baumann, B. B. (Eds.). (2021a). Deities and divas: Queer Ritual Specialist in Myanmar, Thailand and Beyond. Copenhagen: NIAS Press.
Jackson, P. A., & Baumann, B. B. (2021b). Gender-diverse male spirit mediums in Northern Thailand: Intersection of spiritual role, societal acceptance, stigma, and discrimination. HAU: Journal of Ethnographic Theory, 11(2), 273-296.
Kemper, J. A., & Ballantine, P. W. (2019). What do we mean by sustainability marketing? Journal of Marketing Management, 35(3-4), 277-309. https://doi.org/10.1080/0267257X.2019.1573845
Kertzer, D. I. (1988). Ritual, politics, and power. New Haven: Yale University Press.
Kidd, J. D., & Jackman, K. B. (2024). The neuroscience of affirming spirituality: A protective mechanism for TGD individuals. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 156, 105485. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2023.105485
Lefevor, G. T., Davis, E. B., Paiz, J. Y., & Smack, A. C. P. (2021). The relationship between religiousness and health among sexual minorities: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 147(7), 647-666. https://doi.org/10.1037/bul0000321
Mcleod, S. (2025, October 16). Vygotsky’s Sociocultural theory of cognitive development. Retrieved November 30, 2025, from https://www.simplypsychology.org/vygosky.html
Norris, P., & Inglehart, R. (2011). Sacred and secular: Religion and politics worldwide (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
Piaget, J. (1959). The Language and Thought of the Child Vol. 5. London: Psychology Press.
Rogoff, J. (1990). Apprenticeship in thinking: Cognitive development in social context. Oxford: Oxford University Press.
Sennett, R. (2012). Together: The rituals, pleasures, and politics of cooperation. New Haven: Yale University Press.
Shaffer, R. (1996). Social Development. Oxford: Blackwell.
Spiro, M. E. (1967). Burmese Supernaturalism. Philadelphia: Institute for the Study of Human Issues.
Sprenger, G. (2021). Can Animism save the world? Reflections on personhood and complexity in the ecological crisis. Sociologus, 71(1), 73-92. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/48746706
Swancutt, K. A. (2019, June 25). Animism. Retrieved May 20, 2025, from https://www.anthroencyclopedia.com/entry/animism
Thamrin, U. (2015). How Economy Matters to Indigenous Identity of Bissu, Transgender Priests of South Sulawesi, Indonesia. Singapore:
Asia Research Institute, National University of Singapore.
Tiryakian, E. A. (2017). Sociology of religion: The changing landscape. In A. Possamai, A. J. Blasi, & B. S. Turner (Eds.), The SAGE handbook of the sociology of religion (2nd ed., pp. 1-18). London: SAGE Publications.
Tucker, R. C. (Ed.). (1978). The Mark-Engels reader (2nd ed.). W.W. Norton & Company.
Tylor, E. B. (1977). Primitive culture: Research into the development of mythology, philosophy, religion, language, art and custom vol. 1. New York: Gordon Press.
VN Express. (December 2, 2016). How a privileged young Vietnamese man chose to abandon his education to pursue a rich, if controversial, spiritual calling. Retrieved May 30, 2025, from https://e.vnexpress.net/news/news/mother-goddesses-vietnam-s-centuries-old-worship-ritual-honored-by-unesco-3507536.html
Vygotsky, L. S. (1962). Thought and language. Cambridge: MIT Press.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The development of higher psychological processes. Cambridge: Harvard University Press.
Vygotsky, L. S. (1987 [1934]). Thinking and Speech. In R. W. Rieber & A. S. Carton (Eds.), The Collected Works of L. S. Vygotsky, Volume 1: Problems of General Psychology (pp. 39-285). New York: Plenum Press.
