ปรอ จุม เรือง เพรง แขมร์ (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ): ภาพแทนธรรมชาติ ในนิทานพื้นบ้านเขมร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพแทนธรรมชาติในนิทานพื้นบ้านเขมร         ฉบับแปลภาษาไทยที่ตีพิมพ์เผยแพร่โดยคณะที่ปรึกษาด้านวัฒนธรรมเขมร พ.ศ. 2540 โดยศึกษาการวิจัยเชิงเอกสาร ผ่านข้อมูลนิทานพื้นบ้านเขมรจำนวน 8 เรื่อง ได้แก่ 1) กรุงอุดงค์    2) เจ้าที่น้ำและเจ้าที่ภูเขา 3) ภูเขาพนมโดนเปญ 4) แร้งหลอกช้างเผือก 5) จระเข้กับคนขับเกวียน 6) เจ้าพ่อหัวโล้น 7) ต้นกล้วยตานีกับต้นหนาด และ 8) ต้นหมากและต้นพลู ทั้งนี้ ผู้วิจัยได้ใช้แนวคิดภาพแทนในการศึกษาภาพแทนธรรมชาติที่ปรากฏในตัวบทนิทานพื้นบ้านเขมร ผลการวิจัยพบว่า ภาพแทนธรรมชาติที่ปรากฏมี 3 ประเด็นหลัก คือ 1) ภาพแทนธรรมชาติในฐานะเป็นความจริงโลกพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์อันเป็นสัญลักษณ์ของจักรวาลทัศน์ สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะภูมิประเทศ แหล่งน้ำ ภูเขา บึง แม่น้ำ และระบบความคิด ความเชื่อดั้งเดิม และการดำรงชีวิตของคนเขมร 2) ภาพแทนธรรมชาติในฐานะเป็นผู้ให้ความรู้และอาหาร สะท้อนให้เห็นถึงพื้นที่ความผูกพันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติในฐานะครูและผู้ให้ และ 3) ภาพแทนธรรมชาติในฐานะเป็นผู้สอนศีลธรรมและจริยธรรม สะท้อนให้เห็นถึงระบบความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การพึ่งพาอาศัยและการอยู่ร่วมกัน จากการวิเคราะห์ภาพแทนธรรมชาติในนิทานพื้นบ้านเขมร แสดงให้เห็นถึงรูปแบบภาพแทนธรรมชาติที่ปรากฏในตัวบทนิทานพื้นบ้านเขมร เป็นการเรียนรู้และการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติอย่างถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน ซึ่งสะท้อนผ่านเรื่องเล่าชาวนา ชาวไร่ ในรูปแบบของนิทาน โดยได้หยิบยกมาเล่าสู่กันฟังผ่านมุขปาฐะจากอดีตจนถึงปัจจุบัน