การเกื้อหนุนของครอบครัวต่อผู้สูงอายุในประเทศไทย
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, ครอบครัว, การเกื้อหนุนระหว่างผู้สูงอายุ, การเกื้อหนุนของครอบครัวบทคัดย่อ
การสูงวัยของประชากรเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลกในรอบทศวรรษนี้ การเติบโตของชุมชนเมืองและ การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจส่งผลให้วิถีการดำเนินชีวิต การอพยพย้ายงานของบุตรหลาน ทำให้โครงสร้างทางสังคมเปลี่ยนแปลงไป ลักษณะของครอบครัวขยายที่อยู่รวมกันกันหลายคนเปลี่ยนเป็นครอบครัวเดี่ยวที่มีเพียงพ่อแม่ลูก กิจกรรมในครอบครัวน้อยลง ส่งผลให้ผู้สูงอายุต้องอยู่เพียงลำพัง สัมพันธภาพในครอบครัวลดลง ขาดการดูแลอาใจใส่จากบุตรหลานและครอบครัวทั้งด้านร่างกาย จิตใจอารมณ์ สังคมและเศรษฐกิจ แม้ว่า ประเทศไทยจะมีนโยบายและยุทธศาสตร์รวมทั้งแผนระยะยาวแห่งชาติสำหรับผู้สูงอายุในการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ออกกฎหมายและระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการพัฒนาศักยภาพและสุขภาพผู้สูงอายุ และสร้างหลักประกันสำหรับการบริการสุขภาพ และให้การสงเคราะห์แก่ผู้สูงอายุ ขยายบริการพื้นฐานและสวัสดิการด้านสุขภาพอนามัย มีระบบของรัฐในการดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชน ศูนย์สุขภาพชุมชน สถานีอนามัย และเพิ่มจำนวนอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน แล้วก็ตาม แต่ก็ยังไม่ทั่วถึง เท่าเทียม เพียงพอ และสม่ำเสมอในการดูแลผู้สูงอายุอย่างแท้จริง
ครอบครัว ถือว่าเป็นระบบการเกื้อหนุนหลักและสำคัญในการตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุในการดำเนินชีวิตประจำวัน การสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างกันในครอบครัว จะทำให้ผู้สูงอายุได้รับความสุขอย่างแท้จริงและยังเป็นการแสดงออกถึงความรักความผูกพันทางใจของบุตรหลานอีกทั้งเป็นโอกาสที่บุตรหลานได้เกื้อหนุนและดูแลผู้สูงอายุที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความกตัญญูกตเวทีต่อบุพการีอีกด้วย ดังนั้น รัฐบาลควรให้ความสำคัญและสนับสนุนให้ครอบครัวและทุกภาคส่วนร่วมกันดูแลผู้สูงอายุอย่างจริงจังอย่างต่อเนื่อง
คำสำคัญ : ผู้สูงอายุ การเกื้อหนุนระหว่างผู้สูงอายุ การเกื้อหนุนของครอบครัว
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). รายงานผู้สูงอายุประจำปี พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
จอห์น โนเดล, นภาพร ชโยวรรณ และวิพรรณ ประจวบเหมาะ. (2564). ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงทางประชากรต่อการอยู่ดีมีสุขของผู้สูงอายุในประเทศไทย ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงทางประชากรของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทยและสำนักงานภาคพื้นเอเซียและแปซิฟิค.
จอห์น โนเดล และนภาพร ชโยวรรณ. (2552). การสูงอายุทางประชากรและการอยู่ดีมีสุขของผู้สูงอายุในประเทศไทย: แนวโน้มในอดีต สถานการณ์ปัจจุบันและความท้าทายในอนาคต. กรุงเทพฯ: กองทุนประชากร แห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทยและสำนักงานภาคพื้นเอเซียและแปซิฟิค.
จิราพร ชมพิกุล, ปราณี สุทธิสุคนธ, เกรียงศักดิ์ ซื่อเลื่อม, และ ดุษณี ดํามี. (2552). สัมพันธภาพในครอบครัวไทย. นครปฐม: สถาบันพัฒนาการสาธารณสุขอาเซียน มหาวิทยาลัยมหิดล
ชลธิชา อัศวนิรันดร และวิราภรณ์ โพธิศิริ. (2558). การแลกเปลี่ยนการเกื้อหนุนระหว่างผู้สูงอายุกับบุตรในประเทศ. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์. 41 (1), 105-120.
