การจองจำและลงทัณฑ์ผ่านประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อม: กรณีศึกษานิคมฝึกอาชีพตะรุเตา พ.ศ.2479–2491

บทคัดย่อ

ใน พ.ศ.2481 กรมราชทัณฑ์ได้จัดตั้งนิคมฝึกอาชีพตะรุเตาขึ้นเป็นสถานที่กักกันและฝึกอาชีพให้แก่นักโทษ เพื่อให้พวกเขาสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประกอบอาชีพแบบสุจริตชนหลังจากพ้นโทษ การจัดตั้งนิคมฝึกอาชีพแห่งนี้ได้เปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมของตะรุเตา เช่น ป่าไม้ ที่ราบ ลำธาร และชายฝั่งให้เป็นสถานฝึกอาชีพ การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ทางธรรมชาติของตะรุเตาให้กลายเป็นนิคมฝึกอาชีพแสดงให้เห็นกระบวนการที่สิ่งแวดล้อมถูกดึงเข้ามามีบทบาทในกระบวนการจองจำและลงทัณฑ์ บทความนี้มุ่งศึกษาประวัติศาสตร์ของนิคมฝึกอาชีพตะรุเตาผ่านแนวพินิจประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อม โดยปรับใช้แนวคิดทัณฑนิเวศและกิจทัศน์เพื่ออธิบายวิธีการรับรู้และการแปรเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมในตะรุเตาเพื่อตอบสนองนโยบายของกรมราชทัณฑ์ งานศึกษาประวัติศาสตร์ทัณฑสถานส่วนใหญ่ในประเทศไทยให้ความสำคัญกับพัฒนาการของกรมราชทัณฑ์ แต่ยังขาดการพิจารณาสิ่งแวดล้อมที่รายรอบทัณฑสถาน ซึ่งส่งผลให้ระบบนิเวศของการลงทัณฑ์ในทัณฑสถานแต่ละแห่งมีความจำเพาะแตกต่างกัน บทความนี้เสนอว่างานราชทัณฑ์มิได้เป็นเพียงเครื่องมือทางอำนาจของรัฐเท่านั้น แต่ยังเป็นการจัดระเบียบความสัมพันธ์เชิงนิเวศขึ้นใหม่ เพื่อให้ธรรมชาติ สิ่งปลูกสร้าง ผู้คุม และนักโทษทำงานร่วมกันในการจองจำและลงทัณฑ์ รวมไปถึงอุ้มชูสรรพชีวิต