มาตรการทางกฎหมายเพื่อคุ้มครองเกษตรกร กรณีศึกษาการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542
คำสำคัญ:
พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช, มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองเกษตรกรบทคัดย่อ
การวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุ ประสงค์เพื่อศึกษา ความจำเป็นในการขอแก้ไขและสภาพการบังคับใช้กฎหมายในปัจจุบัน ความขัดแย้งในประเด็นการขอแก้ไขฯ ทางเลือกและมาตรการที่ควรใช้ในการคุ้มครองเกษตรกร ผู้วิจัยทาการศึกษามาตรการในการคุ้มครองเกษตรกรเป็นกรณีศึกษาเฉพาะการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้ม ครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 โดยใช้วิธีการวิเคราะห์ เอกสาร การสังเกต และการสัมภาษณ์ระดับลึก ผลการวิจัยพบว่า 1) ความจำเป็นในการขอแก้ไขที่สำคัญคือเพื่อการเข้าเป็นภาคีของ The International Union for the Protection of New Varieties of Plants(UPOV) และเพื่อการปฏิรูประบบการเกษตรให้เป็นศูนย์กลางการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชของประเทศไทย 2)สภาพการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 พบว่า ปัจจุบันดำเนินการบังคับใช้กฎหมายได้เพียงบางส่วนคือในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพืชพันธุ์ใหม่ แต่ในส่วนการอนุรักษ์ และการคุ้มครองสิทธิ์ของนักปรับปรุงพันธุ์พืช ยังไม่มีการออกกฎระเบียบในการดาเนินการที่ชัดเจน 3)ความขัดแย้งในประเด็นการขอแก้ไขฯ เกิดจากการขยายสิทธิในการคุ้มครองของนักปรับปรุงพันธุ์พืชหรือบริษัทพันธุ์พืชมากขึ้น ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเกษตรกรและกลุ่มเกษตรกร มีข้อกังวลในเรื่อง การไม่สามารถเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกเอง หรือการกระทำผิดกฎหมายโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ และการแสวงหาประโยชน์ของนักลงทุนต่างชาติจากพันธุ์พืชพื้นเมืองที่เป็นมรดกสำคัญของชาติโดยไม่ได้รับการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม 4)ทางเลือกในการดำเนินการ ประกอบด้วย 3 ทางเลือกคือ การใช้ผลจากการประชาพิจารณ์เข้าสู่การบังคับใช้เป็นกฎหมายทันที, การกำหนดให้หน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องไปดำเนินการปรับปรุงร่วมกันก่อนเข้าสู่การบังคับใช้เป็นกฎหมาย, และ การยกเลิกการขอแก้ไขฯ แต่ให้มีการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 อย่างจริงจังควบคู่ไปกับการสร้างความรู้ ความเข้าใจ และความพร้อมในการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืชในอนาคต 5)มาตรการที่ควรใช้ในการคุ้มครองเกษตรกร ประกอบด้วย 4 มาตรการคือ การกาหนดหน่วยงานในการจัดทำบัญชีหรือข้อมูลรายชื่อพันธุ์พืชของไทยให้แล้วเสร็จโดยเร็ว, การกำหนดรูปแบบให้เกษตรกรหรือท้องถิ่นใช้ประโยชน์จากทรัพยากรพันธุ์พืชในท้องถิ่นควบคู่ไปกับการใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542, การสร้างกลไกติดตามเฝ้าระวังการจดทะเบียนการปรับปรุงพันธุ์พืชที่มีการใช้สารพันธุกรรมพันธุ์พืชของไทย, การสร้างความร่วมมือกับกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นแหล่งทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองทางการค้า
เอกสารอ้างอิง
___________.(2560 ข). ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. ...... กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
___________.(2560 ค). สรุปสาระสำคัญในร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. ...... กรุงเทพฯ:กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กองคุ้มครองพันธุ์พืช. (2542). พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
ธนพัฒน์ เล็กเกียรติขจร, อรรัมภา ไวยมุกข์ เอกพล ทรงประโคน และศิริศักดิ์ จึงถาวรรณ. (2556). มาตรการทางกฎหมายเพื่อการควบคุมการใช้สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาอย่างเป็นธรรมด้านเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตรของไทย. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 5(3), 149-180.
ธนิต ชังถาวร และคณะ. (2550). การศึกษาผลกระทบการที่ประเทศไทยจะเข้าร่วมเป็นสมาชิกอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ (อนุสัญญา UPOV). กรุงเทพฯ: รายงานการวิจัยเสนอกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
ธรรมสรณ์ ลิ้มประไพพงษ์. (2550). กฎหมายเกี่ยวกับความปลอดภัยทางชีวภาพของพืชดัดแปลงพันธุกรรมในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชากฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและเทคโนโลยีสารสนเทศ, มหาวิทยาลัยกรุงเทพ).