เบญจลักษณ์ อัครพสุชาติ. (2550). บทบาทในการดูแลผู้สูงอายุของผู้ดูแลในเขตเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์.(วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์).
พรทิพย์ มาลาธรรม, จิราพร คงเอี่ม และประคอง อินทรสมบัติ. (2552). ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนจากครอบครัวและแรงสนับสนุนจากเพื่อนกับความพึงพอใจในชีวิตของผู้สูงอายุในชนบท. รามาธิบดีพยาบาลสาร, 15 (3), 431-448.
พรรณทิพย์ ศิริวรรณบุศย์. (2545). การศึกษารูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมของคนไทยกับกระบวนการทางสังคมประกิตของครอบครัวในปัจจุบันที่เอื้อต่อการพัฒนาประเทศ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พรรณี สมเทศน์. (2552). การดูแลผู้สูงอายุในระดับครอบครัวกรณีศึกษาบ้านนาศรีดงเค็ง ตำบลสะอาด อำเภอ น้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย).
รติพร ถึงฝั่ง และสุพรรณี ไชยอำพร. (2560). การเกื้อหนุนทางสังคมของผู้สูงอายุในบริบทชุมชนเมือง: กรณีศึกษาชุมชนที่มีพื้นฐานความสัมพันธ์ทางเครือญาติและชุมชนที่มีพื้นฐานความสัมพันธ์หลากหลาย. วารสารพัฒนาสังคม. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์. 19 (2), 1-10.
รุจา ภู่ไพบูลย์, ระพีพรรณ คำหอม, ดารุณี จงอุดมการณ์, จินตนา วัชรสินธุ์, ถวัลย์ เนียมทรัพย์, เดชาวุธ นิตยสุทธิ, สาวิตรี ทยานศิลป์, วรรณี เตียวอิศเรศ, จิตตินันท์ เดชะคุปต์, ทิพาภรณ์ โพธิถวิล, อัจฉรียา ปทุมวัน, นิทัศน์ ภัทรโยธิน. (2562). การศึกษาครอบครัวไทยแบบบูรณาการตามวงจรชีวิตครอบครัว. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และมหาวิทยาลัยมหิดล.
วริสรา ลุวีระ (2564). แนวคิดหลักในเวชศาสตร์ครอบครัว. (พิมพ์ครั้งที่ 5). ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัย ขอนแก่น.
ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, เล็ก คำหอม, และระพีพรรณ คำหอม. (2541). การพัฒนาสถาบันครอบครัว: ปัจจัยสำคัญในการเกื้อหนุนผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: เจปริ้นซ์การพิมพ์.
ศศิพัฒน์ ยอดเพชร. (2549). ผู้ดูแลผู้สูงอายุในครอบครัว.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศรีทับทิม พานิชพันธ์. (2527). สัมพันธภาพที่ดีในครอบครัว. ในการจัดสวัสดิการครอบครัวเด็กและอื่นๆ.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมศักดิ์ ศรีสันติสุข. (2552). สังคมวิทยาสุขภาพ: มิติทางสังคมและวัฒนธรรม. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัย ขอนแก่น.
สุธรรม นันทมงคลชัย.(2564). ครอบครัวกับการส่งเสริมสุขภาพผู้สุงอายุ. กรุงเทพฯ: อิโมชั่น อาร์ต.
สำนักทะเบียนกลาง กระทรวงมหาดไทย. (2566). สถิติประชากรผู้สูงอายุทั้งประเทศ ปี 2566. สืบค้นจาก https://www.bora.dopa.go.th.
อมรรัตน์ อภินันท์มหกุล และทัศนีย์ สติมานนท์. (2564). การทำหน้าที่ของครัวเรือนไทย ภายใต้บริบทสังคมสูงวัย. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
อัญชิษฐฐา ศิริคำเพ็ง และภักดี โพธิ์สิงห์. (2560). การดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิงในยุคประเทศไทย 4.0. วารสารวิชาการธรรมทรรศน.. 17(3), 235-243.
