“ลำโสม” ต้นกำเนิดลำสีพันดอน ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง “ลำโสม” ต้นกำเนิดลำสีพันดอนในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาวิจัยเรื่อง การขับลำในเขตภาคใต้ของประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบทางดนตรีของลำโสมและลำสีพันดอน 2) ศึกษาบทบาทหน้าที่ทางสังคมของหมอลำในเขตภาคใต้ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยดำเนินการวิจัยด้วยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาพบว่า ลำโสม เป็นทำนองลำที่มีความเก่าแก่ที่สุด ปัจจุบันเป็นเพียงการแสดงหนึ่งที่ใช้แสดงคั่นการลำชนิดอื่น ๆ กลอนลำเป็นลักษณะของคำประพันธ์ที่มีฉันทลักษณ์ สีสันเสียงในบทเพลงนี้ ได้จากเสียงของผู้ขับร้องและเสียงแคน การขับร้องมีการใช้เทคนิคต่าง ๆ บนทำนองหลักเพียงทำนองเดียว ท่วงทำนองค่อนข้างช้า ประโยคเพลงเป็นประโยคถาม-ตอบ ที่สอดรับกัน ทำให้ท่วงทำนองเพลงมีความไพเราะน่าฟังและชวนให้ติดตามอยู่ตลอดเวลา ในเวลาต่อมาลำโสมได้มีการพัฒนาไปเป็นลำสีพันดอน ลำสีพันดอนมีอัตราจังหวะความเร็วปานกลาง กระชับ เพื่อให้การสื่อสารเนื้อหาได้รวดเร็ว ท่วงทำนองมีการไล่เรียงจากเสียงสูงหรือเสียงระดับกลางลงมาสู่เสียงต่ำ ใช้แคนแปดในการบรรเลงประกอบการขับลำ จากสภาพสังคมที่เปลี่ยนไป ส่งผลให้ลำสีพันดอนได้รับความนิยมและกระจายตัวไปทั่วในขณะที่ลำโสมได้รับความนิยมลดน้อยลง ลำทั้งสองชนิดนี้ยังคงมีบทบาทหน้าที่ต่อสังคม 5 ด้านด้วยกัน ได้แก่ บทบาทหน้าที่ด้านความบันเทิง ด้านศาสนาและศีลธรรม ด้านการสื่อสาร ด้านการให้การศึกษา รวมถึงบทบาทในการสร้างเอกภาพทางการเมืองและความคิด