โลกของกุหลาบ: พืช คน ความสัมพันธ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานศึกษานี้พิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับไม้ดอกไม้ประดับ คือกุหลาบ ในบริบทที่ทั่วโลก รวมทั้งสังคมไทยต่างได้รับผลกระทบจากความแปรปรวนของสภาพดินฟ้าอากาศในลักษณะต่าง ๆ บริบทดังกล่าวทำให้นักวิชาการสาขาต่าง ๆ ตั้งคำถามกับการเป็นผู้กระทำการของมนุษย์ ขณะเดียวกันก็ตระหนักถึงความสำคัญของ “สิ่ง” ทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต ในการมีชีวิตอยู่ของมนุษย์และโลกกายภาพมากขึ้น บทความนี้ตั้งคำถามว่า หากไม่มองว่าการปลูกกุหลาบเป็นการบริโภคสินค้าฟุ่มเฟือยในระบบทุนนิยมสมัยใหม่—เพื่อเลียนแบบ แสดงรสนิยม หรือเติมความงดงามสดชื่นให้กับชีวิตที่ซ้ำซากในเมือง—เราจะสามารถมองการปลูกกุหลาบจากมุมมองอื่นได้หรือไม่ และการเปลี่ยนมุมมองนี้อาจส่งผลต่อการอยู่ร่วมกันของมนุษย์กับพืช รวมทั้งสิ่งมีชีวิตอื่น หรือไม่ อย่างไรงานศึกษานี้ใช้การวิธีวิจัยเอกสาร โดยรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ (รายงานการวิจัย หนังสืองานศพ จดหมายเหตุ) แหล่งข้อมูลทุติยภูมิ (บทความวิชาการ หนังสือ) การวิเคราะห์เอกสารทำในบริบทสังคมวัฒนธรรมกรุงเทพมหานครตั้งแต่ทศวรรษ 2470 โดยใช้แนวคิด “การรู้โดยสัญชาตญาณ” และ “ร่างประสม” ของมิเชล แซรส์ ผลการศึกษาพบว่าความเป็นผู้กระทำการของกุหลาบเกิดจากการเป็น “ประหนึ่งสิ่ง” ของมันที่ก่อให้เกิดนักปลูกกุหลาบ ชุมชนนักปลูก และกิจกรรมทางเศรษฐกิจขึ้นทั่วโลก และด้วยการคืนสภาวะร่างประสมซึ่งเป็นเรื่องรับสารจากโลกภายนอกแก่ร่างกายภาพ ทำให้การรู้โดยสัญชาตญาณเป็นทางเลือกหนึ่งของการรับรู้และรู้จักสรรพสิ่ง ซึ่งนำไปสู่การเปิดพื้นที่ให้สิ่งมีชีวิตอื่นอยู่ร่วมกับมนุษย์อย่างสันติมากขึ้น และเสนอให้พิจารณาการปลูกกุหลาบในฐานะการฝึกฝน “กลับคืนสู่โลกในบริบทแห่งความแปรปรวน” โดยยอมรับว่าทั้งมนุษย์และพืชต่างเป็นผู้กระทำการ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Ampunan, P. (1962). Withi pluk kularp (in Thai). [How to grow roses]. Nakhon Pathom: Mahamakut Ratchawittayalai Printing House.
Appadurai, A. (1986). Introduction: Commodities and the politics of value. In A. Appadurai (Ed.), The social life of things: Commodities in cultural perspective (pp. 3–63). Cambridge: Cambridge University Press.
Campbell, C. (1987). The romantic ethic and the spirit of modern consumerism. Oxford: Basil Blackwell.
Champa, P. (2002). Watthanatham kanthongthiao khong khon Thai, phoso 2394–2544 (in Thai). [Thai tourism culture, AD 1851–2001] (Master’s thesis). Bangkok: Thammasat University.
Crutzen, P. J. (2002, November). The “Anthropocene”. Journal de Physique IV, 12(10), 1–5. https://doi.org/10.1051/jp4:20020447
Floud, R. (2019). An economic history of the English garden. London: Penguin Books.
Gagliano, M. (2017). The mind of plants: Thinking the unthinkable. Communicative & Integrative Biology, 10(2), e1288333. https://doi.org/10.1080/19420889.2017.1288333
Goody, J. (1993). The culture of flowers. Cambridge: Cambridge University Press.
Grusin, R. (Ed.). (2015). The nonhuman turn. Minnesota: University of Minnesota Press.
Haraway, D. J. (2008). When species meet. Minnesota: University of Minnesota Press.
Hole, S. R. (1870). A book about roses: How to grow and show them. London: E. Arnold.
Itthikasem, A. (1965). Withi pluk kularp baep chawban [Village-style rose cultivation]. In Anuson nai kan chaphanakit sop Nang But Chongphu (in Thai). [A cremation volume of Mrs.But Chongphu] (pp. 1–40). Bangkok: Prasert Siri Printing House.
