การทำหลักกฎหมายสัญญาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ในบริบทของประชาคมอาเซียน

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง “การทำหลักกฎหมายสัญญาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในบริบทของประชาคมอาเซียน”ผู้วิจัยได้เห็นถึงพัฒนาการจากการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนที่จะส่งผลให้การทำนิติสัมพันธ์ในทางพาณิชย์ของภูมิภาคแห่งนี้เจริญเติบโตมากขึ้น แน่นอนว่าหลักกฎหมายสัญญาถือเป็นกฎหมายพื้นฐานที่จะรองรับกับนิติสัมพันธ์ที่จะเกิดขึ้นดังกล่าว เช่นนี้จึงมุ่งหมายที่จะศึกษาถึง แนวทางที่เหมาะสมในการทำหลักกฎหมายลักษณะสัญญา (Contract Law) เพื่อสามารถจะใช้เป็นกฎหมายต้นแบบ (Model Law) ให้คู่สัญญาสามารถนำเอามาบังคับใช้กับนิติสัมพันธ์ของตน ทั้งนี้ โดยปกติแล้วหากพิจารณาตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลว่าด้วยเรื่อง หลักกฎหมายขัดกัน (Conflict of Law) จะกำหนดให้ไปใช้กฎหมายภายในของประเทศใดประเทศหนึ่งตามที่คู่สัญญาตกลงกันไว้หรือไปใช้กฎหมายของประเทศหนึ่งที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับสัญญานั้น (Point of contract) จึงเห็นว่า การที่สัญญาทางพาณิชย์ระหว่างประเทศดังกล่าวต้องนำเอากฎหมายสัญญาของประเทศหนึ่งมาบังคับใช้เช่นนี้ ย่อมอาจนำมาซึ่งความคลางแคลงใจ ความไม่สะดวกหรือไม่ไว้วางใจ ต่อเนื้อหาสาระหรือนิติวิธีของกฎหมายประเทศนั้น อันอาจเป็นอุปสรรคต่อการทำสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศได้ ด้วยเหตุนี้ จึงนำมาซึ่งแนวคิดในการทำหลักกฎหมายต้นแบบ (Model law) ซึ่งอาจมีลักษณะของการเป็นกฎเกณฑ์ที่มีค่าบังคับอย่างอ่อน (Soft law) ขึ้นมาเพื่อเป็นหลักเกณฑ์ที่คู่สัญญาจะมีความรู้สึกถึงความเป็นกลางและมีความไว้วางใจมากกว่าการนำกฎหมายของประเทศหนึ่งมาบังคับใช้ ด้วยวิธีการทำหลักกฎหมายสัญญาที่มีความแตกต่างกันให้มาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน (Harmonization) ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาแนวทางจากชาติตะวันตกพบว่ามีแนวทางการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาต้นแบบร่วมกันคือ Unidroit Principles of International commercial contract และในยุโรปได้มี European private law – Draft common frame of reference (DCFR) ซึ่งทั้งสองนี้เป็นหลักกฎหมายต้นแบบได้ทำขึ้นโดยมีพื้นฐานจากหลักกฎหมายสัญญาประเทศทางตะวันตกหรือในยุโรป เมื่อพิจารณาบริบทในภูมิภาคอาเซียนซึ่งชาติสมาชิกนั้นแม้ได้ใช้ระบบกฎหมายซีวิวลอว์ (Civil law) กับ ระบบคอมมอนอลอว์ (Common law) ที่ได้รับอิทธิพลจากทางตะวันตกมาตั้งแต่สมัยอดีตเป็นพื้นฐานก็ตาม แต่ในทางสังคม วัฒนธรรม และความเป็นลักษณะเฉพาะของชาติสมาชิกมีรากฐานแตกต่างกันจากทางตะวันตกพอสมควร จึงเห็นว่า ควรมีการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในบริบทของประชาคมอาเซียนเอง โดยพิจารณาจากความแตกต่างของหลักกฎหมายสัญญาของแต่ละประเทศสมาชิกในอาเซียน และนำมาพิเคราะห์เพื่อจัดทำหลักเกณฑ์ที่มีความเหมาะสม เป็นธรรม และสอดคล้องกับบริบทประชาคมอาเซียนโดยนำแนวทางของชาติตะวันตกมาเทียบเคียงด้วย โดยการวิจัยนี้มีขอบเขตการศึกษาเฉพาะหัวข้อ การก่อเกิดสัญญา และหลักเกณฑ์ที่มีผลกระทบต่อการแสดงเจตนาเข้าทำสัญญา อันเป็นหลักเกณฑ์พื้นฐานที่สำคัญของหลักกฎหมายสัญญา