ความคิดเห็นของเภสัชกรเจ้าของร้านยาและเจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยาในนครหลวงเวียงจันทน์ต่อกฎหมายที่บังคับใช้ในร้านยาของ สปป. ลาว The Drug-Store Pharmacists’ and Government Officers’ Opinions Regarding Laws Governing Drug Store in Lao PDR

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความคิดเห็นของเภสัชกรเจ้าของร้านยาและเจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยาที่มีต่อกฎหมายที่บังคับใช้ในร้านยาของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป. ลาว) ที่ใช้ในปี พ.ศ. 2559 ในนครหลวงเวียงจันทน์ จำนวน 123 ร้าน และเจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยาจำนวน 33 คน โดยใช้แบบสอบถาม ในประเด็น 3 ด้านคือ ด้านสถานที่ ด้านผลิตภัณฑ์ และด้านการให้บริการ และใช้การสนทนากลุ่มในกลุ่มเจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยา จำนวน 6 คน ในระหว่างเดือน กรกฎาคม – พฤศจิกายน 2559 พบว่า เภสัชกร ส่วนใหญ่ให้ความคิดเห็นสอดคล้องกับกฎหมาย คือ ด้านสถานที่ (98.4 %) ว่า การย้ายสถานที่ต้องได้รับอนุญาตก่อน ควรมีการป้องกันแสงแดดที่เพียงพอ และการจัดเก็บยาควรจัดตามหมวดหมู่หรือตามตัวอักษร ด้านผลิตภัณฑ์ (98.4 %) มีผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ และด้านการให้บริการ (94.3%) เห็นว่า เภสัชกรควรอยู่ตลอดเวลาทำการ ส่วนความคิดเห็นของเภสัชกรที่ต่างกับกฎหมายมากที่สุดคือ ด้านสถานที่ (8.1%) เห็นว่าไม่จำเป็นต้องมีที่สำหรับล้างมือและมีประตูกระจก ด้านผลิตภัณฑ์ (11.4%) ไม่เห็นด้วยที่ให้เก็บใบสั่งแพทย์จากผู้มารับบริการทุกครั้งที่มาซื้อยา และด้านการให้บริการ (15.5%) ควรให้สามารถใช้ใบประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมของตนเพื่อเปิดร้านยาให้บุคคลอื่นดำเนินการได้ ความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยาในการปฏิบัติงานควบคุมร้านยามีความเห็นสอดคล้องกับกฎหมายมากที่สุดคือ ด้านสถานที่ (75.8%) ให้ทำการยึดและปรับเมื่อพบผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับอนุญาต ด้านผลิตภัณฑ์ (87.9%) ให้ตักเตือนก่อนเมื่อมีการขายยาเกินบัญชีที่ได้รับอนุญาต และเภสัชกรไม่เก็บใบสั่งแพทย์ไว้เป็นหลักฐาน และ ด้านการให้บริการ (87.9%) ให้ตักเตือนเมื่อพบว่าเภสัชกรไม่ให้คำแนะนำในเวลาจ่ายยา ส่วนความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ที่ต่างจากกฎหมายกำหนดคือ ด้านสถานที่ (69.7%) ไม่เห็นด้วยที่กฎหมายสั่งปิดร้านยาที่ย้ายโดยไม่ได้รับอนุญาต ด้านผลิตภัณฑ์ (69.7%) ไม่เห็นด้วยที่กฎหมายให้ตักเตือนร้านยาที่มียาไม่ได้มาตรฐานหรือยาปลอม ให้สั่งปิดร้านยาที่ไม่มีใบซื้อขายยาที่ถูกต้อง ด้านการให้บริการ (39.4%) ไม่เห็นด้วยที่กฎหมายให้ตักเตือนเมื่อเภสัชกรไม่เขียนฉลากยาที่ครบถ้วนให้แก่ผู้มารับบริการ ในส่วนผลการสนทนาพบว่า ควรมีการแยกแยะระหว่างเภสัชกรและผู้ช่วยขายยาให้ผู้บริโภคสังเกตได้ง่าย และแม้ว่าจะมีผู้ช่วยขายยาแต่ไม่ควรอนุญาตให้ผู้ช่วยทำหน้าที่แทนเภสัชกรแต่ลำพัง เภสัชกรควรอยู่ปฏิบัติงานตลอดเวลาทำการ แต่เห็นควรให้เจ้าหน้าที่ควบคุมร้านยาตามกฎหมายสามารถปฏิบัติการในร้านยาและเป็นเจ้าของได้ และในการทำให้กฎหมายมีการบังคับใช้ได้จริงต้องดำเนินการไปในทิศทางเดียวกันตั้งแต่ระดับส่วนกลางจนถึงพื้นที่ จากผลการศึกษาดังกล่าวจึงควรให้มี การจัดตั้งสมาคมเภสัชกรที่จะควบคุมกำกับร้านยาด้วยกันเอง และการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ให้มีความเข้าใจในการตรวจประเมินร้านยา