ก้าวข้ามวิกฤติ: การพัฒนาระบบสื่อสารสาธารณภัยเชิงบูรณาการของกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
การจัดการสาธารณภัยเชิงบูรณาการ, การสื่อสารในภาวะวิกฤติ, ภาคอุตสาหกรรม, การมีส่วนร่วมของประชาชน, อาคารถล่ม พ.ศ. 2568บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการจัดการสาธารณภัยและการสื่อสารในภาวะวิกฤติของกรุงเทพมหานคร 2) วิเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดีจากภาคอุตสาหกรรม และ 3) พัฒนาแนวทางการสื่อสาร สาธารณภัยเชิงบูรณาการ โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษาเหตุการณ์อาคารถล่ม พ.ศ. 2568 เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 16 คน ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพการจัดการสาธารณภัยและการสื่อสารในภาวะวิกฤติของกรุงเทพมหานคร ประสบปัญหาการขาดเอกภาพในการบัญชาการ การสื่อสารที่ล่าช้าและขัดแย้ง การเตรียมความพร้อมไม่เพียงพอ และการขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน 2) แนวปฏิบัติที่ดีจากภาคอุตสาหกรรมมีจุดแข็งในระบบบัญชาการแบบรวมศูนย์ การใช้เทคโนโลยีบูรณาการ การพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง และวัฒนธรรมความปลอดภัยที่เข้มแข็ง 3) แนวทางการสื่อสารสาธารณภัยเชิงบูรณาการ 6 มิติ ได้แก่ การปฏิรูประบบบัญชาการ พัฒนาระบบสื่อสารแบบบูรณาการ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน นำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ พัฒนาบุคลากรเฉพาะทาง และปรับปรุงกฎหมายเพื่อความโปร่งใส ข้อเสนอใหม่ทางวิชาการคือกรอบแนวคิด “Adaptive Cross-sector Integration Model” ที่ประยุกต์แนวปฏิบัติจากภาคอุตสาหกรรมมาปรับใช้กับบริบทเมืองหลวง การพัฒนา “Integrated Crisis Communication Platform” ที่เป็น Single Source of Truth และแนวคิด “Community-centered Resilience Building” ที่ให้ชุมชนเป็นเจ้าของระบบจัดการภัยพิบัติ ผลการวิจัยนี้จะเป็นแนวทางในการยกระดับความสามารถการจัดการภัยพิบัติของกรุงเทพมหานครให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2564). แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2570. https://ndwc.disaster.go.th/ndwc/cms/2744?id=44525
กรมโยธาธิการและผังเมือง. (2566). รายงานการสำรวจความเสี่ยงอาคารสูงในกรุงเทพมหานคร. กรมโยธาธิการและผังเมือง.
กรมทรัพยากรธรณี. (2565). รายงานการศึกษารอยเลื่อนมีพลังในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมทรัพยากรธรณี.
ธนชาติ นุ่มนนท์. (2562). การประยุกต์ใช้ระบบบัญชาการเหตุการณ์ (ICS) ในการจัดการสาธารณภัยของประเทศไทย: ความท้าทายและโอกาส. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง, 4(1), 55-68.
สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร. (2567). รายงานสถิติเหตุเพลิงไหม้ในกรุงเทพมหานคร ปี พ.ศ. 2566. https://data.bangkok.go.th/organization/19000000?organization=19000000&_groups_limit=0&groups=garbageindist&license_id= License+not+specified
Coombs, W. T. (2007). Protecting organization reputations during a crisis: The development and application of situational crisis communication theory. Corporate Reputation Review, 10(3), 163-176.
Coombs, W. T. (2019). Ongoing crisis communication: Planning, managing, and responding (5th ed.). SAGE Publications.
Deniz, T., Taşan-Kok, T. B. T., & Eraydın, A. (2023). Coordination analysis in disaster management: A qualitative approach in Türkiye. International Journal of Disaster Risk Reduction, 111, 104672. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.104672
Galanti, L., et al. (2024). Placing engineering in the earthquake response and the survival chain. Nature Communications, 15, Article 4298. https://doi.org/10.1038/s41467-024-48624-3
Kapucu, N., & Garayev, V. (2016). Structure and network performance: Horizontal and vertical networks in emergency management. Administration & Society, 48(8), 931-961.
Li, Y., & Liu, Q. (2023). Inter-organizational collaboration networks in disaster management: A systematic review. International Journal of Disaster Risk Reduction, 85, 103487.
Oh, O., Agrawal, M., & Rao, H. R. (2013). Community intelligence and social media services: A rumor theoretic analysis of tweets during social crises. MIS Quarterly, 37(2), 407-426.
Pelling, M. (2011). Adaptation to climate change: From resilience to transformation. Routledge.
Reynolds, B., & Seeger, M. W. (2005). Crisis and emergency risk communication as an integrative model. Journal of Health Communication, 10(1), 43-55.
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015-2030. UNDRR.
Vermiglio, C., Noto, G., Bolívar, M. P. R., & Zarone, V. (2022). Disaster management and emerging technologies: A performance-based perspective. Meditari Accountancy Research, 30(4), 1093-1117.
World Bank & Royal Thai Government. (2012). Thai flood 2011: Rapid assessment for resilient recovery and reconstruction planning. World Bank.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE Publications.
Yu, X., Hu, X., Song, Y., Xu, S., Li, X., Song, X., ... & Wang, F. (2024). Intelligent assessment of building damage of 2023 Turkey-Syria Earthquake by multiple remote sensing approaches. NPJ Natural Hazards, 1(1), 3. https://doi.org/10.1038/s44304-024-00003-0
U.S. Geological Survey. (2024). Plan to coordinate post-earthquake investigations supported by the National Earthquake Hazards Reduction Program (NEHRP). U.S. Department of the Interior. https://pubs.usgs.gov/publication/cir1542
United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR). (2024). Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction (GAR 2024). United Nations. https://www.undrr.org/gar
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการ วิจัย และนวัตกรรม มสธ. (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