Jaikon, T. (2015). Rat Sayam kap kan chatkan thammachat: Prawattisat naeo khit lae khwamru rueang satru phuech nai sangkhom Thai, phoso 2435–2487 (in Thai). [Siamese state and the management of nature: History, concepts, and knowledge of pests in Thai society, 1892–1944]. Bangkok: P Press.
Kuruvit, K. (2012). Kan pramœn watchakrit chiwit khong kan pluak kulap choeng kan kha nai amphoe Phop Phra changwat Tak (in Thai). [Life cycle assessment of commercial rose production in Prop Phra, Tak province] (Master’s thesis). Bangkok: Thammasat University.
La Loubère, S. de. (1967). Chotmaihet La Loubère chabap sombun: Racha-anachak Sayam (in Thai). [Du Royaume de Siam]. Bangkok: Kaona.
Laksanakorn, M. C. (1977). Suan nai mueang Thai (in Thai). [Gardens in Thailand]. In Ngan phraratchathan phloeng sop M. C. Laksanakorn Kasemsan (in Thai). [A memorial for M. C. Laksanakorn Kasemsan] (pp. 7-9). Bangkok: Erawan Kanphim.
Latour, B. (2005). Reassembling the social: An introduction to actor-network theory. Oxford: Oxford University Press.
Mancuso, S., & Viola, A. (2015). Brilliant green: The surprising history and science of plant intelligence (J. Benham, Trans.). Washington: Island Press.
Marder, M. (2013). Plant-thinking: A philosophy of vegetal life. New York: Columbia University Press.
Muksong, C. (2005). Namthan kap watthanatham kan boriphok rot wan nai sangkhom Thai, phoso 2504–2539 (in Thai). [Sugar and the culture of sweet taste consumption in Thai society, 1961–1996] (Master’s thesis). Bangkok: Thammasat University.
Narongchaowana, C. (1972). Kan chat suan Lumphini hai pen suan phuekkasat lae sathaban nai thang phuechakam [The arrangement of Lumphini Park as a botanical garden and institution in horticulture]. In Anuson nai ngan phraratchathan phloeng sop R. Th. Khun Narongchuankit (in Thai). [A memorial for the royal cremation of Khun Narongchuankit] (pp. 32–33). Bangkok: Rongphim Samnak Thamniap Nayokratthamontri.
Plangu, B. (1956). Kularp phan mai mai [New rose varieties]. In Anuson nai ngan phraratchathan phloeng sop Khun Pariwat Wannaphak (in Thai). [A memorial for the royal cremation of Khun Pariwat Wannaphak] (pp. 47-54). Bangkok: Charoensilp Kanphim.
Polen, M. (2001). The botany of desire: A plant’s-eye view of the world. New York: Random House.
Ratchatapattanakun, N. (2019). “Nasik prasat phai”: Prawattisat khong klin men nai mueang Krungthep (in Thai). [“The olfactory disaster”: A history of stench in Bangkok]. Sinlapa Watthanatham, 40(3), 118–129.
Sakrik, R. (1959). Kan khayay phan kluai mai sok wanai. [Propagation of dendrobium orchids]. In Anuson nai ngan phraratchathan phloeng sop Nai Phan Tamruat Ek (Phiset) Pan Phundarik (in Thai). [Memorial volume for the royal cremation of Police Colonel (Special) Pan Phundarik] (pp. 86-96). Bangkok: Rongphim Bamrung Nukun Kit.
Serres, M. (1982). The parasite. (L. R. Schehr, Trans.). Maryland: The Johns Hopkins University Press.
Serres, M. (1992). The natural contract. (E. MacArthur & W. Paulson, Trans.). Michigan: University of Michigan Press.
Serres, M. (2008). The five senses: A philosophy of mingled bodies (I). (M. Sankey & P. Cowley, Trans.). London: Continuum.
Serres, M., & Latour, B. (1995). Conversations on science, culture, and time. Michigan: University of Michigan Press.
Sombart, W. (1967). Luxury and capitalism. Michigan: University of Michigan Press.
Srisuwankit, W. (2006). Kan phakphon yonyai baep tawanok khong chonchan nam Sayam, phoso 2445–2475 (in Thai). [Western style recreation of the Siamese elite, 1902–1932] (Master’s thesis). Bangkok: Chulalongkorn University.
Thesaban Nakhon Krungthep. (1959). Kan phopluk mai dok lae mai praphot [The cultivation of flowering and ornamental plants]. In Anuson nai ngan phraratchathan phloeng sop Nai Phan Tamruat Ek (Phiset) Pan Phundarik (in Thai). [Memorial volume for the royal cremation of Police Colonel (Special) Pan Phundarik] (pp. 1-85). Bangkok: Rongphim Bamrung Nukun Kit.
Veblen, T. (1925). The theory of the leisure class: An economic study of institutions. New South Wales: George Allen & Unwin.
Ziegler, C. (2007). Favored flowers: Culture and economy in a global system. North Carolina: Duke University Press.
