การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์สำหรับผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในศตวรรษที่ 21

Natta Rattanapanya; วริศนันท์ เดชปานประสงค์; มนูญพงศ์ ชัยพันธุ์

ผู้แต่ง

Natta Rattanapanya สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
วริศนันท์ เดชปานประสงค์ อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชาหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
มนูญพงศ์ ชัยพันธุ์ อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชาหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ

คำสำคัญ:

รูปแบบการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์, ผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายสำคัญ คือ การนำเสนอเทคนิคการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์สำหรับผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในศตวรรษที่ 21 ซึ่งได้จากการสังเคราะห์รูปแบบจัดการเรียนการสอน 3 แบบ คือ การเรียนการสอนแบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based learning: PBL) การเรียนการสอนแบบโครงงาน (Project-based learning) และ การเรียนการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry-based learning: 5Es) แล้วนำมากำหนดเป็นกระบวนการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่สอดคล้องกับศตวรรษที่ 21 สำหรับผู้เรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานซึ่งมี 9 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 สำรวจความสนใจของผู้เรียน ขั้นที่ 2 กำหนดประเด็นที่สนใจศึกษาขั้นที่ 3 กำหนดคำนิยามหรือคำอธิบายรายละเอียดของประเด็นที่ศึกษา ขั้นที่ 4 ศึกษาและเลือกวิธีการในการศึกษาประเด็นที่กำหนด ขั้นที่ 5 วางแผนการศึกษา ขั้นที่ 6 ดำเนินการศึกษาตามแผนที่กำหนดไว้ ขั้นที่ 7 วิเคราะห์และสรุปผลการศึกษา ขั้นที่ 8 นำเสนอผลการศึกษาต่อผู้เรียนทั้งชั้น และขั้นที่ 9 นำองค์ความรู้หรือประสบการณ์ไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาตนเองและสังคม

เอกสารอ้างอิง

กมลฉัตร กล่อมอิ่ม. (2560). การจัดการเรียนรู้แบบการใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based learning): รายวิชาการออกแบบและพัฒนาหลักสูตร สำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู. วารสารบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 11(2, พฤษภาคม – สิงหาคม 2560), 179-192.

คลังความรู้ SciMath. (2566). การสอนวิทย์แบบสร้างสรรค์ในศตวรรษที่ 21. สืบค้นจาก https://www.scimath.org/article-science/item/9607-21-9607.

ดิเรก วรรณเศียร. (2566). MACRO model: รูปแบบการจัดการเรียนรู้สำหรับศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต.

ทิศนา แขมมณี. (2556). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธนภัค แสงมุณี. (2566). การสอนแบบสืบเสาะความรู้ (5Es). สืบค้นจาก file:///C:/Users/User/ Downloads/84101600_1_20210404-210214.pdf.

ธีรพัฒน์ วงศ์คุ้มสิน และเฉลิมขวัญ สิงห์วี (2562). การสังเคราะห์การเรียนรู้แบบใช้โครงงานเป็นฐาน: บูรณาการความรู้จิตวิทยาชุมชนสู่การบริการสังคมสู่การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(1, มกราคม-มิถุนายน, 2562), 229-268.

ประสาท เนืองเฉลิม. (2558).จุดมุ่งหมายของการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในศตวรรษที่ 21.วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 9(4, ตุลาคม -ธันวาคม, 2558), 136-154

พระพันธวัฒน์ ธมฺมวฑฺฒโน (ภูมิรัง) และ วิทยา ทองดี. (2565). การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem–based Learning). วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(1, มกราคม-เมษายน , 2565), 967-976.

ไพศาล สุวรรณน้อย. (2563).การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem–based Learning: PBL). ขอนแก่น: สถาบันพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ฝ่ายวิชาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ภัทรภร พิกุลขวัญ, นริยกูิอิโน๊ะอูเอะ และจีระวรรณ เกษสิงห์ (2565). เป้าหมายการเรียนวิทยาศาสตร์ และวิธีการพัฒนาทักษะเชิงพฤติกรรมในชั้นเรียนวิทยาศาสตร์์: ทัศนะของครูระดับประถมศึกษาตอนปลาย.วารสารศึกษาศาสตร์ มสธ, 15(1, มกราคม – มิถุนายน, 2565), 100-114.

วัชรินทร์ โพธิ์เงิน พรจิต ประทุมสุวรรณ และ สันติ หุตะมาน. (2566). การจัดการเรียนการสอนแบบโครงงาน. กรุงเทพฯ: ภาควิชาครุศาสตร์เครื่องกล คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.

ศิรดา วิชาชัย. (2560). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ทางการเรียนวิทยาศาสตร์แบบซิปปาโมเดล เรื่อง แรงโน้มถ่วงของโลก ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3. กรุงเทพฯ : โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์.

ศูนย์ประกันคุณภาพการศึกษา มจพ. (2558). การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน.วารสาร News ข่าว ประกันคุณภาพการศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 334 (เมษายน 2558)

สุริยา ฟองเกิด. (2560). สรุปความรู้การจัดการเรียนการสอนแบบ PBL ชลบุรี: วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี.

สุริยา สาแก้ว. (2566). เทคนิคการสอนแบบ PBL. สืบค้นจาก ss.esdc.go.th/thaksa-kar-ni-the-sk/ thekhnikh-kar-sxn-baeb-pbl.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2558). การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย สพฐ. (2566). แนวทางการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สืบค้นจาก https://webs.rmutl.ac.th/assets/upload/files/2016/ 09/20160908101755_518.

อัญชลี ทองเอม. (2561). การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเพื่อพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 8(3), 185-199.

เอกชัย บุญอาจ. (2566). การจัดการเรียนการสอนแบบโครงงาน. สืบค้นจาก https://www.gotoknow.org/posts/436015.

Budnitz, N. (2003). What do We Mean by Inquiry?. Retrieved from http://www.biology.duke.edu/cibl/inquiry/what_is_inquiry.htm

Hogan, K. & Berkowitz, A.R.. (2000). Teachers as Inquiry Learners. Journal of Science Teacher Education, 11(1), 1-25.

Wu H. & Hsieh, C. (2006). Developing Sixth Grades Inquiry Skills to Construct Explanations in Inquiry-Based Learning Environment. International Journal of Science Education, 28(11), 1289-1313.