การสร้างสรรค์ผลงานข้าวของแผ่นดินโดยใช้ศิลปะสื่อประสม
คำสำคัญ:
ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น, การจัดวางงานศิลปะบนพื้นที่ทำนา, การสร้างสรรค์ศิลปะสื่อประสมบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลการทำนาของชาวนา สร้างสรรค์และเผยแพร่ผลงานศิลปะบนพื้นที่ทำนา ตำบลสวายจีก อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ เพื่อให้สังคมเห็นคุณค่าของชาวนาจังหวัดบุรีรัมย์ และชาวนาทุกท้องถิ่นของไทย งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือเอกสารข้อมูลเกี่ยวกับการทำนาของชาวนา วิถีชีวิตของชาวนาไทย และทฤษฎีศิลปะร่วมสมัย ในรูปแบบของประติมากรรมเมล็ดข้าว โดยการใช้สื่อประสมจากวัสดุท้องถิ่นที่ชุมชนมีส่วนร่วม แสดงในกระบวนการศิลปะจัดวาง ขนาดแปรเปลี่ยนตามความเหมาะสมของพื้นที่บนนาข้าว โดยจัดวางไว้ที่นาของชาวนา บ้านสวายจีก จังหวัดบุรีรัมย์ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยพรรณนาจากข้อมูลเอกสารและแนวคิดสุนทรียศาสตร์ ผลการวิจัยพบว่า ปรากฏการณ์ทางสังคมตำบลสวายจีก อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยรวมมีสภาพแวดล้อมและทำนาเพื่อเลี้ยงชีพ วิถีชาวนาเป็นแหล่งเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อที่เชื่อมความผูกพันของชาวนาไว้อย่างเหนียวแน่น ข้าวที่ปลูกจากพื้นนาจังหวัดบุรีรัมย์มีความพิเศษที่แตกต่างจากที่นาอื่น ๆ เนื่องจากพื้นนาเกิดจากการทับถมของภูเขาไฟมาก่อนหลายพันปี เมื่อลาวาเหล่านั้นผุสลายจึงเป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีแร่ธาตุอาหารสำคัญทำให้ข้าวเจริญเติบโตได้ผลดี มนุษยชนทั่วโลกบริโภคข้าวเพื่อเป็นอาหาร และชาวนาปลูกข้าวเพื่อเลี้ยงชีพ งานสร้างสรรค์ข้าวของแผ่นดินสะท้อนจากแนวความคิด และแสดงออกแก่สาธารณะให้เห็นคุณค่าของชาวนาที่มีพระคุณต่อมนุษยชนทั่วโลก ใช้เป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะสมัยใหม่ที่มีผู้ชม ชุมชน เป็นส่วนทำให้ผลงานสมบูรณ์โดยผู้สร้างสรรค์พัฒนาให้เกิดความหลากหลายอย่างอิสระ
เอกสารอ้างอิง
กนกพร รัตนสุธีระกุล. (2557). การเปลี่ยนแปลงวิถีการผลิตของสังคมชาวนาลุ่มน้ำชี กรณีศึกษา บ้านหนองผือ ต.หนองบัว อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม. วิทยาสารเกษตรศาสตร์ สาขาสังคมศาสตร์ , 35(3), 447-459.
กำจร สุนทรพงษ์ศรี. (2559). สุนทรียศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชลูด นิ่มเสมอ. (2553). องค์ประกอบของศิลปะ. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์.
ชิน อยู่ดี. (2531). ข้าวจากหลักฐานโบราณคดีในไทย: ข้าวไพร่ - ข้าวเจ้าของชาวสยาม. กรุงเทพมหานคร: ศิลปวัฒนธรรม.
ยศ สันตสมบัติ. (2544). มนุษย์กับวัฒนธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วนิดา ขำเขียว. (2543). สุนทรียศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: พรานนก.
วิจิตร อภิชาตเกรียงไกร. (2560). การสร้างสรรค์ผลงานโครงการสาธารณศิลป์เพื่อนิเวศสุนทรีย์ในวิถีวัฒนธรรมข้าวไทย. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศิริพรรณ สุทธินนท์. (2560). วัฒนธรรมข้าว: กระบวนการผลิตและการบริโภคตามวิถีพุทธ. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารจัดการคณะสงฆ์. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย. (2561). สถานการณ์การส่งออกข้าวไทยและแนวโน้มทิศทางการส่งออกข้าวไทยปี 2561. เรียกใช้เมื่อ 23 ตุลาคม 2562 จาก http://.www.thaiceexporters.or.th/press.
สรเชต วรคามวิชัย. (2544). วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดบุรีรัมย์. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สรา สุขการณ์. (2556). ข้าวสายใยแห่งความผูกพัน. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาทัศนศิลป์. มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.
สำนักงานจังหวัดบุรีรัมย์. (2562). ข้อมูลพื้นฐานจังหวัดบุรีรัมย์. เรียกใช้เมื่อ 23 ตุลาคม 2562 จาก http://www.buriram.go.th/buriram
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2550). แผนที่ประวัติศาสตร์ (สยาม) ประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มติชน.
สุธี คุณาวิชยานนท์. (2561). ศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัย: ตะวันตกและไทย. กรุงเทพมหานคร: ทวีวัฒน์การพิมพ์.
Phongphit and Bennoun. (1988). Reflections on Thai Culture. Bangkok: Siam Society.




