ข้อเสนอกรอบแนวคิดข้ามสาขาวิชาและบททดลองวิเคราะห์ กรณีจีเอ็มโอ ประเทศไทย

บทคัดย่อ

ความเปลี่ยนแปลงและปัญหาใหม่ๆของโลก ทำให้เราค่อยๆมองเห็นว่า เทคโนโลยีกับสังคมไม่อาจเป็นเรื่องที่แยกขาดจากกันได้อีกต่อไป แต่มีปฏิสัมพันธ์ กันไปมายิ่งขึ้นเรื่อยๆ ในเชิงองค์ความรู้หรือสาขาวิชานั้น มีการกล่วถึงเรื่อง "ข้าม สาขาวิชา"หรือ "สหสาขาวิชา" อยู่บ้าง แต่การปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว อย่างเป็นกิจลักษณะยังค่อนข้างน้อยบทความชิ้นนี้มุ่งสนอกรอบแนวคิดทั่วไปกรอบ หนึ่งในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับสังคม โดยเริ่มจากแนวคิด พื้นฐาน 2 กลุ่ม ในวงวิชากาซึ่งสังคมไทยยังไม่ค่อยรู้จัก แต่มีในโลกตะวันตกมา นานแล้ว เรียกว่า "วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีศึกษา" (science and teclnology studies) แนวคิดกลุ่มแรก คือ แนวคิดเรื่อง "เทคนิคส์" ประกอบด้วยเทคนิคส์แบบ อำนาจนิยมกับแบบประชาริปไตยกลุ่มที่สอง คือ แนวคิด "คโครงเรื่องเล่าว่าด้วย ความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี"ซึ่งมีอยู่3แนวได้แก่แนวนวัตกรรมทางเศรษฐกิจ แนวการรังสรค์ทางสังคม และแนวการจัดสรทางวัฒนธรรมจากนั้น บทความนี้ได้ นำแนวคิดทั้งสองกลุ่มมาสังเคราะห์เป็นกรอบคิดเชิงฏิสัมพันธ์กันอย่างเป็นพลวัต ท่ามกลางบทบาทของตัวกระทำการ 3 ภาคส่วนคือ ภาครัฐ ภาคธุรกิจเอกชน และ ภาคประชาสังคม กรอบแนวคิดนี้จะทำให้เราเห็นว่ปัจจุบันแนวคิดแบบใด เทคนิคส์ แบบใด และภาคส่วนใด กำลังแสดงบทบากคอบทิศทางการปลี่ยนแปลงของ เทคโนโลยีในสังคมอยู่ และจะเปลี่ยนทิศทางได้อย่างไรสุดท้าย บทความนี้นำกรอบ แนวคิดทั่วไปที่เสนอขึ้น มาทดลองวิคาะห์กับกรณีศึกษาจริง โดยยกกรณีจึเอ็มโอ ในประเทศไทย ทั้งในแง่ความเปลี่ยนแปลงภายในประเทศ และในแง่นโยบายต่าง ประเทศมาใช้ป็นตัวอย่างบททดลองวิเคราะห์