เบญจมาภรณ์ ว่องประชานุกูล รุ่งแสง กฤตยพงษ์ และภูมิ โชคเหมาะ. ( 2557). มาตรการทางกฎหมายในการให้ความคุ้มครองพืชสมุนไพรไทยเพื่อรองรับความตกลงว่าด้วยการทงทุนอาเซียน. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 7(2), 14-21.
วิฑูรย์ เลี่ยนจารูญ. (2560). การยกเลิกกฎหมายคุ้มครองพันธ์พืช 2542 และร่างกฎหมายใหม่ตามแนวทางUPOV 1991: ผลกระทบต่อเกษตรกรรายย่อยและทรัพยากรชีวภาพ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิชีววิถี.
วิวิธ วงศ์ทิพย์. (2557). แนวทางการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทย: ศึกษาเปรียบเทียบประเทศไทยกับประเทศอินเดีย. สุทธิปริทัศน์, 28(87), 323-344.
สงกรานต์ จิตรากร. (2552). สิทธิเกษตรกรเกี่ยวกับพันธุกรรมพืช. เอกสารประกอบการบรรยาย การประชุมวิชาการข้าวและธัญพืชเมืองหนาว ปี 2552 วันที่ 9-11 มิถุนายน 2552 ณ โรงแรมซีบรีซ จอมเทียน รีสอร์ท พัทยา ชลบุรี.
สมเกียรติ ตั้งกิจวาณิชย์ และคณะ. (2549). การมีส่วนร่วมของประชาชนและกลไกในการลดผลกระทบด้านลบจากการทาความตกลงการค้าเสรี. กรุงเทพฯ: รายงานการวิจัย เสนอต่อสานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สมชาย รัตนชื่อสกุล. (2557). สิทธิเกษตรกร: ผลกระทบจากร่างแก้ไขกฎหมายคุ้มครองพันธ์พืช. แก่นเกษตร, 42(2), 139-146.
สาคร ศรีมุข. (2558). การปฏิรูประบบการเกษตร: การพัฒนาศูนย์กลางการผลิตเมล็ดพันธ์. สานักวิชาการ สานักงานเลขาธิการวุฒิสภา, 5(19), 1- 24.
สุรวิช วรรณไกรโรจน์ และ คมขวัญ หนูฤทธิ์. (2551). โครงการศึกษาผลกระทบและมาตรการรองรับจากการที่ประเทศไทยจะเข้าร่วมเป็นภาคีสมาชิกอนุสัญญา UPOV 1991. กรุงเทพฯ: รายงานการวิจัยเสนอกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
สุรวิช วรรณไกรโรจน์. (2560). โครงการศึกษาวิจัยผลกระทบและข้อเสนอต่อการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา UPOV และการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: รายงานการวิจัยเสนอกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
Andrew Pallack. (2009). Crop Scientists Say Biotechnology Seed Companies Are Thwarting Research. N.Y. TIMES, Feb 20, 2009: B8.
Balakrishna Pisupati. (2012). The Biological Diversity Act 2002 & Biological Diversity Rule. India: National Biodiversity Authority. Retrieved July 13, 2017. From http://isp.unu.edu /news/2012/files/nagoyaprotocal/02_India.pdf.
Crucible Group. (1994). People, Plants, and Patent. Ottawa: International Development Research Centre.
FAO. (1989). Report of the Conference of FAO. Twenty-fifth Session. 11-29 November 1989. C 1989/REP.
Katharine A. Van Tassel. (2009). Genetically Modified Plants Used for Food, Risk Assessment and Uncertainty Principles: Does the Transition from Ignorance to Indeterminacy Trigger the need for Post-Market Surveillance?. 15 B.U.J. Sci. Tech. L. p.222.
Muller, R. (2006). The Farmers’ rights ProJects-Background Study 3: Farmers’ Rights in Peru- A Case Study. FNI Report 5/2006.
Ravi, S. B. (2007). Realization of Farmers’ Rights: Status and Key Issues. Informal International Consultation on Farmers’ Rights. 18-20 Sept. 2007, Lusaka, Zambia. P.27-28.
UPOV. (2006). International Convention for the Protection of New Varieties of Plants of December 2, 1991 as revised at Geneva on October 23, 1978 and on March 19, 1991. 31 p.
Visser, B. and N. Louwaars. (2007). Informal International Consultation on Farmers’ Rights. 18-20 September 2007. P 57-67.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในสถาบันฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