Aldersey, H. M, Turnbull, A.P, & Turnbull H. (2016). Family support in Kinshasa, Democratic Republic of the Congo. J Pol Pract Intellect Disabil, 13(1), 23-32.
Carrascosa, L. L. (2015). Ageing population and family support in Spain. J Comp Fam tud., 46 (4), 499-516.
Czaja, S.J, Moxley J.H, & Rogers, WA. (2021). Social Support, Isolation, Loneliness, and Health among Older Adults in the PRISM Randomized Controlled Trial. Frontier in Psychology. 12:728658. Retrieved from doi: 10.3389/fpsyg.2021.728658
Domenech-Abella, J., Mundo, J.,& Haro, J. M. (2019). Anxiety, depression, loneliness and social network in the elderly: longitudinal associations from The Irish Longitudinal Study on Ageing (TILDA). .Journal of Affective Disorders, 246, 82–88. Retrieved from doi10.1016/j.jad.2018.12.043:
Donovan, N. J., & Blazer, D. (2020). Social isolation and loneliness in older adults: Review and commentary of a national academies report. The American Journal Geriatric Psychiatry, 28, 1233–1244. Retrieved from doi: 10.1016/j.jagp.2020.08.005
Friedman, M. M. (1998). Family nursing: Research, theory, and practice (4th ed.). Stamford, CT:Appleton & Lange.
Komjakraphan, P, Isalamalai, S. A, Boonyasopun U, Schneider J.K. (2009). Development of the Thai Family Support Scale for Elderly Parents (TFSS-EP). Pacific Rim Int J Nurs Res,13 (2), 118-132.
Knodel, J., & Nguyen, M.D. (2015). Grandparents and Grandchildren: Care and support in Myanmar, Thailand and Vietnam. Aging and Society, 35 (9), 1960-1988. Retrieved from
Doi:10.1017/S0144686X 140000786.
Lamberton L, Devaney J, & Bunting L. (2016). New challenges in family support: the use of
digital technology in supporting parents. Child Abuse Rev., 25(5), 359-372
Lijian, W., Liu, Y., Xiaodong., D., & Xiuliang., D. (2020). Family Support, Multidimensional Health,
and Living Satisfaction among the Elderly: A Case from Shaanxi Province, China, International Journal of Environmental Research Public Health, 17(22), 8434 Retrieved from DOI:10.3390/ijerph17228434.
Lowenstein, A., & Katz, R. (2010). Family and Age in a Global Perspective. In D. Dale & P. Chris (Eds.), The SAGE Handbook of Social Gerontology (pp.190-201). Thousand Osks: Sage.
Mohammad., Abbas Uddin, & Anowarul., Jalal Bhuiyan. (2019). Development of the family support scale for elderly people. Moj Gerontology & Geriatrics, 4 (1), 17-20.
Ni Putu Kamaryati, & Porntip Malathum. (2020). Family Support: A Concept Analysis, Pacific Rim Int J Nurs Res, 24(3), 403-411.
Prapaipanich, N. & Tangtammaruk, P. (2021). An exploratory study of the subjective well-beingof people who provide care for family members. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 21(2), 338-345.
Shu Z, Xiao J, Dai X, Han Y, & Liu, Y. (2021). Effect of family upward intergenerational support
on the health of rural elderly in China: Evidence from Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey. PLoS ONE 16(6): e0253131. Retrieved from https://doi.org/10.1371/ journal.pone. 0253131.
Tomini, F, Groot, W, & Tomini, S, M. (2016). Informal care and gifts to and from older people in Europe: the interlinks between giving and receiving. BMC Health Serv Res.; 16, 603-613.
Turner. J., H. (1986). The Structure of Sociologycal Theory. (4 thed.). Homewood, IL: The Dorsey
L, Di X, & Dai X. (2020). Family Support, Multidimensional Health, and Living Satisfaction among the Elderly: A Case from Shanxi Province, China. International Journal Environmental Research and Public Health, 17 (22), 8434. Retrieved from doi:10.3390/ijerph17228434
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในสถาบันฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
