การพัฒนาการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนของกลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้ายในเขตอำเภอเมืองจังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษากระบวนการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนเบื้องต้น 2.เพื่อพัฒนาการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนของกลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนในเขตอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่างคือ สมาชิกของกลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้ายในเขตอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิที่สนใจเข้ารับการถ่ายทอดองค์ความรู้และให้คำปรึกษาแนะนำ โดยเลือกแบบเจาะจงจำนวน 2 กลุ่ม คือกลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านเสี้ยวน้อยและกลุ่มทอผ้าไหมบ้านนาวังหมู่ที่ 10 เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (The depth interviews questionnaire) และการสนทนากลุ่มย่อย (Small group discussions) ผลการวิจัยพบว่าการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนของกลุ่มตัวอย่างทั้งสองกลุ่มมีวิธีการผลิตที่แตกต่างจากต้นแบบคือ การผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนโดยการนำผ้าฝ้ายที่ทอแล้วไปทำการย้อมโคลน โดยกลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านเสี้ยวน้อยนั้นนำโคลนที่อยู่ตามท้องไร่ท้องนาแล้วให้ควายไปนอนแล้วอุจจาระและปัจสาวะใส่ก่อนแล้วนำใบยูคาลิปตัสไปแช่ไว้หนึ่งคืนเพื่อให้การย้อมสีนั้นติดดี ส่วนกลุ่มทอผ้าไหมบ้านนาวังหมู่ที่ 10 จะทำการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนโดยการนำโคลนจากบ่อมากรองทำความสะอาดแล้วจึงนำผ้าที่ทอแล้วไปทำการหมักโคลน และการพัฒนาการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนนั้นเกิดจากการสร้างต้นแบบการย้อมของกลุ่มทอผ้าย้อมสีธรรมชาติหนองบัวแดง และทดลองกระบวนการผลิตต้นแบบของกลุ่มทอผ้าย้อมสีธรรมชาติหนองบัวแดง แล้วนำองค์ความรู้ในการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนต้นแบบมาพัฒนาให้กับกลุ่มตัวอย่าง หลังจากนั้นจึงทำการประเมินกระบวนการผลิตโดยวิธีการสนทนากลุ่มโดยผู้เชี่ยวชาญทางด้านการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนต้นแบบของอำเภอหนองบัวแดง ผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการย้อมจากมหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ และผู้เชี่ยวชาญทางด้านการย้อมและการทอจากชุมชน มาร่วมสนทนาและเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกับกลุ่มตัวอย่างทั้งสองกลุ่ม ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้ระหว่างกลุ่มต้นแบบ ผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการย้อมจากมหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ และผู้เชี่ยวชาญทางด้านการย้อมและการทอจากชุมชนสู่กลุ่มตัวอย่างทั้งสองกลุ่ม ส่งผลให้เกิดการพัฒนาการผลิตผ้าฝ้ายย้อมโคลนของกลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านเสี้ยวน้อยและกลุ่มทอผ้าไหมบ้านนาวังหมู่ที่ 10