ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ ศึกษากรณีคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน

บทคัดย่อ

คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน (State Audit Commission) เป็นองค์กรอิสระ ตามรัฐธรรมนูญ (Independent Organ under the Constitution) ตามที่ปรากฏในรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 หมวด 11 ส่วนที่ 1 ซึ่งบัญญัติให้มีองค์กรอิสระ ตาม รัฐธรรมนูญ จำนวน 4 องค์กร คือ (1) คณะกรรมการการเลือกตั้ง (2) ผู้ตรวจการแผ่นดิน (3) คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ และ (4) คณะกรรมการตรวจเงิน แผ่นดิน (มาตรา 252) โดยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินไม่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาหรือ การกำกับดูแลของบุคคลหรือองค์กรใด และมีการใช้อำนาจในลักษณะผสม คือ มีทั้งอำนาจ ทางปกครองในการบริหารสั่งการ และอำนาจกึ่งตุลาการในการวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาท โดยลักษณะ ของการกระทำส่วนใหญ่มีลักษณะเช่นเดียวกับการกระทำของฝ่ายปกครอง ซึ่งในการกระทำ ทางปกครองของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินอาจก่อให้เกิดนิติสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน ของรัฐกับบุคคลอื่นได้ หากมีการกระทำทางปกครองที่เป็นเหตุให้บุคคลใดเสียหายถึงแก่ชีวิต ร่างกาย อนามัย เสรีภาพ ทรัพย์สิน หรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใด อาจเป็นการกระทำละเมิดซึ่ง คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เสียหาย แต่พระราชบัญญัติ ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย หลักเกณฑ์การปฏิบัติเกี่ยวกับความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มิได้บัญญัติ โดยชัดเจนให้องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญเป็นหน่วยงานของรัฐที่ต้องรับผิดตามกฎหมายดังกล่าว แต่อย่างใด จึงเป็นกรณีที่ควรศึกษาว่าจะนำบทบัญญัติในพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิด ของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มาใช้บังคับแก่กรณีความรับผิดทางละเมิดของคณะกรรมการตรวจเงิน แผ่นดินได้หรือไม่ อย่างไรพิเคราะห์จากผลการศึกษาแล้วเห็นว่า คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินต้องปฏิบัติหน้าที่ ตามที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2542 บัญญัติไว้ หากการกระทำในการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินก่อให้เกิดความเสียหาย แก่บุคคลใด ย่อมถือว่าคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินเป็นผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ตามความใน มาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 หน่วยงานที่ คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินสังกัดต้องเป็นผู้รับผิดในการกระทำละเมิดของคณะกรรมการ ตรวจเงินแผ่นดิน แต่เนื่องจากไม่มีความชัดเจนว่าคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินสังกัดหน่วยงาน ใด ผู้เขียนจึงมีความเห็นว่า คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินไม่อยู่ในสังกัดของสำนักงาน ตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งเป็น “หน่วยงานของรัฐ” ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติความรับผิด ทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 ดังนั้น กระทรวงการคลังจึงต้องเป็นหน่วยงานที่ต้องรับผิด ในผลแห่งการกระทำละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน โดยบุคคล ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำละเมิดของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินดังกล่าวมีสิทธิ ฟ้องกระทรวงการคลังให้เป็นผู้รับผิด ตามมาตรา 5 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติความรับผิด ทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 หรือยื่นคำขอให้กระทรวงการคลังให้พิจารณาชดใช้ค่าสินไหม ทดแทนสำหรับความเสียหายที่เกิดแก่ตนได้ ตามมาตรา 11 แห่งพระราชบัญญัติความรับผิด ทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539