รูปแบบการบริหารงานวิชาการของสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ในจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง
คำสำคัญ:
รูปแบบ, การบริหารงานวิชาการ, สำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี, จังหวัดภาคเหนือตอนล่างบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการ 2) เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการ และ 3) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารงานวิชาการของสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ในจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง การวิจัยนี้แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูป/คน ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 2 สร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป/คน โดยการจัดการสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม และใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 3 ประเมินรูปแบบ จากผู้ให้ข้อมูลคือ ผู้อำนวยการสำนักเรียน ในจังหวัด จำนวน 10 รูป/คน จำนวน 3 จังหวัด คือ จังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดพิจิตร และจังหวัดนครสวรรค์ เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบประเมินที่ถามความเหมาะสมใน 4 ด้าน คือ โดยประเมินความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นได้ในการปฏิบัติ และประโยชน์ สถิติที่ใช้คือค่าความถี่และค่าร้อยละ
ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพการบริหารงานวิชาการของสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ในจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง พบว่า 1. ด้านหลักสูตร เป็นหลักสูตร ตามนโยบายของแม่กองสนามหลวง 2. ด้านกิจกรรมการเรียนการสอน เป็นไปตามนโยบายของสำนักเรียน 3. ด้านผู้สอน เป็นภาระหน้าที่ของอาจารย์ใหญ่จะเป็นผู้นำเสนอรายงานต่อเจ้าสำนักเรียน 4. ด้านปัจจัยสนับสนุนการเรียนการสอน งบประมาณที่รัฐบาลจัดสรรให้กับสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลียังมีน้อยมากควรให้การสนับสนุนงบประมาณมากขึ้น 5. ด้านการวัดผลประเมินผล ทางแม่กองบาลีสนามหลวง จะพิจารณาคัดเลือกคณะกรรมการควบคุมการสอบบาลีทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค กำหนดวันเวลา/เดือน/ปี สถานที่สอบให้เป็นไปตามกฎระเบียบ 2) ผลการสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการ พบว่า ได้รูปแบบ 5 ด้านประกอบด้วย 1.รูปแบบด้านหลักสูตร 2.รูปแบบด้านกิจกรรมการเรียนการสอน 3. รูปแบบด้านผู้สอน 4. รูปแบบด้านปัจจัยสนับสนุนการเรียนการสอน และ 5. รูปแบบด้านการวัดและประเมินผล 3) ผลการประเมินรูปแบบ พบว่า ผลการประเมินทั้ง 4 ด้าน ทั้ง 5 รูปแบบ ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). หลักการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) (พ.ศ. 2553) พร้อมกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์.
ธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตโต). (2555). พุทธธรรมฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ในโอกาสพุทธธรรมประดิษฐาน 26 ศตวรรษกาล). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูปริยัติธรรมากร ฐานวโร (ทิพมาลา). (2558). สภาพการจัดการเรียนการสอนของครูสอนบาลี ในสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี จังหวัดร้อยเอ็ด. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด.
พระมหานิกร ฐานุตฺตโร (ศรีราช). (2561). ประสิทธิผลการพัฒนาการจัดการศึกษาของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกบาลีในเขตปกครองคณะสงฆ์ภาค 15. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการเชิงพุทธ. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาศักรินทร์ ศศพินทุรักษ์. (2515). หลักควรจำบาลีไวยากรณ์. กรุงเทพมหานคร: เลี่ยงเซียงจงเจริญ.
พระมหาสมพงษ์ เกษานุช และคณะ. (2561). รูปแบบพัฒนาการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรมและแผนกบาลี ของสำนักศาสนศึกษาในเขตปกครองคณะสงฆ์ภาค 8. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 18(1), 1-12.
พระมหาสุข สุขวีโร (มีนุช). (2550). ความสนใจต่อการศึกษาพระปริยัติธรรมของพระสงฆ์ : ศึกษากรณีพระนิสิตมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
มงคลชัย ศรีสะอาด. (2555). รูปแบบการบริหารงานสำนักเรียนพระปริยัติธรรม แผนกธรรม-แผนกบาลี. ใน รายงารวิจัย. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักเรียนพระปริยัติธรรม วัดพระธรรมกาย. (2558). ธรรมบทภาค 8 แปลโดยพยัญชนะ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเชียงเพียรเพื่อพุทธศาสน์.
อินถา ศิริวรรณ และนิเวศน์ วงศ์สุวรรณ. (2558). การศึกษาแนวทางพัฒนาการศึกษาของคณะสงฆ์. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 2(2), 10-23.
