บทบาทของวัดกับการอนุรักษ์ศิลปะต้องลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่ หมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

วิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาศิลปะลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไตหมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน 2) ศึกษากระบวนการการอนุรักษ์ศิลปะต้องลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไต หมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน และ 3) วิเคราะห์บทบาทของวัดกับการอนุรักษ์ศิลปะต้องลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไตหมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 คน และนำมาวิเคราะห์พร้อมกับนำเสนอในเชิงพรรณนา

          ผลการวิจัยพบว่า

          1) ประวัติความเป็นมาศิลปะลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไตหมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า ชุมชนชาวไตหมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นชุมชนชาวไตขนาดกลาง ตั้งอยู่ในพื้นที่หุบเขาที่อุดมสมบูรณ์ มีการรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและศิลปะท้องถิ่นไว้ได้อย่างเข้มแข็ง ได้แก่ ศิลปะลายฉลุสังกะสีไต เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงอัตลักษณ์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตของชุมชนไตได้อย่างลึกซึ้ง

          2) กระบวนการการอนุรักษ์ศิลปะต้องลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไต หมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า กระบวนการอนุรักษ์ที่สมบูรณ์เริ่มต้นตั้งแต่การเก็บข้อมูล การประเมินสภาพ ไปจนถึงการวางแผนบูรณะและถ่ายทอดองค์ความรู้สู่คนรุ่นหลัง การประยุกต์ศิลปะลายฉลุสังกะสีเข้ากับรูปแบบการออกแบบร่วมสมัยหรือการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ก็จะยิ่งช่วยให้วัฒนธรรมนี้คงอยู่คู่กับชุมชนอย่างเข้มแข็งและยั่งยืนในอนาคต

          3) บทบาทของวัดกับการอนุรักษ์ศิลปะต้องลายฉลุสังกะสีของกลุ่มชาติพันธุ์ไตหมู่บ้านต่อแพ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า บทบาทของวัดในประเด็นต่างๆ 1) บทบาทในการถ่ายทอดและฟื้นฟู 2) บทบาทด้านการอนุรักษ์รักษา 3) บทบาทดูแลจัดเก็บ 4) บทบาทคุ้มครองป้องกัน 5) บทบาทการใช้ประโยชน์และบริการชุมชน รูปแบบลวดลาย ซึ่งกลายเป็นภูมิปัญญาที่ถูกสั่งสมมายาวนาน