บทบาทของครูในการใช้คำถามเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมทักษะการพูด ของเด็กปฐมวัย

ชมพูพราว มิ่งมงคล; สยมพร ทองเนื้อดี; พิชญาดา  ดำแก้ว

ผู้แต่ง

ชมพูพราว มิ่งมงคล วิทยาลัยการศึกษาปฐมวัย สถาบันสารสาสน์เทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
สยมพร ทองเนื้อดี วิทยาลัยการศึกษาปฐมวัย สถาบันสารสาสน์เทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
พิชญาดา ดำแก้ว วิทยาลัยการศึกษาปฐมวัย สถาบันสารสาสน์เทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ

คำสำคัญ:

ทักษะการพูดเด็กปฐมวัย, การใช้คำถามของครู, สภาพแวดล้อมทางภาษา, การศึกษาปฐมวัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและสังเคราะห์แนวคิด ทฤษฎี และวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับบทบาทของครูในการใช้คำถามเพื่อส่งเสริมทักษะการพูดของเด็กปฐมวัย โดยบูรณาการพื้นฐานทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของฌ็อง เปียเจต์ ทฤษฎีสังคมวัฒนธรรมของเลฟ วีกอตสกี แนวคิดนั่งร้านทางภาษาของเจอโรม บรุนเนอร์ แนวคิดการเรียนรู้เชิงสืบเสาะ ตลอดจนแนวคิดเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมทางภาษาสำหรับเด็กปฐมวัย และการบูรณาการภาษา การคิด และอารมณ์ในกระบวนการเรียนรู้

การสังเคราะห์องค์ความรู้พบว่า การพัฒนาทักษะการพูดของเด็กปฐมวัยไม่ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางสรีรวิทยาเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างภาษา ประสบการณ์ การคิด และสภาวะอารมณ์ในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ โดยครูมีบทบาทสำคัญในฐานะผู้อำนวยความสะดวกทางภาษา ที่ใช้คำถามอย่างมีคุณภาพในการกระตุ้นการคิด การสำรวจ และการสื่อสารที่มีความหมาย บทความนี้ได้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับการใช้คำถามของครูใน 5 มิติ ได้แก่ (1) มิติการชวนคิดอย่างอ่อนโยน เพื่อเปิดพื้นที่การสำรวจ (2) มิติการสร้างวงสนทนา ให้อบอุ่นหนุนอารมณ์เชิงบวก (3) มิติการต่อยอดบทสนทนาอย่างใส่ใจ เพื่อพัฒนาการคิดระดับสูง (4) มิติของภาษาจากประสบการณ์รอบตัว ที่ช่วยเชื่อมโยงการเรียนรู้เชิงสืบเสาะ และ (5) มิติการเป็นแบบอย่างคำพูดสวยงาม ที่หล่อหลอมทักษะทางสังคมและอารมณ์ มิติเหล่านี้ช่วยเปลี่ยนห้องเรียนให้เป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิด การสื่อสาร และการพัฒนาทางอารมณ์อย่างบูรณาการ ส่งผลให้เด็กกล้าแสดงออก มีความมั่นใจ และพัฒนาทักษะการพูดอย่างสมบูรณ์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสู่การเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต

เอกสารอ้างอิง

กนกอร สังข์จันทร์, ทิพย์อักษร พุทธสริน, & กมลวรรณ สุคะโต. (2567). การจัดกิจกรรมเสริมประสบการณ์เรียนรู้เพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัยในศตวรรษที่ 21: ด้านทักษะการสื่อสารและความร่วมมือ. วารสารวิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (JRIS), 1(5), 27–41.

กนกอร ยังน้อย, อัญชลี ไสยวรรณ, & ประดิษฐา ภาษาประเทศ. (2565). การพัฒนาพฤติกรรมการสื่อสารของเด็กปฐมวัยโดยใช้การจัดประสบการณ์ตามแนวคิด 4-H ของโรงเรียนอนุบาลวัดพิชัยสงคราม จังหวัดสมุทรปราการ. สิกขา วารสารศึกษาศาสตร์, 9(2), 132–143.

จุฑามาศ พุทธิวรรณ, มาวัฎดะฮ์ สาและ, ปัญชญา แก้วมาลัยรัตน์, & ธนภรณ์ จรรยาขันติกุล. (2568). การพัฒนาทักษะด้านการพูดสำหรับเด็กปฐมวัยโดยใช้กิจกรรมเล่านิทานเป็นฐาน. วารสารการบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการศึกษา, 5(1).

เจนจิรา ทิมงาม, ดารารัตน์ อุทัยพยัคฆ์, & ศุภวรรณ์ เล็กวิไล. (2568). ผลการจัดกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์แบบร่วมมือประกอบปริศนาคำทายที่มีต่อความสามารถด้านการอ่านและเขียนของเด็กปฐมวัย โรงเรียนเทพรัตน์ จังหวัดชัยนาท. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 23(1).

นาตยา หกพันนา, สฤษดิ์ ศรีขาว, & นิราศ จันทรจิต. (2565). รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการสื่อสารและความฉลาดทางอารมณ์ของเด็กปฐมวัย. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(11).

นิฤมล วงค์อินพ่อ, & สถิรพร เชาวน์ชัย. (2565). การศึกษาสภาพและแนวทางการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(8), 306–321.

ลัดดา ประสพคำ, อรพรรณ บุตรกตัญญู, & ชลาธิป สมาหิโต. (ปีที่ไม่ระบุ). ผลของการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานที่มีต่อทักษะการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองของเด็กปฐมวัย. วารสารศึกษาศาสตร์ มสธ., 16(2), 13–29.

สาคร วุฒิศักดิ์ชัยกุล. (2566). ผลของการใช้ชุดนิทานอีสปร้อยกรองเพื่อส่งเสริมทักษะทางภาษาของเด็กอนุบาลปีที่ 3. วารสารการจัดการทางการศึกษาปฐมวัย, 4(1), 11–20.

ศุภวัฒน์ บุญนาดี, ชุลีพร นาหัวนิล, ปาริฉัตร ไชยเดช, พิชาญ ณ พัทลุง, & ยุรัตน์ดา สุขไชย. (2566). การจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning เพื่อส่งเสริมทักษะการสื่อสารสำหรับเด็กปฐมวัย. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 8(3).

ยุทธชัย ศิลาแลง. (2566). แนวทางการส่งเสริมการเรียนรู้ภาษาระยะแรกเริ่มสำหรับเด็กอนุบาล : การวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้างพหุระดับ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย). คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

แพรวพรรณ ม่วงแก้ว, & ปัทมาวดี เล่ห์มงคล. (2566). ผลการจัดกิจกรรมประกอบอาหารโดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านอาหารในเด็กปฐมวัย. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 10(1), 235–248.

Mermelshtine, R. (2017). Parent–child learning interactions: A review of the literature on scaffolding. British Journal of Educational Psychology, 87(2), 241–