การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนในโซ่อุปทานการปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่ กรณีศึกษาจังหวัดลพบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาต้นทุนและผลตอบแทนในโซ่อุปทานการปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่ กรณีศึกษาจังหวัดลพบุรี เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวมรวมข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้างและใช้การตรวจสอบแบบสามเส้าตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล ประชากรที่ใช้เลือกแบบเจาะจงเฉพาะที่เป็นเกษตรกรทำนาปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่ ในจังหวัดลพบุรี ได้แก่อำเภอเมือง อำเภอท่าวุ้ง และอำเภอบ้านหมี่

ผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่า เกษตรกรทั้งหมดมีพื้นที่ในการทำนาปลูกข้าวรวมกัน 135 ไร่ มีต้นทุนในการปลูกข้าว เฉลี่ยค่าใช้จ่ายรวมไร่ละ 4,838 บาท สำหรับผลตอบแทนในการปลูกข้าวพบว่า ในจำนวนพื้นที่ 135 ไร่ ได้ผลผลิตข้าวเปลือกรวมกัน 67.7 ตัน เฉลี่ยไร่ละ 0.5 ตันขายได้ในราคา 986,550 บาท เฉลี่ยตันละ 14,572 บาท ผลตอบแทนสุทธิ(กำไร) 333,360 บาท เฉลี่ยตันละ 4,924 บาท สำหรับต้นทุนในส่วนของการแปรรูปข้าวพบว่า มีค่าใช้จ่ายรวม 159,772 บาท เฉลี่ยตันละ 5,360 บาท ในส่วนของการบรรจุข้าวถุงนั้นพบว่า มีค่าใช้จ่ายรวม 431,955 บาท เฉลี่ยตันละ 14,500 บาท เมื่อพิจารณาในภาพรวมตั้งแต่การปลูกข้าว การแปรรูปข้าว จนถึงการจำหน่ายข้าวถุง พบว่า มีต้นทุนในการผลิตทั้งหมด 1,244,917 บาท เฉลี่ยตันละ 41,790 บาท ผลตอบแทนจากการจำหน่ายข้าวรวม 1,787,400 บาท เฉลี่ยตันละ 60,000 บาท ผลตอบแทน(กำไร)สุทธิ 542,483 บาท เฉลี่ยตันละ 18,210 บาท

ผลการวิจัยเชิงคุณภาพพบว่า ในสภาวการณ์ปัจจุบันเกษตรกรผันตัวเองมาเป็นผู้จัดการนากันเป็นส่วนมากซึ่งการเป็นผู้จัดการนานั้นหมายถึงการจ้างให้บุคคลอื่นมาทำนาแทนทั้งหมดหรือทำแทนบางส่วนโดยการเป็นผู้จัดการนานั้นมีข้อดีคือไม่ต้องแบกรับภาระเรื่องเครื่องมือต่างๆที่จำเป็นต้องใช้ในการทำนาปลูกข้าวนับตั้งแต่การจัดซื้อตลอดจนถึงการซ่อมบำรุง ซึ่งวิธีการทำนาแบบเป็นผู้จัดการนานี้จะทำให้สามารถทำนาได้รวดเร็วประหยัดทั้งแรงงานและเวลา แต่ข้อเสียก็มีคือค่าใช้จ่ายในการจ้างงานค่อนข้างสูง นอกจากนี้ยังพบว่าในฤดูการปลูกข้าวครั้งต่อไปเกษตรกรจำนวน 4 รายจะเลิกปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่ โดยให้เหตุผลว่า การทำนาในปัจจุบันชาวนาหันมาปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่กันมากทำให้ราคาข้าวที่เคยขายได้ในราคาสูงลดต่ำลงเนื่องจากมีผลผลิตออกมามาก ประกอบกับการถูกโรงสีกดราคาในการรับซื้อผลผลิต สำหรับในส่วนของการแปรรูปข้าวพบว่า มีข้าวขาวปะปนมากับข้าวไรซ์เบอร์รี่ทำให้เมื่อแปรรูปข้าวแล้วจะเห็นเมล็ดข้าวขาวชัดเจนปะปนอยู่กับข้าวไรซ์เบอร์รี่ ในส่วนของการบรรจุข้าวถุงนั้น พบว่า ราคาวัตถุดิบที่ใช้ในการบรรจุข้าว เช่น ถุงพลาสติก กระสอบและสติ๊กเกอร์มีราคาแพง นอกจากนี้ยังพบว่าข้อดีของการบรรจุข้าวแบบสุญญากาศคือเมล็ดข้าวจะถูกอัดแน่นทำให้แมลงและศัตรูข้าวสารไม่สามารถเจริญเติบโตได้